40, 50 насны гэнэтийн дээд хэвлийн өвдөлт — цөсний хүүдийн үрэвслээс сэрэмжил

 Буруу хооллолтоос цөсний чулуу үүсч, үрэвсэл дагуулна

Цөс гэдэг нэрээр танил цөсний хүүдий бол хэвлийн дээд хэсэгт байрлах хоол боловсруулах гол эрхтэн бөгөөд хоол боловсруулах үйл явцад чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Асуудал нь нас ахих тусам бодисын солилцоо буурахын хэрээр үрэвсэл, цөсний чулуу үүсэх эрсдэл нэмэгдэхэд амархан байдагт оршино.

Бодит байдалд цөсний хүүдийн үрэвсэл 40 наснаас эхлэн өвчтөний тоо эрчимтэй нэмэгдэх хандлагатай байдаг. Эрүүл мэндийн даатгалын үнэлгээ, хяналтын албаны мэдээллээс үзэхэд 2024 онд цөсний хүүдийн үрэвсэлтэй өвчтөнүүдийн дотор 40 наснынхан 30 наснынхаас ойролцоогоор 1.4 дахин олон байв. 60 наснынхны хувьд өвчтөний тоо 30 наснынхныхаас 2 дахин их байлаа.  

Гол шалтгаан нь цөсний чулуу. Цөсний чулуу гэдэг нь элэгнээс ялгардаг цөсний бүрэлдэхүүний тэнцвэргүйдлээс үүссэн чулуу юм. Цөсний чулуу цөсний хүүдийн сувгийг бөглөвөл цөсний хүүдийн доторх даралт нэмэгдэж хөөрөлт үүсгэдэг ба хоёрдогчоор үрэвсэл үүсдэг.  

Өөх хуримтлагдах, холестерин нэмэгдэх, бодисын солилцооны өвчин зэрэг нь цөсний чулуу үүсэх эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг хүчин зүйл гэж мэдэгддэг. Анзаарагдахгүй өнгөрөхөд амархан ч гэнэтийн жин хасалт мөн цөсний чулуу үүсэхэд нөлөөлдөг. Гэгээн Петрийн эмнэлгийн мэс заслын тасгийн эмч Пак Гван Тэ "Бодит байдал дээр хатуу хоолны дэглэм барьсан хүмүүсийн 25 орчим хувьд нь цөсний чулуу үүсдэг гэсэн судалгаа ч бий" гэж тайлбарлав.

Цөсний хүүдийн үрэвслийн шинж тэмдэг цочмог ба архаг хэлбэрт өөр өөрөөр илэрдэг. Цочмог цөсний хүүдийн үрэвслийн үед хэвлийн баруун дээд хэсгээр хүчтэй өвдөх, дотор муухайрах, бөөлжих, халуурах шинж илэрсэн өвчтөн олон байдаг. Тэмтрэлт хийхэд баруун дээд хэвлийг дарахад ихээхэн өвдөж байгаагаа хэлдэг. Харин архаг цөсний хүүдийн үрэвсэл нь шинж тэмдэггүй байх нь цөөнгүй бөгөөд хэвлийн дээд хэсгээр бүлээрэх, таагүй мэдрэмж, дүүрэх зэрэг шинж илэрч ходоодны асуудал гэж андуурахад амархан.

Холециститийн оношилгоо голдуу хэвлийн хэт авиан шинжилгээг гол болгон явагддаг. Холецистит үед хэт авиан шинжилгээгээр цөсний хүүдий дотор чулуу байх, үрэвсэл болон фиброзын улмаас цөсний хүүдийн хана зузаарсан байдал зэрэг илэрдэг. Цочмог холецистит бол цусны шинжилгээнд цагаан эсийн тоо нэмэгдсэн байдал ажиглагдах, эсвэл цөсний хүүдийн эргэн тойронд шингэн хуримтлагдсан байх нь бий.  

Авах арга хэмжээ өвчтөний байдлаас хамаарч ялгаатай. Цочмог холециститтэй өвчтөнд тухайн эрхтнийг тайрах мэс заслын эмчилгээг стандарт болгон хийдэг. Цөсний хүүдий бол цөсийг хадгалж, өтгөрүүлдэг эрхтэн бөгөөд авсны дараа ч хоол боловсруулах хэвийн үйл ажиллагаа хадгалагдана. Шинж тэмдэг хөнгөн бол эмээр цөсний чулууг уусгах уулгах эмчилгээг хэрэглэж болох ч бүрэн уусах тохиолдол 30%-иас доогуур байдаг ба 5-аас дээш жил өнгөрөхөд ойролцоогоор тал хувь нь дахидаг сул талтай.

Архаг цөсний хүүдийн үрэвслийн хувьд шинж тэмдэггүй бол тусгай эмчилгээ хийхгүй байх нь зарчим юм. Гэхдээ урт хугацаанд цочмог цөсний хүүдийн үрэвсэл болон хувирах эрсдэлтэй тул цөсний чулуу нэг удаа илэрсэн бол хэвлийн хэт авиан үзлэгийг тогтмол хийлгэж, өөрчлөлтийн явцыг хянан ажиглахыг зөвлөдөг. Дараа нь гэнэтийн хэвлийн өвдөлт зэрэг цочмог цөсний хүүдийн үрэвсэлтэй төстэй шинж тэмдэг илэрвэл эмнэлэгт яаралтай хандаж үзлэгт орох нь зүйтэй.

Пак Гван Тэ захирал «Дээд хэвлий орчимд урьд нь байгаагүй өвдөлт мэдэрсэн бол шинж тэмдэг түр зуур арилсан ч үүнийг үл тоомсорлож болохгүй» гэж хэлээд «Цөсний хүүдий, нойр булчирхай, цөсний зам зэргийг бүхэлд нь иж бүрэн шалгаж чадах мэргэжлийн эмчийн оношилгоог эрт хийлгэх нь юунаас ч чухал» гэдгийг онцоллоо.  

Эх сурвалж : Хэлс Жунан(https://jhealthmedia.joins.com)