40-өөс хойш гэнэтийн «аянга мэт толгой өвдөлт»-өөс болгоомжил, шинж тэмдэггүй нь олон аневризм

 Урьд нь ямар ч шинж тэмдэггүй байсан хүн гэнэт хүчтэй толгой өвдөж уначих тохиолдол байдаг. Шалтгаануудын нэг нь «тархины аневризм» юм. Тархины судасны ханын нэг хэсэг бөмбөлөг мэт хөөрч томордог энэ эмгэг нь хагартлаа мэдэгдэхгүй байх нь олонтоо. Хагарвал торлог доорх цус алдалт зэрэг амь насанд аюултай тархины цус алдалтад хүргэж болзошгүй тул болгоомжлох хэрэгтэй.

Тархины аневризмыг ихэвчлэн ‘толгой доторх цагт бөмбөг’ гэж нэрлэдэг. Гэхдээ бүх тархины аневризм тэр даруй хагардаггүй. Хэмжээ, байрлал, хэлбэр, өвчтөний нас болон суурь өвчнөөс хамаарч эрсдэл нь өөр өөр байдаг.

Гэгээн Петрийн эмнэлгийн Мэдрэлийн интервенцийн тасгийн профессор Со Дэ Чоль “Шинж тэмдэггүй, хагараагүй аневризмыг өвчтөн өөрөө анзаарахад бэрх” гэсэн бөгөөд “Ялангуяа зуны улиралд халуун, хөргөлт зэргээс болж цусны даралтын хэлбэлзэл ихсэх магадлалтай тул өндөр эрсдэлт бүлгийнхэн тархины судасны эрүүл мэнддээ илүү анхаарах шаардлагатай” гэлээ.

Аневризмын хэмжээ ихэвчлэн 10 мм-ээс бага байдаг ч 25 мм-ээс том аварга аневризм ч тохиолддог. Үүсэх яг таг шалтгаан нь одоогоор тодорхой тогтоогдоогүй байна. Гэхдээ сулрсан судасны ханад цусны урсгалын даралт давтагдан үйлчилснээр судасны хана гэмтэж, уян хатан чанар нь буурдаг үйл явц нөлөөлдөг гэж үздэг. Даралт ихсэлт, тамхидалт, удамшил, нас зэргийг эрсдэлт хүчин зүйл болгон нэрлэдэг.

Сүүлийн үед чекап буюу тархины MRI·MRA шинжилгээ зэрэг нэмэгдсэнээр хагарахаас нь өмнө илэрдэг хагараагүй тархины аневризмтай өвчтөн ч нэмэгдэж байна.

Аневризм хагарах нь тархины зөөлөн бүрхүүл доорх цус алдалтын гол шалтгаан юм. Ялангуяа анхны цус алдалтаас хойш 24 цагийн дотор дахин цус алдах эрсдэлтэй тул яаралтай арга хэмжээ авах нь чухал. Гэнэтийн хүчтэй толгой өвдөлт эсвэл ухаан санааны алдагдал илэрвэл хойшлуулалгүй яаралтай тусламжид хандах ёстой.

Эрсдэлт хүчин зүйлтэй хүн урьдчилан шинжилгээ хийлгэх шаардлагатай эсэхээ шалгах нь зүйтэй. Ялангуяа 40-өөс дээш настай бөгөөд даралт ихсэлттэй, тамхи татдаг байсан, эсвэл гэр бүлд нь тархины аневризм буюу тархины цус алдалтын түүхтэй хүн байвал мэргэжлийн эмчээс зөвлөгөө авахыг зөвлөж байна.

Шинжилгээг тархины CT, MRI, MRA зэргээр гүйцэтгэдэг. Шинжилгээгээр тархины аневризм илэрсэн болгонд шууд мэс засал эсвэл эмчилгээний ажилбар хийдэггүй. Хэмжээ, байршил, хэлбэр, өсөж байгаа эсэх, хагарах эрсдэл, өвчтөний ерөнхий биеийн байдал зэргийг иж бүрэн үнэлж, хяналтад авах уу эсвэл эмчлэх үү гэдгийг шийддэг.

Зуны улиралд цусны даралтын хяналт ч чухал. Ааг халуунд их хөлрөх үед шингэн алдалт үүсэхэд амархан бөгөөд гадаа халуун орчин, доторх сэрүүн орчны хооронд байнга сэлгэн орох нь цусны судас, даралтад ачаалал өгч болно. Даралт ихсэлт эсвэл тархины судасны өвчний эрсдэлтэй хүмүүст хангалттай ус уух, хэт их архи уухаас татгалзах, огцом температурын өөрчлөлтөөс зайлсхийх, даралтаа тогтмол хэмжих нь тустай.

Хагараагүй тархины аневризм илэрвэл өвчтөний байдлаас хамаарч эмчилгээний стратегийг тодорхойлдог. Уламжлалт байдлаар гавлын ясыг нээж, аневризмын хүзүүг клипээр хаадаг «аневризмын хүзүүг клипдэх» мэс заслыг хийж ирсэн. Сүүлийн үед зүсэлт хийхгүйгээр судсаар дамжин очдог эмболизацийг ч өргөн ашиглаж байна.

Эмболизаци гэдэг нь ихэвчлэн цавины гуяны артери зэргээр дамжуулан нарийн гуурс оруулж тархины судас хүртэл хүрсний дараа тархины аневризмын дотор талыг ороомог (койл) зэргээр дүүргэж, цус нэвтрэхээс сэргийлэн хаадаг арга юм. Сүүлийн үед тархины аневризмын хэлбэр, байрлалаас хамааран төрөл бүрийн багаж, арга боловсруулагдаж байна.

Тэдгээрийн дотроос WEB (Woven EndoBridge) эмболизаци нь тор хэлбэрийн хэрэгслийг аневризм дотор байрлуулж, цусны урсгалыг таслах эмчилгээний арга юм. Уламжлалт койл эмболизаци хийхэд хүндрэлтэй зарим хэлбэрийн аневризмын эмчилгээний сонголтыг өргөжүүлэх арга болж анхаарал татаж байна.

Со Дэ Чоль профессор “Тархины аневризмыг хагараагүй байхад нь илрүүлж, хянах нь хамгийн чухал” гэж хэлээд, “Хагараагүй тархины аневризмыг урьдчилан илрүүлбэл хяналтын шинжилгээ, мэс засал, интервенц зэрэг өвчтөнд тохирсон стратеги тогтоож, хагарах эрсдэлийг бууруулж чадна” гэлээ.

Эх сурвалж : Хэлс Жунан(https://jhealthmedia.joins.com)