Байнга өвдөж хавддаг өвдөг… «остеоартрит»-ын анхааруулга байх магадлал өндөр
Хуудасны мэдээлэл
Гэгээн Петрийн эмнэлэг 26-07-24 16:08Үндсэн хэсэг
Байнга өвдөж хавддаг өвдөг… «остеоартрит»-ын анхааруулга байх магадлал өндөр
60-аас дээш насны өвчтөнд өвдөлт их илэрдэг… ‘байгалийн хөгшрөлт’ гэдэг нь буруу ойлголт
Жингээ хянах, зөв байрлал, алхалт…үений булчинг бэхжүүлж хөшингөөс сэргийлэхэд үр дүнтэй
[Пэксэ Сидэ = сурвалжлагч Пэ Жи Ён] Өвдөлт, хөшилт, хавдалт зэргийг үүсгэдэг артрит бол ахмад насны өдөр тутмын амьдралд заналхийлдэг архаг өвчний төлөөлөл юм. Ялангуяа остеоартрит (дегенератив артрит) нь хамгийн түгээмэл хэлбэр бөгөөд өвдөгнөөс гадна ташаа, нуруу, гар зэрэг их ашигладаг эсвэл том ачаалал үүрдэг үе мөчинд голчлон үүсдэг.
Хэт их ачаалал, давтагдсан дарамт нь үений эдэд дегенератив өөрчлөлт үүсгэж, үрэвслийн урвал өдөөдөг бөгөөд ийм өөрчлөлт хуримтлагдсаар остеоартрит болж хувирдаг. Өндөр настнуудад өвчлөгсдийн эзлэх хувь өндөр байдаг нь ч энэ механизмтай холбоотой.
Гэгээн Петрийн эмнэлгийн Өвдөгний төвийн ерөнхий эмч Кан Сын Бэк (ортопедийн мэргэжлийн эмч) «Өвдөг, нурууны өвдөлтөөр эмнэлэгт ханддаг 60-аас дээш насны өвчтөний нэлээд хувь нь остеоартритын онош авдаг» гэж хэлээд «Өвчний талаар зөв ойлголттой байж, үе мөчөө тогтмол арчилж, зохистой эмчлэх нь ахмад насны эрүүл мэндийг тодорхойлдог» гэлээ.
Хөгшрөлтөөс гадна ‘үений бүтцийн өөрчлөлт’ ч шалтгаан
Остеоартритын талаарх түгээмэл буруу ойлголт бол нас ахих тусам хэн ч тохиолддог байгалийн хөгшрөлтийн үзэгдэл гэж үздэг явдал юм. Гэвч энэ нь анагаах ухааны хувьд үнэн зөв биш.
Сүүлийн 20 гаруй жилийн судалгаагаар остеоартрит нь зүгээр нэг элэгдэл төдийгүй мөгөөрсний өөрчлөлт, үрэвслийн урвал, мөгөөрсний доорх ясны бүтцийн өөрчлөлт зэрэг олон хүчин зүйлийн нийлмэл нөлөөгөөр үүсдэг байна. Бодит байдал дээр үений гэмтэл, бэртлийн түүхтэй залуу тамирчинд ч остеоартрит илэрч болно.
Остеоартрит нь өвдөлт, хавагналт, хөшингөшил, үений хөдөлгөөний хязгаарлалт үүсгэдэг бөгөөд ерөнхийдөө аажмаар даамждаг. Гэхдээ унах эсвэл гэмтлээс болж холбоос зэрэг эргэн тойрны эд гэмтвэл огцом хүндэрч болно.
Шинж тэмдэг хүндэрвэл хөдөлгөөнгүй байхад ч өвдөлт үргэлжилж, хөдөлгөөний хэмжээ буурснаар булчин хатингарших, биеийн сулралыг түргэсгэдэг. Энэ нь унах эрсдэлийг нэмэгдүүлээд зогсохгүй зүрх судасны өвчин, таргалалт, чихрийн шижин, сэтгэл гутрал зэрэг олон төрлийн өвчний эрсдэлийг өсгөх хүчин зүйл болдог.
