«Аяа!» гээд унаад хугарал… залуу ч гэсэн болгоомжлохоос өөр аргагүй хаврын уналтын осол

 Мушгиаг үл тоовол архаг тогтворгүй байдлын эрсдэлтэй, гэмтсэний дараа ‘RICE’ анхны тусламж зайлшгүй

Унаж бэртэх нь зөвхөн ахмад настны асуудал гэсэн ойлголтоос ялгаатай нь залуу насныханд ч цөөнгүй тохиолддог осол юм. Өвчний хяналт, урьдчилан сэргийлэх газрын «2024 оны яаралтай тусламжийн гэмтлийн өвчтөний гүнзгийрүүлсэн судалгаа»-гаар унаж бэртсэний улмаас эмнэлэгт хандсан 30~50 насны өвчтөний эзлэх хувь 24.3% хүрчээ.

Ялангуяа цаг агаар дулаарч зугаалга, аялал, гүйлт, унадаг дугуй, скутер ашиглах зэрэг гадаа хийх үйл ажиллагаа нэмэгддэг хаврын улиралд залуучуудын унаж бэртэх тохиолдол нэмэгдэх хандлагатай байдаг. Мэргэжилтнүүд наснаас үл хамааран өчүүхэн болгоомжгүй байдал том гэмтэлд хүргэж болзошгүй гэж анхааруулж байна.

Гэгээн Петрийн эмнэлгийн Хугарал, гэмтлийн төвийн ортопедийн мэргэжлийн эмч Ян Гю Хён ерөнхий эмч «3 дугаар сараас хойш гадаа хөдөлгөөн хийх үедээ унаж бэртсэн өвчтөн мэдэгдэхүйц нэмэгддэг» гэж хэлээд, «Гадаа байхад бага зэргийн хайхрамжгүй байдал ч унах, бэртэхэд хүргэж болзошгүйг үргэлж санаж байх ёстой» гэлээ.

Гэмтлийн гаралтай тархины гэмтлээс хугарал хүртэл… залуу ч гэсэн хэвтэх, мэс засал хийлгэж болзошгүй

Унавал зүгээр л жижиг зурагдалтаар өнгөрнө гэж бодоход амархан ч бодит байдал дээр гэмтлийн улмаас тархины гэмтэл эсвэл гар, хөлний хугарал үүсэх тохиолдол цөөнгүй. Дугуй, скүтер зэрэг унаа хэрэглэж байхдаа унах нь огцом хурд алдалтын цохилт нэмэгддэг тул бэртлийн эрсдэл өндөр.

Замд тохиолддог уналт нь гэрээс бусад газруудаас хамгийн их хувийг эзэлдэг. Шат, хашлага, саад тээг зэрэгт хөл нь тээглэх буюу гишгэлтээ алдах нь гол шалтгаан болдог. Хатуу зам талбай ч бэртлийн хүндийг нэмэгдүүлэх хүчин зүйл юм.

Ялангуяа бугуй, гарын гэмтэл түгээмэл. Унах үедээ зөнгөөрөө гараа тулах гэж оролдоод бугуй хугарах тохиолдол олон байдаг. Бодит байдал дээр гарын гэмтлээр яаралтай тусламжид хандсан унаж бэртсэн өвчтөн 22 орчим хувийг эзэлдэг бөгөөд толгойн гэмтлийн дараа орох өндөр үзүүлэлт юм.

Шагай, өвдөг бол мөн агшин зуурын мушгилтаас мушгиа байнга үүсдэг хэсэг юм. Гаднаас нь харахад зүгээр л ‘мушгичихлаа’ гэж мэдрэгдэж болох ч холбоос хэсэгчлэн урагдсан 2-р зэргээс дээш мушгиаг хайхралгүй орхивол үений архаг тогтворгүй байдалд хүргэж болзошгүй тул анхаарах хэрэгтэй.

Ян эмч «Унаж бэртсэн өвчтөний 25 орчим хувь нь эмнэлэгт хэвтэх шаардлагатай болдог» гэж хэлээд, «Гадаа унаж бэртэх нь залуу өвчтөн ч гэсэн эмнэлэгт хэвтэх, мэс засал хийлгэх шаардлагатай нөхцөлд хүргэж болзошгүй» гэж тайлбарлав.

Хамгаалалтын хэрэгсэл зүүх, ухаалаг утас барин алхахаас зайлсхийх… ослын дараа ‘RICE’-ийг санаарай

Унаж бэртэхээс сэргийлэх гол зүйл бол аюулгүй байдлыг нэн тэргүүнд тавих явдал юм. Дугуй, скүтер унахдаа дуулга, үений хамгаалалт зүүх нь заавал байх ёстой. Гүйлтийн үед ч хөлийг тогтвортой түших пүүз өмсөж, эргэн тойрны газрын гадаргууг сайтар ажиглан, хэт ачаалахгүй байх нь чухал.

Өдөр тутам алхаж явахдаа ухаалаг утас хараад алхах нь ослын эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг. Хаврын улиралд замын хучилт тогтвортой гэсэн ойлголтоос болж сатаарахад амархан ч жижиг байгууламж, ирмэгт бүдэрч унах осол байнга тохиолддог.

Хэрэв унаж бэртсэнээс хугарал буюу мушгиа сэжиглэгдэж байвал юуны түрүүнд ‘RICE’ аргыг хэрэглэх ёстой. Амралт (Rest), хүйтэн жин (Ice), шахалт (Compression), өргөх (Elevation)-өөр эхний үеийн хавдар, өвдөлтийг намдаасны дараа аль болох хурдан ортопедийн мэргэжлийн эмчид хандаж, зөв онош тавиулах нь зүйтэй.

Ян ерөнхий эмч “Хугарал сэжиглэгдэж байхад тухайн хэсгийг хүчээр нийлүүлэх буюу өвдөлтөө тэвчиж хөдөлгөөнөө үргэлжлүүлбэл байдал улам дордож болно” гэж хэлээд, “Өвдөлт хүчтэй буюу хурдан хавдах, цус алдах эсвэл шархирсан өвдөлт давтагдвал хойшлуулалгүй эмнэлэгт хандах ёстой” гэдгийг онцолж хэлэв.

Мэргэжилтнүүд “Унах нь агшин зуурын хэрэг ч хойшлол нь удаан үргэлжилж болно” гээд наснаас үл хамааран энгийн аюулгүй байдлын дүрмийг сахих нь хамгийн найдвартай урьдчилан сэргийлэлт гэж зөвлөж байна.

Эх сурвалж : Гонган Дайжест(https://www.ikunkang.com)