Хэт хатуу хоолны дэглэмээс үүдсэн 'залуучуудын цөсний чулуу'… хоол шингээлтийн доройтлоос юугаараа ялгаатай вэ

 Ахмад настанд түгээмэл гэж үздэг цөсний чулуу залуучуудад ч цөөнгүй тохиолдож байна. Богино хугацаанд жин хасахын тулд хоолны хэмжээгээ хэт багасгах зэрэг хэт хатуу турах дэглэмийг шалтгаан гэж үзэж байна.

Үнэн хэрэгтээ Эрүүл мэндийн даатгалын үнэлгээний хорооны мэдээлснээр 20~30 насны цөсний чулуутай өвчтөн 2021 онд 32,516 байсан бол 2025 онд 33,852 болж, 4.1% орчим нэмэгджээ. 2025 онд 20~30 насны эмэгтэй өвчтөн 18,841 болж, эрэгтэй (15,011)-ээс 1.3 дахин их байлаа.

■Ахмад настны өвчин гэдэг ч…залуучууд ч сэтгэл амар байж болохгүй

Цөсний чулуу гэдэг нь цөс доторх үлдэгдэл чулуу мэт хатуурч, цөсний хүүдий буюу цөсний замд үүсдэг өвчин юм. Цөсний хүүдий нь элгэнд үүссэн цөсийг хадгалж байгаад хооллох үед гадагшлуулж, өөх тосны шингээлтэд тусалдаг. Гэвч цөсний найрлагын тэнцвэр алдагдах буюу зохих ёсоор гадагшилж чадахгүй бол цөсний чулуу үүсэж болно.

Гэгээн Петрийн эмнэлгийн Элэг, цөс, нойр булчирхай, судасны төвийн Пак Гван Тэ ерөнхий эмч «Цөсний чулууны өвчинд таргалалт, хооллолтын дадал, огцом жин хасалт зэрэг олон хүчин зүйл нөлөөлдөг» гэж хэлээд «ялангуяа зуны улиралд богино хугацааны хоолны дэглэм, тогтмол бус хооллолт болон хэт хатуу дэглэм зэрэг нэмэгддэг тул залуучуудын цөсний чулууны өвчин үүсэх эрсдэл нэмэгддэг тал бий» гэж тайлбарлав.

■Өлсөж турах дэглэм яагаад цөсний чулуу үүсгэдэг вэ

Асуудал нь хоолны дэглэм өөрөө биш, богино хугацаанд огцом жин хасах, удаан хугацаагаар өлсөх, хоолоо хэт хязгаарлах явдал юм.

Удаан хугацаагаар өлсвөл цөсний хүүдий цөс ялгаруулахгүй байх хугацаа уртсаж, цөс зогсонги байдалд амархан ордог. Хэт хатуу мацаг барих буюу маш бага өөх тос, маш бага илчлэгтэй хоолны дэглэм ч цөсний хүүдийн агшилтыг бууруулж, цөсний чулуу үүсэхэд таатай орчин бүрдүүлж болзошгүй.

Ялангуяа эмэгтэйчүүд илүү болгоомжлох хэрэгтэй. Учир нь эмэгтэйчүүдийн даавар эстроген нь цөс дэх холестерины хэмжээг ихэсгэх үйлчилгээтэй.

Кандон Кёнхи их сургуулийн эмнэлгийн Хоол боловсруулах эрхтний мэс заслын профессор Ян Гын Хёк «Эмэгтэйчүүдийн даавар болох эстроген нь цөс дэх холестерины хэмжээг ихэсгэх үйлчилгээтэй тул үндсэндээ эрэгтэйчүүдээс эмэгтэйчүүдийн өвчлөх эрсдэл өндөр байдаг» гэж хэлээд «удаан хугацаагаар өлөн байх хоолны дэглэм нэмэгдвэл цөс тогтонгишиж, цөсний чулуу үүсэх эрсдэлийг улам нэмэгдүүлдэг» гэлээ.

■Боолт, ходоодны үрэвсэлтэй андуурагддаг… «гэнэтийн өвдөлт» бол сэжүүр

Цөсний чулуу нь шинж тэмдэггүй байх нь ч олонтаа. Хэрэв шинж тэмдэг илэрсэн ч хоолны дараах дүүрэлт зэрэг энгийн хоол боловсруулалтын хямралтай төстэй тул хоол боловсруулах эм ууж өнгөрөөхөд амархан. Гэвч хэтрүүлэн идсэн буюу тослог хоол идсэний дараа ийм шинж тэмдэг давтагдвал цөсний чулуунаас ч сэрэмжлэх хэрэгтэй.