Өвдөгт хамгийн түгээмэл тохиолддог
Остеоартрит ялангуяа өвдөгт хамгийн түгээмэл тохиолддог. Учир нь биеийн жинг даахын зэрэгцээ хэрэглээний давтамж өндөртэй үе мөч юм. Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага (ДЭМБ)-ын мэдээллээр нийт остеоартриттай өвчтөний талаас илүү хувь нь өвдөгт тохиолддог.
Өвдөгний артритыг сэжиглэж болох түгээмэл шинж тэмдэг гэвэл ▲удаан алхсаны дараах өвдөгний өвдөлт эсвэл хавдалт ▲шат өгсөж буух үеийн өвдөлт ▲суугаад босох үед өвдөг сайн тэнийхгүй байх эсвэл өвдөх зэрэг болно.
Мөн алхах үед өвдөгнөөс чимээ гарах буюу алхаа хачин болсон тохиолдолд ч сэжиглэж үзэх хэрэгтэй. Ийм шинж тэмдэг давтагдвал энгийн ядаргаа буюу хөгшрөлт гэж өнгөрөөлгүй мэргэжлийн эмчид хандаж, нарийн онош тавиулах нь чухал.
Өвдөгний үе нь бидний биеийн хамгийн том үе бөгөөд алхалтад гол үүрэг гүйцэтгэдэг. Иймд остеоартрит үүсвэл зүгээр нэг эвгүйрхэхээс хэтэрч, биеийн ерөнхий идэвх буурахад хүргэж болзошгүй. Тиймээс эрт оношилгоо, эмчилгээгээр мөгөөрсний гэмтлийн явцыг аль болох удаашруулах нь хамгийн чухал.
Кан Сын Бэк ерөнхий эмч «Эхэн үедээ үе үе өвдөх төдийхнөөр өнгөрч болох ч хугацаа өнгөрөх тусам үений завсар нарийсах, хатуурах, хэлбэр гажих зэрэг дегенератив өөрчлөлт явагдсаар өвдөлт, хавагналт хүндэрдэг» гэж хэлээд, «Аль хэдийн явагдсан дегенератив өөрчлөлтийг буцаах боломжгүй тул өвдгийнхөө байдлыг байнга ажиглаж, ямар нэг эмгэг шинж илэрвэл нэн даруй эмчид үзүүлэх хэрэгтэй» гэж тайлбарлав.
Явцын үе шатнаас хамаарч эмчилгээний арга өөр
Өвдөгний остеоартритыг өвдөлтийн шинж чанар, үений хөдөлгөөний хүрээг шалгах биеийн үзлэг болон рентген шинжилгээгээр оношилдог. Энгийн рентген зурагт илэрснээс өвдөлт нь илүү хүчтэй, эсвэл мениск урагдал, бичил хугарал сэжиглэгдвэл MRI (соронзон резонанст томограф) шинжилгээгээр илүү нарийн оношилгоо хийдэг.
Эмчилгээ нь өвчний явцын үе шат, өвчтөний байдлаас хамаарч өөр өөр байна. Эхэн үедээ дасгал хөдөлгөөн, амьдралын хэв маягийг сайжруулах нь тэргүүнд тавигдах бөгөөд дараа нь эмийн, физик, дасгал эмчилгээ зэрэг консерватив эмчилгээ хийдэг.
Шаардлагатай үед стероид бус үрэвслийн эсрэг эм зэргийг хэрэглэн өвдөлт, үрэвслийг хянаж, жин тавих, цахилгаан мэдрэлийн өдөөлт, сэргээн засах эмчилгээг хавсран үений үйл ажиллагааг хадгална. Өвдөлт хүчтэй бол тарилгын эмчилгээг ч авч үздэг.
