Эпилепси
Тархины мэдрэлийн эсийн хэвийн бус хариу урвал, Эрт оношилгоо, эмчилгээ чухал!
Эпилепси гэж юу вэ?
Эпилепси гэдэг нь тархины мэдрэлийн эсүүд хэвийн бус сэрэлд орж давтагдсан таталт илэрдэг өвчин юм.
Нойр дутах, хэт их архи уух, тодорхой эм хэрэглэх зэрэг онцгой шалтгаангүйгээр таталт 2-оос дээш удаа давтагдвал эпилепси гэж оношилдог. Эпилепсийн шалтгаан олон янз бөгөөд түгээмэл нь тархины гэмтэл, тархины хавдар, тархины шигдээс, тархины үрэвсэл, тархины судасны гажиг зэрэг байдаг.
Гэвч нийт өвчтөний 50 орчим хувьд тодорхой шалтгаан олддоггүй.
Дэлхий даяар ойролцоогоор 65 сая эпилепситэй өвчтөн байдаг бөгөөд Солонгост ойролцоогоор 360 мянган өвчтөн байгаа ба жил бүр 20 мянгаас дээш шинэ эпилепситэй өвчтөн бүртгэгддэг.
Эпилепсийн уналтын шинж тэмдэг
Эпилепсийн таталтын үед тархины цахилгаан дохио хэт ихсэж, бие махбод болон танин мэдэхүйн олон янзын шинж тэмдэг үүсгэдэг.
Ижил эпилепси ч гэсэн хүн бүрд шинж тэмдэг нь өөр бөгөөд гэнэт үүсдэг тул урьдчилан таамаглахад хэцүү.
Ихэвчлэн 10 секунд~1 минут үргэлжилдэг бөгөөд сэргэхэд хэдэн секундээс хэдэн цаг шаардагдаж болно.
Ихэвчлэн 10 секунд~1 минут үргэлжилдэг бөгөөд сэргэхэд хэдэн секундээс хэдэн цаг шаардагдаж болно.
| Хэсгийн таталт (голомтот таталт) Тархины тодорхой хэсгээс эхэлдэг таталт |
|
|---|---|
| Энгийн хэсгийн таталт | Ухаан алдалгүйгээр биеийн зарим хэсэг татах буюу мэдрэмж өөрчлөгдөнө |
| Нийлмэл хэсгийн таталт | Ухаан бүрхэгдэж, давтагдах хөдөлгөөн илэрнэ (жишээ нь: гараа үрэх хөдөлгөөн) илэрнэ |
| Хоёрдогч ерөнхий таталт | Хэсгийн таталт тархи даяар тархаж, ерөнхий таталт болж хувирна |
| Ерөнхий таталт Тархи бүхэлдээ нэгэн зэрэг үүсэх таталт |
|
|---|---|
| Бүх биеийн хөшилт Клоник таталт (их таталт) |
Бүх бие хөших (тоник үе), дараа нь бие хүчтэй чичрэх (клоник үе) |
| Абсанс таталт (бага таталт) | Хэдэн секунд ширтэн хөшиж, хариу үйлдэл алдагдана |
| Миоклоник таталт | Биеийн зарим хэсэг агшин зуур чичрэх буюу татах |
- Шалтгаангүйгээр түгших буюу айдас төрөх
- Хачин үнэр, дуу мэдрэгдэх (хий үзэгдэл)
- Биеийн зарим хэсэг мэдээрхэх буюу мэдрэмж мохоо болно
- Түр зуурын самуурал, санах ойн алдагдал, толгой эргэх, ядрах
- Толгой өвдөх, булчин өвдөх, дотор муухайрах зэрэг дагалдаж болно
Эпилепсийн шалтгаан
| ① Наснаас хамааран шалтгаан өөр |
|---|
|
| ② Олдмол ба удамшлын хүчин зүйл |
Тархины халдвар (менингит, энцефалит) Бодисын солилцооны өвчин |
Удамшлын түүхтэй тохиолдол, гэхдээ ихэнхдээ удамшдаггүй |
Оношилгоо, шинжилгээний арга
- 1
- Эпилепсийн оношилгооны шинжилгээ
- 2
- ЭЭГ шинжилгээ – уналтын үеийн тархины цахилгаан дохионы хэв шинжийг судлах
- 3
- Тархины MRI, CT – тархины бүтцийн өөрчлөлтийг шалгах
- 4
- Цусны шинжилгээ – бодисын солилцооны өвчин эсэхийг шалгана
Эпилепсийн эмчилгээний арга
Эмийн эмчилгээ
Эпилепситэй өвчтөний 60~70% нь таталтын эсрэг эмээр таталтаа хянаж чаддаг.
Эмийн үйлчилгээ өвчтөн бүрд өөр байж болох тул тогтмол хяналт шаардлагатай.
Мэс заслын эмчилгээ
Эмээр хянагдахгүй байгаа **эмчилгээнд тэсвэртэй эпилепси (30~40%)**-ийн үед эпилепсийн голомтыг тайрах зэрэг мэс заслыг авч үзэж болно.
Мэдрэл сэрээх эмчилгээ
Тэнэгч мэдрэлийн өдөөлт (VNS): хүзүүнд төхөөрөмж суулгаж, мэдрэлийн өдөөлтөөр таталтыг бууруулна
Эпилепситэй хүний амьдралын хэв маяг
- Эмээ тогтмол уух – уух цаг, тунгаа баримтлах ёстой
- Хангалттай нойр – ядаргаа таталт өдөөх эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг
- Стрессийн менежмент – хэт их хурцадмал байдал, түгшүүр таталтын магадлалыг нэмэгдүүлдэг
- Архинаас татгалзаж, кофейныг багасгах – хэт их архи, кофейн мэдрэлийг цочроож болно
- Тээврийн хэрэгсэл жолоодох, машин механизм ажиллуулах – ухаан алдаж болзошгүй
- Усанд сэлэх, өндөрт ажиллах – аюулгүй байдлын урьдчилан сэргийлэлт шаардлагатай
- Хэт их архи хэрэглэх – таталт өдөөх эрсдэл нэмэгдэнэ
- Өвчтөн таталт өгч байвал хүчээр барих буюу хөдөлгөхгүй байхад анхаарна уу
- Толгойгоо хамгаалж, аюулгүй орчин бүрдүүлэх
- Уналт 5 минутаас удаан үргэлжилбэл нэн даруй эмнэлэгт хандана
«Эпилепси: эрт оношилгоо, тасралтгүй эмчилгээ чухал!»
Гэгээн Петрийн эмнэлэг үнэн зөв оношилгоо, хувь хүнд тохирсон эмчилгээгээр өвчтөний амьдралын чанарыг сайжруулахад бүхий л хүчээ дайчилдаг.
Эпилепси гэж сэжиглэвэл заавал мэргэжлийн эмчид хандаарай!
Эмчилгээний дараах анхаарах зүйл
- Хувь хүний шинж тэмдгээс хамааран эмчилгээний үр дүн, хугацаа өөр байж болно.
- Эмчилгээний дараа түр зуурын гаж нөлөө илэрч болох бөгөөд энэ нь хүн бүрийн биеийн байдлаас хамааран өөр байна.
Эпилепситэй холбоотой санаа зовж байвал мэргэжлийн эмчээс зөвлөгөө аваарай.
Эпилепси, нойрны төвийн Хон Сын Бон эмчид цаг захиалах
