Нойрны эмгэг
Нойргүйдэл гэж юу вэ?
Нойргүйдэл гэдэг нь унтах бүрэн нөхцөл бүрдсэн байхад амархан нойрсож чадахгүй, нойроо барьж чадахгүй, эсвэл хэт эрт сэрээд дахин унтаж чадахгүй байх байдлыг хэлнэ.
Үүний улмаас нойрны чанар буурч, өдрийн цагаар ядрах, анхаарал төвлөрөл муудах, сэтгэл санааны хэлбэлзэл илэрч, эцэстээ өдөр тутмын амьдралд бүхэлд нь сөргөөр нөлөөлдөг түгээмэл нойрны эмгэг юм.
Шинж тэмдэг
- 1
- Унтахад хэцүү
- 2
- Нойрны үед байнга сэрэх
- 3
- Хэт эрт сэрэх
- 4
- Сэрсний дараа сэргэг биш мэдрэмж
- 5
- Өдрийн ядаргаа
- 6
- Анхаарал төвлөрөл буурах
- 7
- Сэтгэл санааны өөрчлөлт, тухайлбал цухалдах, гутрах
Шалтгаан
| Биеийн хүчин зүйл | Багтраа, үений өвдөлт, шүд өвдөх, ходоодны шархлаа зэргээс үүдсэн өвдөлт нойронд саад болж болно. |
|---|---|
| Сэтгэл зүйн хүчин зүйл | Стресс, түгшүүр, сэтгэл гутрал зэрэг сэтгэцийн асуудлаас болж нойрны хямрал үүсч болно. |
| Амьдралын хэв маяг | Тогтмол бус нойрны хэв маяг, кофейн буюу архи хэт их хэрэглэх, өдрөөр унтах зэрэг зуршил нойронд нөлөөлж болно. |
| Хүрээлэн буй орчны хүчин зүйл | Чимээ, гэрэл, тааламжгүй ор зэрэг нойрны орчин муу байвал нойргүйдэл үүсч болно. |
| Эм | Зарим эм нойргүйдэл үүсгэж болно. |
Оношилгооны арга
- 1
- Өвчний түүх ба нойрны зуршлын судалгаа: өвчтөний нойрны хэв маяг, амьдралын хэв маяг, стрессийн хүчин зүйлийг тодруулна.
- 2
- Нойрны тэмдэглэл хөтлөх: 2 долоо хоног орчим нойрны тэмдэглэл хөтөлж, нойрны хэв маяг, асуудлыг шинжилнэ.
- 3
- Асуумж: Нойргүйдлийн хүндийн зэргийн индекс (Insomnia Severity Index) зэрэг асуумжаар шинж тэмдгийн зэргийг үнэлнэ.
- 4
- Полисомнографи (Polysomnography): шаардлагатай бол нойрны үеийн тархины цахилгаан бичлэг, амьсгал, зүрхний цохилт зэргийг хэмжиж, нойрны эмгэгийг үнэлнэ.
Эмчилгээний арга
(Cognitive Behavioral Therapy for Insomnia, CBT-I)
Нойрны талаарх сөрөг бодол, зан үйлийг засаж, нойрны чанарыг сайжруулна.
Унтах цагаа тогтмол барих, кофейн, архины хэрэглээг хязгаарлах, тав тухтай нойрны орчин бүрдүүлэх зэргээр нойрны зуршлыг сайжруулна.
Эмчийн үзэмжээр нойрны эмийг богино хугацаанд хэрэглэх, эсвэл нойргүйдлийн шалтгаанаас хамааран сэтгэл гутралын эсрэг, түгшүүрийн эсрэг эм бичиж болно.
Урьдчилан сэргийлэлт
| Тогтмол нойрны дэглэм барих | Өдөр бүр нэг цагт унтаж, босдог зуршилтай болоорой. |
|---|---|
| Нойрны орчныг сайжруулах | Чимээгүй, харанхуй орчинд унтаж, унтлагын өрөөний температурыг тохиромжтой түвшинд барина. |
| Кофеин, архины хэрэглээг хязгаарлах | Ялангуяа оройн цагаас хойш кофеин, архи хэрэглэхээс зайлсхийнэ. |
| Цахим хэрэгслийн хэрэглээг хязгаарлах | Унтахын өмнө цахим хэрэгсэл ашиглахаа багасгаж, нойрондоо саад учруулахгүй байхыг хичээнэ. |
| Тогтмол дасгал | Тохирсон дасгал нойрны чанарыг сайжруулдаг ч унтахын өмнөхөн эрчимтэй дасгал хийхээс зайлсхийнэ. |
Эмчилгээний дараах анхаарах зүйл
- Хувь хүний шинж тэмдгээс хамааран эмчилгээний үр дүн, хугацаа өөр байж болно.
- Эмчилгээний дараа түр зуурын гаж нөлөө илэрч болох бөгөөд энэ нь хүн бүрийн биеийн байдлаас хамааран өөр байна.
Гэгээн Петрийн эмнэлгийн Эпилепси, нойрны төв нарийн оношилгоо, тохирсон эмчилгээгээр өвчтөнүүдийн эрүүл нойронд туслахыг зорьж байна.
Нойргүйдэлтэй холбоотой санаа зовж байвал мэргэжлийн эмчээс зөвлөгөө аваарай.
Эпилепси, нойрны төвийн Хон Сын Бон эмчид цаг захиалах
