Зуны улиралд ‘залуучуудын цөсний чулуу’-ны өвчлөл илт нэмэгдэж байна… шалтгаан нь хэт хатуу диет
Хуудасны мэдээлэл
Гэгээн Петрийн эмнэлэг 26-08-14 20:35Үндсэн хэсэг
7~8-р сарын зуны улиралд 20~50 насныхны цөсний чулууны өвчлөл 60-аас дээш насныхнаас илүү хурдан өссөн
Гэнэтийн хоол боловсруулалтын доголдол, хүчтэй хэвлийн өвдөлт тохиолдоод дахин эдгэрэх нь давтагдаж байвал энгийн ходоодны үрэвсэл буюу хоол боловсруулалтын доголдол гэж өнгөрөөхгүй байх нь зүйтэй. Ялангуяа зуны улиралд хоолны дэглэм барих явцад ийм шинж тэмдэг илэрсэн буюу тослог хоолны дараа өвдөлт мэдэрсэн бол ‘цөсний чулуу’-г сэжиглэх шаардлагатай.
Сүүлийн үед цөсний чулуутай өвчтөн нэмэгдэж байна. Эрүүл мэндийн даатгалын хяналт үнэлгээний хүрээлэнгийн статистикаас харахад цөсний чулууны улмаас эмнэлгийн үзлэгт хамрагдсан өвчтөн 2018 онд 192,551 байсан бол 2019 онд анх удаа 200,000-г давсан. 2025 онд 286,700 хүртэл нэмэгджээ. Сүүлийн 7 жилийн хугацаанд цөсний чулуутай өвчтөн бүр 49%-иар өссөн байна.
Ерөнхийдөө цөсний чулуутай нийт өвчтөний ойролцоогоор тал хувийн дундаж нас 60-аас дээш байх зэргээр ахимаг насныхны эзлэх хувь өндөр байсан. Сүүлийн үед зуны улиралд 20~50 насны ‘залуу цөсний чулуутай’ өвчтөний тоо тодорхой нэмэгдэж байна. Сүүлийн 3 жилийн 6 сартай харьцуулахад 7~8 сарын дундаж өвчтөний өсөлтийг харвал 20~30 насныханд 8.4%, 40~50 насныханд 9.4% нэмэгдсэн байна. Энэ нь мөн хугацаанд 60-аас дээш насны өвчтөний дундаж өсөлт болох 5.6%-тай харьцуулбал тус тус 1.5, 1.7 дахин их үзүүлэлт юм.
Гэгээн Петрийн эмнэлгийн Элэг, цөс, нойр булчирхай, судасны төвийн Пак Гван Тэ (мэс заслын мэргэжлийн эмч) ерөнхий эмч “Цөсний чулуу нь таргалалт, хооллолтын хэв маяг, огцом жин хасалт зэрэг олон хүчин зүйлийн нөлөөнд ордог” гэж хэлээд, “Ялангуяа зун улиралд богино хугацааны диет, тогтмол бус хооллолт, хэт хатуу хоолны дэглэм зэрэг нэмэгддэг тул залуу насныхны цөсний чулуу үүсэх эрсдэл өсдөг” гэлээ.
Зуны улиралд хэт хатуу жин хасах нь цөсний чулуужилтын эрсдэлийг нэмэгдүүлнэ
Цөсний чулуу нь цөсний шингэн дэх тунадас хуримтлагдсаар чулуу мэт бөөгнөрч, цөсний хүүдий болон цөсний сувагт үүсдэг өвчин юм. Элэг өдөрт 750 мл орчим цөс үйлдвэрлэдэг. Цөс нь холестерин, өөх тос, цөсний хүчлийн давс, уураг, билирубин зэрэг бүрэлдэхүүнээс тогтдог. Эдгээр бүрэлдэхүүний харьцаа тэнцвэргүй өөрчлөгдвөл цөсний хүүдийд тунадас үүсэж, цөсний чулуу бий болдог.
Эдгээрээс цөсний шингэн дэх холестерин хэт ихээс үүсдэг холестерины чулуу хамгийн олон байдаг. Холестерины чулуу нь таргалалт, мах болон өөх тос ихтэй хооллолттой нягт холбоотой тул залуу насныханд анхаарал шаардагдана. Эмэгтэйн даавар болох эстроген нь цөсний шингэн дэх холестерины хэмжээг нэмэгдүүлдэг тул эмэгтэйчүүд илүү анхаарах нь зүйтэй.
