Ажилтнуудыг зовоодог хүзүүний ар талын өвдөлт, мэдээрхэл…диск биш, хавдрын шалтгаан ч байж болно

 50 гаруй насны Пак овогтой хүн 1 жил гаруй үргэлжилсэн хүзүүний ар талын өвдөлт, мэдээрхлийг тоомсоргүй өнгөрөөжээ. Компьютер дээр удаан ажилласнаас үүссэн хүзүүний булчингийн өвдөлт байх гэж бодсон байна. Гэтэл сүүлийн үед шинж тэмдэг нь хүндэрсэн тул өрхийн эмнэлэгт хандахад хүзүүний дискний ивэрхий сэжиглэгдэж байгаа тул төрөлжсөн эмнэлэгт хандахыг зөвлөжээ.  

Эцэст нь очсон нуруу, үений эмнэлэг. Шинжилгээний хариу гэнэтийн байв. Нарийвчилсан дүрс оношилгооны эцэст ноён Пак дискний ивэрхий биш нугасны хавдар гэсэн онош авчээ. Нугасны сувгийн хатуу бүрхүүлийн дотор талд хавдар үүсэж нугасны мэдрэлийг дарж байсан байна. Аз болоход хавдар эхний шатанд байсан бөгөөд ноён Пак тухайн эмнэлэгт мэс заслаар хавдраа авахуулсны дараа эрүүл мэндээ сэргээхэд анхаарч байна.

Нугасны хавдар нь харьцангуй ховор өвчин бөгөөд жил бүр 100,000 хүн амд ойролцоогоор 2~4 хүнд тохиолддог. Ихэвчлэн 40~50 насанд илэрдэг бөгөөд үүсэх тодорхой шалтгаан нь одоог хүртэл тогтоогдоогүй байна.  

Дэд төрлөөс хамааран шинж тэмдэг ч өөр өөр

Нугасны хавдар нь янз бүрийн төрөлд хуваагддаг. Байрлалаас нь хамааран ▶хатуу бүрхүүлийн гадна (экстрадурал) хавдар ▶хатуу бүрхүүлийн доторх, нугаснаас гадна (интрадурал экстрамедуляр) хавдар ▶нугасны доторх (интрамедуляр) хавдар гэж ангилдаг. Эдгээрээс олон тохиолдлыг эзэлдэг экстрадурал хавдар нь нэрнээсээ л мэдэгдэхээр хатуу бүрхүүлийн гадна талд үүсдэг хавдар юм. Хэдэн цаг эсвэл хэдэн өдрийн турш хүч тамир алдах, гар хөл саажих зэрэг шинж тэмдэг илэрдгээрээ онцлогтой. Интрадурал экстрамедуляр хавдар нь хатуу бүрхүүлийн дотор тал ба нугасны эдийн гадна хооронд үүсдэг бөгөөд баруун зүүн тэгш бус мэдрэлийн үндэсний өвдөлт, мэдрэхүйн өөрчлөлт үүсгэдэг. Нугасны дотор үүсдэг интрамедуляр хавдар нь мэдрэхүйн өөрчлөлттэй хамт хөдөлгөөний алдагдал, мэдрэхүйн алдагдал, шээс ялгаралтын алдагдал үүсгэдэг.

Эсийн төрлөөс хамаарч дэд төрөл нь ч ялгаатай байдаг. Хатуу бүрхүүлийн гадуурх хавдрын ихэнх нь бусад хорт хавдраас үсэрхийлсэн байдаг. Хатуу бүрхүүлийн доторх, нугаснаас гадуурх хавдарт захын мэдрэлийг бүрхсэн мэдрэлийн бүрхүүлээс үүсэх шваннома, нугасыг бүрхсэн тархины бүрхүүлээс үүсэх менингиома зэрэг нийт төрлийн 70 орчим хувийг эзэлдэг. Мөн нугас доторх хавдрыг эпендимома, астроцитома, гемангиобластома гэх мэтээр ангилдаг.

Анхдагч нугасны хавдар бол бүрэн тайрах нь тэргүүн зорилт

Нугасны хавдрыг орхигдуулбал мэдрэлийн гэмтлийг улам нэмэгдүүлж, шинж тэмдэг дордоход хүргэдэг. Иймд аль болох хурдан эмнэлэгт хандаж оношилгоо, эмчилгээ хийлгэх нь чухал. Эмнэлэгт хандвал мэдрэхүйн өөрчлөлт, булчингийн хүч, тэнцвэр, зохицуулга, хараа, сонсгол зэрэг мэдрэлийн үзлэг болон дүрс оношилгоогоор дамжуулан онош тавина. Хэрэв үсэрхийлсэн хавдар сэжиглэвэл бүх биеийн PET-CT шинжилгээг нэмж хийдэг.

Эмчилгээний арга нь хавдрын байрлал, төрөл, мэдрэлийн дарагдалтын зэргээс хамаарч өөр өөрөөр хэрэглэгддэг. Хоргүй хавдар болон анхдагч нугасны хавдрын хувьд мэс заслаар бүрэн авахыг тэргүүн ээлжид авч үздэг. Эпидурал нугасны хавдар бол ихэнх тохиолдолд ламинэктомиар авах боломжтой. Харин интрадурал экстрамедулляр хавдрын дотроос нейрофибром зэрэг тохиолдолд мэдрэлийн үндсийг тайрч байж бүрэн авах боломжтой.

Зарим тохиолдолд хавдрын зөвхөн нэг хэсгийг авах эсвэл туяа эмчилгээ хийдэг. Ялангуяа үсэрхийлсэн хавдар нь олон газар тархсан байдаг тул бүх хавдрыг бүрэн тайрахад хүндрэлтэй байж болно. Ийм үед мэдрэлийн шахалтад нөлөөлж буй хавдрын голомтыг хэсэгчлэн авсны дараа хими эмчилгээ болон туяа эмчилгээг хамтад нь авч үздэг.

Гэгээн Петрийн эмнэлгийн ерөнхий захирал Юн Кан Жун «Нугасны хавдар нь биеийн гол мэдрэл дайран өнгөрөх хэсэгт үүсдэг тул мэс заслын нарийвчлал урьдчилсан төлөвт ихээхэн нөлөөлдөг» гэж хэлээд, «Эмнэлэг сонгохдоо эмч нарын нурууны мэс заслын туршлага, чадавх, орчин үеийн тоног төхөөрөмжтэй эсэх, хамтарсан үзлэг болон өвчтөний хяналтын систем зэргийг нарийвчлан шалгах нь чухал» гэлээ.