Өдөр тутмын амьдралд хүндрэл учруулах хэмжээний хүнд шинж тэмдэгтэй буюу консерватив эмчилгээнд эерэг хариу өгөхгүй бол мэс заслын эмчилгээ хийх шаардлагатай. Мөгөөрс хэсэгчлэн гэмтсэн тохиолдолд микрофрактур мэс засал буюу үүдэл эс шилжүүлэн суулгах зэргийг хэрэглэж болох бөгөөд үе хүчтэй хэлбэрээ алдсан сүүлийн үе шатанд хиймэл үе солих мэс заслыг авч үзэж болно.
Үений эрүүл мэнд — зөв дадал зуршил нь гол түлхүүр
Өвдөгний үений эрүүл мэндийн төлөө биеийн жингээ зохистой барьж үенд ирэх ачааллыг багасгах нь чухал. Юуны түрүүнд суяглан суух, завилах, хөл хөллөх зэрэг тодорхой хэсэгт их ачаалал өгдөг байрлалаас зайлсхийх хэрэгтэй. Мөн шалан дээр биш сандал, буйдан дээр суух зуршил өвдөгний хэв гажилтыг багасгахад тусална.
Юуны түрүүнд чухал зүйл бол тогтмол дасгал хийх явдал. Өвдөхөөс эмээж дасгал хөдөлгөөнөөс зайлсхийх нь олонтаа боловч зохистой дасгал нь харин ч үений эргэн тойрны булчингийн хүчийг бэхжүүлж, үйл ажиллагааг хадгалахад тусалдаг.
Гэхдээ өвдөлт, хавдар үүсэх хэмжээний хэт их дасгалаас зайлсхийж, дасгалын хугацааг зохистой тохируулах нь зүйтэй.
Кан Сын Бэк ерөнхий эмч «Өдөрт 30 минут орчим хөнгөн алхах, суналт хийх, усанд сэлэх, дотор дугуй унах зэрэг нь үений булчинг бэхжүүлж, хөшингө байдлаас сэргийлэхэд үр дүнтэй» гэж хэлээд «Ялангуяа гуяны дөрвөн толгойт булчин (гуяны урд талын булчин)-г бэхжүүлэх дасгал нь өвдгийг хамгаалах, доод биеийн булчингийн хүчийг хадгалахад маш чухал» гэдгийг онцлов.
60-аас дээш насны өвчтөнд өвдөлт их илэрдэг… ‘байгалийн хөгшрөлт’ гэдэг нь буруу ойлголт
Жингээ хянах, зөв байрлал, алхалт…үений булчинг бэхжүүлж хөшингөөс сэргийлэхэд үр дүнтэй
[Пэксэ Сидэ = сурвалжлагч Пэ Жи Ён] Өвдөлт, хөшилт, хавдалт зэргийг үүсгэдэг артрит бол ахмад насны өдөр тутмын амьдралд заналхийлдэг архаг өвчний төлөөлөл юм. Ялангуяа остеоартрит (дегенератив артрит) нь хамгийн түгээмэл хэлбэр бөгөөд өвдөгнөөс гадна ташаа, нуруу, гар зэрэг их ашигладаг эсвэл том ачаалал үүрдэг үе мөчинд голчлон үүсдэг.
Хэт их ачаалал, давтагдсан дарамт нь үений эдэд дегенератив өөрчлөлт үүсгэж, үрэвслийн урвал өдөөдөг бөгөөд ийм өөрчлөлт хуримтлагдсаар остеоартрит болж хувирдаг. Өндөр настнуудад өвчлөгсдийн эзлэх хувь өндөр байдаг нь ч энэ механизмтай холбоотой.
Гэгээн Петрийн эмнэлгийн Өвдөгний төвийн ерөнхий эмч Кан Сын Бэк (ортопедийн мэргэжлийн эмч) «Өвдөг, нурууны өвдөлтөөр эмнэлэгт ханддаг 60-аас дээш насны өвчтөний нэлээд хувь нь остеоартритын онош авдаг» гэж хэлээд «Өвчний талаар зөв ойлголттой байж, үе мөчөө тогтмол арчилж, зохистой эмчлэх нь ахмад насны эрүүл мэндийг тодорхойлдог» гэлээ.