Илүү онцлог шинж тэмдэг бол «цөсний колик» юм. Хорсох зэрэг байнга илэрдэг ходоодны үрэвсэл, хоол боловсруулалтын хямралаас ялгаатай нь өвчүүний хонхор буюу баруун дээд хэвлийд хүчтэй өвдөлт гэнэт үүсч, 30 минутаас хэдэн цаг үргэлжилж болно. Дотор муухайрах, бөөлжих дагалдах, эсвэл баруун далны яс буюу нуруу руу өвдөлт дамжих нь бий.

Пак Гван Тэ ерөнхий эмч «Ялангуяа өвдөлт 5~6 цагаас удаан үргэлжлэх эсвэл халуурах, бие сулрах шинж дагалдвал цочмог холецистит зэрэг хүндрэлийн эрсдэлтэй тул хурдан эмнэлэгт хандах хэрэгтэй» гэж зөвлөв. 

■Цөсний чулуутай бол заавал мэс засал уу?…шинж тэмдэг байгаа эсэх нь чухал

Цөсний чулууны өвчнийг хэвлийн хэт авиан шинжилгээгээр тогтоож болно. Чулуу байгаа эсэх, байрлал, хэмжээ, цөсний хүүдийн байдал зэргийг шалгаж, шаардлагатай бол CT буюу соронзон резонанст холангиопанкреатографи (MRCP) зэргийг нэмж хийдэг.

Цөсний чулуу илэрсэн болгонд заавал мэс засал хийдэггүй. Онцын шинж тэмдэггүй бол чулууны хэмжээ, тоо, цөсний хүүдийн ханын өөрчлөлт зэргийг тогтмол ажиглаж болно. Харин чулуунаас болж өвдөлт үүссэн бол хүндрэлийн эрсдэл зэргийг харгалзан цөсний хүүдий авах мэс засал хийж болно.

Ян Гын Хёк профессор «Цөсний хүүдийг үлдээж зөвхөн чулууг нь авсан ч аль хэдийн өвчилж үйл ажиллагаа нь буурсан байдаг тул хугацаа өнгөрөхөд цөсний чулуу дахин үүсэх магадлал маш өндөр» гэж хэлээд, «Дахилтаас болж дахин дахин мэс засалд орохоос илүү шалтгаан болж буй цөсний хүүдийг өөрийг нь авах нь аюулгүй бөгөөд үндсэн эмчилгээний арга юм» гэж тайлбарлав.

■Цөсний хүүдийг авсан ч хоол боловсруулалтад асуудал гарахгүй

Цөсний хүүдийг авсан ч хоол боловсруулах шингэн болох цөс өөрөө элгэнд хэвийн үргэлжлэн үүсдэг тул хоол боловсруулах үйл ажиллагаанд байнгын асуудал үүсдэггүй.

Ян Гын Хёк профессор “Гэхдээ мэс заслын дараа цөс хадгалагдах шатыг алгасаад шууд гэдэс рүү урсаж ордог тул нэг сар орчим түр зуурын хоол боловсруулалтын доголдол, хооллосны дараа байнга бие засах шинж илэрч болно” гээд “Энэ хугацаанд тослог хоолноос зайлсхийсэн бага өөх тостой хоолны дэглэм баримталж, хоолоо удаан зажилж идэх нь зүйтэй” гэж зөвлөв.

Шаардлагатай үед хоол боловсруулах эм буюу цөс хөөх эмийн тусламж авбал хугацаа өнгөрөх тусам цөсний зам зарим үйл ажиллагааг нь орлож эхэлдэг тул хэтрүүлэн идэх зэрэг хэт ачаалалтай хооллох зуршлаас зайлсхийвэл томоохон асуудалгүйгээр өдөр тутмын амьдралдаа эргэн орж чадна.

Цөсний чулуунаас сэргийлэхийн тулд болгоомжгүй өлсгөлөнгөөс илүүтэй тогтмол хооллож байж жингээ аажим бууруулах нь чухал. Удаан хугацаагаар өлөн байх, туйлширсан хоолны дэглэмээс зайлсхийж, тогтмол дасгал хөдөлгөөнийг хослуулах нь зүйтэй.

Эх сурвалж : Хэлс Гёнхян(https://www.k-health.com)