Хаврын салхи хүрэхэд ч цахилгаан цохих мэт…дунд наснаас хойш гэнэт нүүрээр өвдвөл ‘гурвалсан мэдрэлийн өвдөлт’-өөс сэжиглэ

 Хаврын салхи хүрэхэд ч нүүрэнд цахилгаан гүйж буй мэт өвдөлт давтагдвал энэ нь энгийн шүдний өвдөлт эсвэл эрүүний үений асуудал биш байж болно. Ялангуяа 40~50 наснаас хойш гэнэтийн хүчтэй нүүрний өвдөлт илэрвэл «гурвалсан мэдрэлийн өвдөлт»-өөс сэжиглэх шаардлагатай. Шинж тэмдэг богино хугацаанд өнгөрдөг ч анхаарахгүй орхивол өвдөлт улам хүчтэй болж, давтамж нь ойртсоноор өдөр тутмын амьдралыг ихээхэн сүйтгэж болзошгүй тул эрт оношилгоо чухал.

Гурвалсан мэдрэлийн өвдөлт нь 100 000 хүн ам тутамд 4~7 орчим хүнд тохиолддог харьцангуй ховор өвчин боловч өвчтөнүүдийн 90 гаруй хувь нь 40-өөс дээш насныхан байдаг гэдэг. Ялангуяа 50 наснаас хойш тохиолдох давтамж улам нэмэгдэх хандлагатай. Нийгмийн хөгшрөлт явагдахын хэрээр өвчтөний тоо ч аажмаар нэмэгдэх магадлал өндөр гэсэн шинжилгээ гарчээ.

Энэ эмгэг нь нүүрний мэдрэхүйг хариуцдаг тархины 5 дугаар мэдрэл болох «гурвалсан мэдрэл»-ийн алдагдлаас үүсдэг. Гурвалсан мэдрэл нь гурван салаа болон хуваагдаж нүүр, эрүү орчмын мэдрэхүй болон зажлах булчингийн үйл ажиллагааг хариуцдаг бөгөөд энэ мэдрэл цусны судас эсвэл эргэн тойрны эдэд дарагдах юм уу гэмтвэл маш хүчтэй өвдөлт үүсэж болно. Гэхдээ яг шалтгаан нь тодорхойгүй идиопатик хэлбэр ч цөөнгүй байдаг.

Онцлог шинж нь урьдчилан анхааруулалгүй үүсдэг хүчтэй өвдөлт юм. Нүүрээ угаах, шүдээ угаах, ярих, тэр байтугай салхи хүрэх зэрэг өчүүхэн цочролоос ч цахилгаан цохих мэт өвдөлт өдөөгдөж болно. Өвдөлт хэдэн секундээс хэдэн минут үргэлжлээд гэнэт арилах бөгөөд өдөрт хэдэн арван удаа давтагдаж болно. Ихэнхдээ нүүрний нэг талд хязгаарлагддаг ч ховор тохиолдолд хоёр талд илэрдэг.

Гэгээн Петрийн эмнэлгийн нейрохирургийн тасгийн Юн Кан Жун ерөнхий эмч “Гурвалсан мэдрэлийн өвдөлт нь өдөр тутмын энгийн хүрэлцээ буюу агаарын өөрчлөлтөөр ч хүчтэй өвдөлт үүсгэдгээрээ онцлогтой” гэж хэлээд, “Хүнд тохиолдолд гэрэлд хэт мэдрэг болох хүртэл дагалдаж болно” гэж тайлбарлана. Өвдөлтийн эрч маш өндөр бөгөөд төрөх өвдөлтөөс ч илүү зовиуртай гэж хэлэгддэг.

Асуудал нь эхний үе шатанд өөр өвчинтэй андуурагдах нь их байдагт оршино. Шүдний өвдөлт, синусит, эрүү нүүрний үений өвчинтэй шинж тэмдэг нь төстэй тул шүдний эмчилгээ хийлгэсэн ч, эсвэл шүдээ авахуулсан ч өвдөлт үргэлжлэх тохиолдол цөөнгүй. Иймд яг таг ялган оношлох нь юунаас ч чухал.

Юн ерөнхий эмч “Гурвалсан мэдрэлийн өвдөлттэй өвчтөнүүд олон эмнэлгээр тэнэж яваад оношлогдох нь хожимддог тохиолдол олон” гэсэн бөгөөд “MRI, CT зэрэг дүрс оношилгоогоор мэдрэлийн бүтцийг тодруулж, зөв онош тавих шаардлагатай” гэж онцолж байна.

Эмчилгээг эхэн үед нь таталт эсэргүүцэх эм, өвчин намдаах эм зэргийг ашигласан эмийн эмчилгээгээр өвдөлтийг намдаах оролдлогоос эхэлдэг. Гэвч эмийн үйлчилгээ буурах эсвэл өвдөлт үргэлжилбэл үндсэн шалтгааныг арилгах мэс заслын эмчилгээг авч үздэг.

Гол мэс заслын арга болох «Микроваскуляр декомпресс (MVD)» нь гурвалсан мэдрэлийг дарж буй судсыг тусгаарлаж, дэвсгэр материал байрлуулан мэдрэлийн цочролыг таслах арга юм. Чихний ард бага зэрэг зүсэлт хийж гүйцэтгэдэг тул эдгэрэлт хурдан, сорвины ачаалал бага байдгаараа онцлог. Ихэнх өвчтөнд өвдөлт шууд намдахын зэрэгцээ урт хугацааны сайжралт хүлээгддэг.

Сүүлийн үед нарийвчилсан MRI, мэс заслын микроскоп, мэс заслын явцад мэдрэл хянах тоног төхөөрөмж зэрэг нэвтэрснээр мэс заслын нарийвчлал, амжилтын түвшин улам дээшилж байна. Бодит эмнэлзүйд 90 гаруй хувьд нь шинж тэмдэг сайжирсан гэж мэдээлж байгаа бөгөөд дахисан өвчтөний хувьд ч шалтгааныг нарийвчлан задлан шинжилж, тохирсон эмчилгээ хийх нь чухал.

Мэргэжилтнүүд юуны түрүүнд эрт оношилгоог онцолж байна. Өвдөлт давтагдах буюу эрч нь улам нэмэгдэж байвал энгийн өвдөлт гэж өнгөрөөлгүй нейрохирургийн мэргэжлийн эмчид хандаж нарийн онош тогтоолгох шаардлагатай. Хангалттай амралт, стрессийн менежмент зэрэг амьдралын хэв маягаа сайжруулах нь ч шинж тэмдэг даамжрахаас сэргийлэхэд тусална.

Юн ерөнхий эмч «Гурвалсан мэдрэлийн өвдөлт нь эрт илрүүлж зохих эмчилгээ хийлгэвэл хангалттай хянаж болох өвчин» гэж хэлээд «хүнд хэлбэрийн нүүрний өвдөлт давтагдаж байвал хойшлуулалгүй мэргэжлийн эмчид хандах хэрэгтэй» гэж зөвлөв.