Хөгшрөлтөөс гадна ‘үений бүтцийн өөрчлөлт’ ч шалтгаан
Остеоартритын талаарх түгээмэл буруу ойлголт бол нас ахих тусам хэн ч тохиолддог байгалийн хөгшрөлтийн үзэгдэл гэж үздэг явдал юм. Гэвч энэ нь анагаах ухааны хувьд үнэн зөв биш.
Сүүлийн 20 гаруй жилийн судалгаагаар остеоартрит нь зүгээр нэг элэгдэл төдийгүй мөгөөрсний өөрчлөлт, үрэвслийн урвал, мөгөөрсний доорх ясны бүтцийн өөрчлөлт зэрэг олон хүчин зүйлийн нийлмэл нөлөөгөөр үүсдэг байна. Бодит байдал дээр үений гэмтэл, бэртлийн түүхтэй залуу тамирчинд ч остеоартрит илэрч болно.
Остеоартрит нь өвдөлт, хавагналт, хөшингөшил, үений хөдөлгөөний хязгаарлалт үүсгэдэг бөгөөд ерөнхийдөө аажмаар даамждаг. Гэхдээ унах эсвэл гэмтлээс болж холбоос зэрэг эргэн тойрны эд гэмтвэл огцом хүндэрч болно.
Шинж тэмдэг хүндэрвэл хөдөлгөөнгүй байхад ч өвдөлт үргэлжилж, хөдөлгөөний хэмжээ буурснаар булчин хатингарших, биеийн сулралыг түргэсгэдэг. Энэ нь унах эрсдэлийг нэмэгдүүлээд зогсохгүй зүрх судасны өвчин, таргалалт, чихрийн шижин, сэтгэл гутрал зэрэг олон төрлийн өвчний эрсдэлийг өсгөх хүчин зүйл болдог.
Өвдөгт хамгийн түгээмэл тохиолддог
Остеоартрит ялангуяа өвдөгт хамгийн түгээмэл тохиолддог. Учир нь биеийн жинг даахын зэрэгцээ хэрэглээний давтамж өндөртэй үе мөч юм. Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага (ДЭМБ)-ын мэдээллээр нийт остеоартриттай өвчтөний талаас илүү хувь нь өвдөгт тохиолддог.
Өвдөгний артритыг сэжиглэж болох түгээмэл шинж тэмдэг гэвэл ▲удаан алхсаны дараах өвдөгний өвдөлт эсвэл хавдалт ▲шат өгсөж буух үеийн өвдөлт ▲суугаад босох үед өвдөг сайн тэнийхгүй байх эсвэл өвдөх зэрэг болно.
Мөн алхах үед өвдөгнөөс чимээ гарах буюу алхаа хачин болсон тохиолдолд ч сэжиглэж үзэх хэрэгтэй. Ийм шинж тэмдэг давтагдвал энгийн ядаргаа буюу хөгшрөлт гэж өнгөрөөлгүй мэргэжлийн эмчид хандаж, нарийн онош тавиулах нь чухал.
Өвдөгний үе нь бидний биеийн хамгийн том үе бөгөөд алхалтад гол үүрэг гүйцэтгэдэг. Иймд остеоартрит үүсвэл зүгээр нэг эвгүйрхэхээс хэтэрч, биеийн ерөнхий идэвх буурахад хүргэж болзошгүй. Тиймээс эрт оношилгоо, эмчилгээгээр мөгөөрсний гэмтлийн явцыг аль болох удаашруулах нь хамгийн чухал.
Кан Сын Бэк ерөнхий эмч «Эхэн үедээ үе үе өвдөх төдийхнөөр өнгөрч болох ч хугацаа өнгөрөх тусам үений завсар нарийсах, хатуурах, хэлбэр гажих зэрэг дегенератив өөрчлөлт явагдсаар өвдөлт, хавагналт хүндэрдэг» гэж хэлээд, «Аль хэдийн явагдсан дегенератив өөрчлөлтийг буцаах боломжгүй тул өвдгийнхөө байдлыг байнга ажиглаж, ямар нэг эмгэг шинж илэрвэл нэн даруй эмчид үзүүлэх хэрэгтэй» гэж тайлбарлав.
