Гэгээн Петрийн эмнэлэг "40-өөс хойш тархины аневризмын урьдчилсан шинжилгээ чухал"

 Ердийн үед онцын шинж тэмдэггүй байгаад хагарах үедээ амь насанд аюултай тархины цус алдалт болж хувирдаг тархины аневризмын хувьд 40 наснаас хойшхи дунд болон ахимаг насныхан урьдчилан сэргийлж хянах шаардлагатай гэсэн зөвлөгөө гарлаа. Ялангуяа зуны улиралд халуун болон хөргөлтөөс шалтгаалан цусны даралтын хэлбэлзэл ихсэх магадлалтай тул өндөр эрсдэлт бүлгийнхэн болгоомжлох хэрэгтэй.

Гэгээн Петрийн эмнэлэг тархины судасны ханын зарим хэсэг товойн үрэвдэг аневризм ихэвчлэн шинж тэмдэггүйгээр явагддаг ч хагарвал субарахноидал цус алдалт зэрэг ноцтой тархины цус алдалтад хүргэж болзошгүй гэдгийг 23-ны өдөр мэдэгдлээ.

Аневризм хагарвал үхэл болон мэдрэлийн хожуу үр дагавар үлдээж болзошгүй яаралтай өвчинд тооцогддог. Бодит байдалд аневризм хагарсан үед ойролцоогоор 15% нь эмнэлэгт хүрэлгүй нас барах бөгөөд үлдсэн өвчтөний дотроос ойролцоогоор 28% нь эмчилгээний явцад нас бардаг гэж мэдэгддэг.

Асуудал нь цоорохоос өмнө онцын урьдчилсан шинж тэмдэг байдаггүй тохиолдол олон байдагт оршино. Ихэнх цоороогүй тархины аневризм шинж тэмдэггүй бөгөөд шинж тэмдэг дагалддаг тохиолдол 10-15 хувь орчим гэж үздэг.

Ийнхүү илрүүлэхэд хэцүү ч хагарвал эрсдэл өндөр байдгаас зарим өндөр эрсдэлт тархины аневризмыг 'чимээгүй цагийн бөмбөг' гэж ч нэрлэдэг.

Иймд тархины аневризмын хувьд шинж тэмдэг илрэхээс өмнө эрсдэлт хүчин зүйлээ урьдчилан шалгаж, хянах нь чухал. Цусны даралтыг ихэсгэж болох эрсдэлт хүчин зүйлтэй хүмүүс, эсвэл зүрх, тархины судасны өвчний эрсдэл нэмэгддэг 40-өөс дээш насны дунд болон ахимаг насныхан шинж тэмдэггүй байсан ч мэргэжлийн эмчийн зөвлөгөө авч, шинжилгээ хийлгэх шаардлагатай эсэхээ тодруулахыг зөвлөж байна.

Гэгээн Петрийн эмнэлгийн Мэдрэлийн интервенцийн тасгийн профессор Со Дэ Чоль: «Шинж тэмдэггүй, хагараагүй тархины аневризмыг өвчтөн өөрөө эрт илрүүлэхэд хэцүү» гэж хэлээд, «Ялангуяа зуны улиралд халуун цаг агаар, агааржуулалт зэрэг улирлын хүчин зүйлээс болж цусны даралтын хэлбэлзэл их байдаг тул тархины аневризмын өндөр эрсдэлт бүлэг тархины судасны эрүүл мэндэд илүү идэвхтэй анхаарах шаардлагатай» гэж тайлбарлав.

Тархины аневризм гэдэг нь тархин доторх артерийн судасны ханын нэг хэсэг бөмбөлөг мэт хэвийн бус хэлбэрээр товойн хөөрсөн байдлыг хэлнэ. Тархины ёроол талын бүдүүн тархины артери болох Виллисийн цагиргаас голдуу олддог тохиолдол олон.

Ихэнх нь 10mm-ээс бага хэмжээтэй байдаг ч 25mm-ээс том аварга тархины аневризм үүсэх нь ч бий. Хэлбэр, шалтгаанаас нь хамаарч уут хэлбэрийн саккуляр, артери бүхэлдээ хөөрөгдсөн фузиформ, судасны ханын дотор, гадна давхаргын хооронд цус хуримтлагдах диссекцийн аневризм гэж ангилдаг.

Тархалт нь нийт хүн амын 2~4 орчим хувь бөгөөд ихэвчлэн 40-өөс 60 насныханд илэрдэг.

Со профессор "Аневризм үүсэх яг таг механизм одоогоор тодорхой тогтоогдоогүй ч сулрсан судасны ханад цусны урсгалын даралт байнга үйлчилснээр судасны хана гэмтэж, уян хатан чанар нь буурдаг нь гол шалтгаан гэж таамаглаж байна" гэлээ.