Сүүлийн үед хэрэглээ нь нэмэгдэж буй GLP-1 бүлгийн эмээр огцом жин хасах нь ч цөсний чулуу зэрэг цөсний хүүдийн өвчний эрсдэл нэмэгдэхтэй холбоотой гэж мэдээлэгдэж байна. Үүн дээр нэмээд туйлширсан мацаг барилт буюу маш бага өөх тос, маш бага илчлэгтэй хоолны дэглэм нь мөн цөсний хүүдийн агшилтыг бууруулж, цөсний шингэн зогсонги байдалд ороход хялбар орчныг бүрдүүлдэг.
Тослог хоолны дараа баруун дээд хэвлийгээр өвдвөл…хэвлийн хэт авиан шинжилгээгээр оношилно
Цөсний чулуу цөсний хүүдий, цөсний сувагт цөсний урсгалыг бөглөвөл хэвлийн өвдөлт, дотор муухайрах зэрэг олон шинж тэмдэг үүсгэдэг. Гол шинж тэмдэг нь хэвлийн дээд болон баруун дээд хэсэгт голчлон илэрдэг билиар колик (цөсний базлах өвдөлт) юм. Цөсний чулуу цөсний хүүдийн сувгийг бөглөхөд цөсний хүүдий доторх даралт ихсэн үүсдэг өвдөлт бөгөөд хоол баригдах, ходоодны үрэвсэл, хоол боловсруулалтын доголдол зэрэгтэй андуурагддаг.
Цөсний чулуунаас үүдэх цөсний колик гэнэтийн өвдөлт үүсгэдэг. Гэдэс хорсох нь тогтмол илэрдэг гастрит буюу хоол шингэлтийн доголдлоос ялгаатай нь хүчтэй өвдөлт гэнэт үүсэж, 30 минутаас хэдэн цаг хүртэл үргэлжилдэг. Дотор муухайрах, бөөлжих нь дагалдаж болно.
Хэт их идсэн буюу тослог, өөх ихтэй хоол идсэний дараа өвдөлт давтагдан илэрвэл цөсний хатгаа байж болзошгүй. Өвдөлт 5-6 цагаас удаан үргэлжилж, халуурахтай хавсарвал цочмог цөсний хүүдийн үрэвсэл зэрэг хүндрэлийн эрсдэл нэмэгдэх тул яаралтай эмнэлэгт хандах хэрэгтэй.
Цөсний чулууны оношийг хэвлийн хэт авиан шинжилгээгээр тавина. 90-ээс дээш хувьд чулуутай эсэхийг илрүүлдэг. Шаардлагатай бол CT, соронзон резонанст холангиопанкреатографи (MRCP) зэргээр цөс, нойр булчирхайн сувгийн шинжилгээг мөн хийдэг. Ингэснээр чулууны байрлал, хэмжээ, чулуунаас үүдсэн үрэвсэл байгаа эсэхийг тодруулж, шинж тэмдгээс нь хамааран эмчилгээний чиглэлийг тогтооно.
Цөсний чулуутай ч шинж тэмдэггүй, цөсний хүүдийн хавдар болон хүндрэлийн эрсдэлгүй бол тусгай эмчилгээгүйгээр хяналтад авах тохиолдол ч бий. Харин цөсний чулуунаас болж өвдөж байгаа, эсвэл шинж тэмдэггүй ч хүндрэлийн эрсдэл өндөр бол мэргэжлийн эмчийн дүгнэлтээр мэс заслын эмчилгээ хийдэг.
Цөсний чулуу 3 см-ээс том, эсвэл шохойжсон (порцелан) цөсний хүүдий, цөсний хүүдийн полип, нойр булчирхай, цөсний сувгийн нийлбэрийн гажиг зэрэг шинж дагалдвал шинж тэмдэггүй чулуу байсан ч урьдчилан сэргийлэх зорилгоор авах шаардлагатай гэж үздэг. Холецистэктоми нь гол мэс заслын арга юм. Сүүлийн үед лапароскопоор холецистэктоми хийх нь голлож байна. Зүслэгийн хэмжээ бага тул 1-2 хоногийн дараа эмнэлгээс гарах хэмжээнд эдгэрэлт хурдан явагддаг.