Явцын үе шатнаас хамаарч эмчилгээний арга өөр
Өвдөгний остеоартритыг өвдөлтийн шинж чанар, үений хөдөлгөөний хүрээг шалгах биеийн үзлэг болон рентген шинжилгээгээр оношилдог. Энгийн рентген зурагт илэрснээс өвдөлт нь илүү хүчтэй, эсвэл мениск урагдал, бичил хугарал сэжиглэгдвэл MRI (соронзон резонанст томограф) шинжилгээгээр илүү нарийн оношилгоо хийдэг.
Эмчилгээ нь өвчний явцын үе шат, өвчтөний байдлаас хамаарч өөр өөр байна. Эхэн үедээ дасгал хөдөлгөөн, амьдралын хэв маягийг сайжруулах нь тэргүүнд тавигдах бөгөөд дараа нь эмийн, физик, дасгал эмчилгээ зэрэг консерватив эмчилгээ хийдэг.
Шаардлагатай үед стероид бус үрэвслийн эсрэг эм зэргийг хэрэглэн өвдөлт, үрэвслийг хянаж, жин тавих, цахилгаан мэдрэлийн өдөөлт, сэргээн засах эмчилгээг хавсран үений үйл ажиллагааг хадгална. Өвдөлт хүчтэй бол тарилгын эмчилгээг ч авч үздэг.
Өдөр тутмын амьдралд хүндрэл учруулах хэмжээний хүнд шинж тэмдэгтэй буюу консерватив эмчилгээнд эерэг хариу өгөхгүй бол мэс заслын эмчилгээ хийх шаардлагатай. Мөгөөрс хэсэгчлэн гэмтсэн тохиолдолд микрофрактур мэс засал буюу үүдэл эс шилжүүлэн суулгах зэргийг хэрэглэж болох бөгөөд үе хүчтэй хэлбэрээ алдсан сүүлийн үе шатанд хиймэл үе солих мэс заслыг авч үзэж болно.
Үений эрүүл мэнд — зөв дадал зуршил нь гол түлхүүр
Өвдөгний үений эрүүл мэндийн төлөө биеийн жингээ зохистой барьж үенд ирэх ачааллыг багасгах нь чухал. Юуны түрүүнд суяглан суух, завилах, хөл хөллөх зэрэг тодорхой хэсэгт их ачаалал өгдөг байрлалаас зайлсхийх хэрэгтэй. Мөн шалан дээр биш сандал, буйдан дээр суух зуршил өвдөгний хэв гажилтыг багасгахад тусална.
Юуны түрүүнд чухал зүйл бол тогтмол дасгал хийх явдал. Өвдөхөөс эмээж дасгал хөдөлгөөнөөс зайлсхийх нь олонтаа боловч зохистой дасгал нь харин ч үений эргэн тойрны булчингийн хүчийг бэхжүүлж, үйл ажиллагааг хадгалахад тусалдаг.
Гэхдээ өвдөлт, хавдар үүсэх хэмжээний хэт их дасгалаас зайлсхийж, дасгалын хугацааг зохистой тохируулах нь зүйтэй.
Кан Сын Бэк ерөнхий эмч «Өдөрт 30 минут орчим хөнгөн алхах, суналт хийх, усанд сэлэх, дотор дугуй унах зэрэг нь үений булчинг бэхжүүлж, хөшингө байдлаас сэргийлэхэд үр дүнтэй» гэж хэлээд «Ялангуяа гуяны дөрвөн толгойт булчин (гуяны урд талын булчин)-г бэхжүүлэх дасгал нь өвдгийг хамгаалах, доод биеийн булчингийн хүчийг хадгалахад маш чухал» гэдгийг онцлов.