Тархины аневризм хагарч тархинд цус харвавал аянга цахилсан мэт хэт хүчтэй толгой өвдөх шинж илэрч болно. Дотор муухайрах, бөөлжих, хүзүүний ар хөшингө болох шинж дагалдах бөгөөд хүнд тохиолдолд таталт, ухаан санааны байдал буурах, зүрх зогсох хүртэл хүрч болзошгүй.

Тархины аневризмын хагарал нь субарахноидал цус харвалтын түгээмэл шалтгаанд ч тооцогддог. Холбогдох өвчтөн жил бүр 100 мянган хүн тутамд 10 хүний харьцаагаар илэрдэг бөгөөд өвчтөний гуравны нэг нь цус харвасан даруйдаа нас барах хэмжээний өндөр эрсдэлтэй гэж тайлбарлав.

Тархины судасны аневризм хагарсан гэж сэжиглэвэл шуурхай яаралтай тусламжид хандах нь чухал. Аневризм хагарсан өвчтөнд эхний цус алдалтаас хойш 24 цагийн дотор дахин цус алдах нь элбэг тохиолддог бөгөөд дахин цус алдвал нас баралт 70% хүрч болзошгүй. Судасны агшилт, гидроцефал зэрэг хүндрэл ч дагалдаж болох тул хурдан оношилж эмчлэх шаардлагатай.

Хагараагүй тархины аневризмын ихэнх нь тодорхой шинж тэмдэггүй байдаг. 40-өөс дээш настай бөгөөд даралт ихсэлт, удамшлын түүх, тамхидалт зэрэг эрсдэлт хүчин зүйлтэй бол мэргэжлийн эмчийн зөвлөгөөгөөр тархины CT, MRI, MRA зэрэг шинжилгээ хийлгэхийг бодолцож болно.

Зуны улиралд цусны даралтын хяналт, шингэн нөхөлтөд ч анхаарах хэрэгтэй. Аагим халуун, шингэн алдалт, температурын огцом өөрчлөлт нь цусны даралтын өөрчлөлтөд нийлбэрээрээ нөлөөлж болзошгүй. Эдгээр хүчин зүйлд дахин дахин өртвөл цусны даралтын хэлбэлзлийн далайц ихсэж, судасны ачаалал ч нэмэгдэж болно.

Сүүлийн үед хагараагүй тархины аневризмыг урьдчилан оношилж эмчлэх нь нэмэгдэж байна. Эрүүл мэндийн даатгалын хяналт үнэлгээний хүрээлэнгийн мэдээллээр өнгөрсөн жил хагараагүй тархины аневризмтай өвчтөн 209,242 болж, 2020 оны 123,579-тэй харьцуулахад ойролцоогоор 69% нэмэгдсэн байна.

Хагараагүй тархины аневризм оношлогдвол өвчтөний байдлаас хамааран мэс засал хийх эсвэл эндоваскуляр процедур хийхийг шийддэг.

Урьд нь гавлын ясыг нээж, аневризмын хүзүүг клипээр бөглөх аневризмын хүзүү боох мэс заслыг голчлон хийдэг байв. Сүүлийн үед зүсэлтгүйгээр цавины гуяны артери зэргээр дамжуулан тархины артерид хүрч, цагаан алтан ороомог зэргийг оруулж аневризмыг тусгаарлах эмболизацийг ч хийж байна.

Судсанд багаж оруулж дотоод цусны урсгалыг таслан хагарах эрсдэлийг бууруулдаг эмболизаци ч хөгжиж байна. Тэдгээрийн дотроос тортой хэлбэрийн цусны урсгал таслагч WEB ашигласан эмболизаци нь ороомгийн эмболизацийн хязгаарлагдмал талыг нөхөх эмчилгээ болж анхаарал татаж байна.

Гэгээн Петрийн эмнэлгийн мэдрэлийн интервенцийн тасгийн профессор Со Дэ Чолийн баг ч тархины аневризмын хэлбэрээс хамаарсан WEB-ийн хэрэглээний стратегийн шинжилгээ зэрэг холбогдох судалгааг үргэлжлүүлж байна.

Со профессор "Тархины аневризмыг цоорохоос өмнө нь хянаж байх нь хамгийн чухал" гэж хэлээд, "Цоороогүй аневризмыг урьдчилан илрүүлбэл хяналтын шинжилгээ, мэс засал, интервенц зэрэг өвчтөний байдалд тохирсон эмчилгээний стратеги боловсруулж цоорох эрсдэлийг бууруулж чадах тул идэвхтэй, урьдчилсан хяналтыг авч үзэх нь зүйтэй" гэв.

Эх сурвалж: Медифана Ньюс(https://www.medipana.com)