Цөсний чулуунаас сэргийлэхийн тулд тогтмол дасгал хийж, эрүүл хооллох дадал хэвшүүлэх нь чухал. Зуны улиралд турах гэж удаан хугацаагаар өлсөх, хоолны дэглэмээ хэт хатуу барихаас зайлсхийх нь зүйтэй. Жин бууруулахдаа хугацаа гарган аажим явуулах нь тохиромжтой. Элэг, цөсний хүүдийн эрүүл мэндийг тогтмол шалгуулж байх нь бас чухал.
Гэгээн Петрийн эмнэлгийн Элэг, цөс, нойр булчирхай, судасны төвийн ерөнхий эмч Пак Гван Тэ (мэс заслын мэргэжлийн эмч) «Цөсний чулууны өвчин нь шинж тэмдэггүй өвчтөний 1~2%-д өвдөлт зэрэг шинж тэмдэг илэрдэг тул тогтмол хяналт, ажиглалт шаардсан өвчин юм» гэж хэлээд, «Цөсний чулуу үүсэх эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг зуршлаас зайлсхийж, гэнэтийн хэвлийн өвдөлт эсвэл хоол боловсруулах эрхтний шинж тэмдэг давтагдвал мэргэжлийн эмчид хандаж, зөв оношилгоо хийлгэх нь зүйтэй» гэлээ.
Эх сурвалж : Кориа Хэлслог(https://www.koreahealthlog.com)
Гэнэтийн хоол боловсруулалтын доголдол, хүчтэй хэвлийн өвдөлт тохиолдоод дахин эдгэрэх нь давтагдаж байвал энгийн ходоодны үрэвсэл буюу хоол боловсруулалтын доголдол гэж өнгөрөөхгүй байх нь зүйтэй. Ялангуяа зуны улиралд хоолны дэглэм барих явцад ийм шинж тэмдэг илэрсэн буюу тослог хоолны дараа өвдөлт мэдэрсэн бол ‘цөсний чулуу’-г сэжиглэх шаардлагатай.
Сүүлийн үед цөсний чулуутай өвчтөн нэмэгдэж байна. Эрүүл мэндийн даатгалын хяналт үнэлгээний хүрээлэнгийн статистикаас харахад цөсний чулууны улмаас эмнэлгийн үзлэгт хамрагдсан өвчтөн 2018 онд 192,551 байсан бол 2019 онд анх удаа 200,000-г давсан. 2025 онд 286,700 хүртэл нэмэгджээ. Сүүлийн 7 жилийн хугацаанд цөсний чулуутай өвчтөн бүр 49%-иар өссөн байна.
Ерөнхийдөө цөсний чулуутай нийт өвчтөний ойролцоогоор тал хувийн дундаж нас 60-аас дээш байх зэргээр ахимаг насныхны эзлэх хувь өндөр байсан. Сүүлийн үед зуны улиралд 20~50 насны ‘залуу цөсний чулуутай’ өвчтөний тоо тодорхой нэмэгдэж байна. Сүүлийн 3 жилийн 6 сартай харьцуулахад 7~8 сарын дундаж өвчтөний өсөлтийг харвал 20~30 насныханд 8.4%, 40~50 насныханд 9.4% нэмэгдсэн байна. Энэ нь мөн хугацаанд 60-аас дээш насны өвчтөний дундаж өсөлт болох 5.6%-тай харьцуулбал тус тус 1.5, 1.7 дахин их үзүүлэлт юм.
Гэгээн Петрийн эмнэлгийн Элэг, цөс, нойр булчирхай, судасны төвийн Пак Гван Тэ (мэс заслын мэргэжлийн эмч) ерөнхий эмч “Цөсний чулуу нь таргалалт, хооллолтын хэв маяг, огцом жин хасалт зэрэг олон хүчин зүйлийн нөлөөнд ордог” гэж хэлээд, “Ялангуяа зун улиралд богино хугацааны диет, тогтмол бус хооллолт, хэт хатуу хоолны дэглэм зэрэг нэмэгддэг тул залуу насныхны цөсний чулуу үүсэх эрсдэл өсдөг” гэлээ.
Зуны улиралд хэт хатуу жин хасах нь цөсний чулуужилтын эрсдэлийг нэмэгдүүлнэ
Цөсний чулуу нь цөсний шингэн дэх тунадас хуримтлагдсаар чулуу мэт бөөгнөрч, цөсний хүүдий болон цөсний сувагт үүсдэг өвчин юм. Элэг өдөрт 750 мл орчим цөс үйлдвэрлэдэг. Цөс нь холестерин, өөх тос, цөсний хүчлийн давс, уураг, билирубин зэрэг бүрэлдэхүүнээс тогтдог. Эдгээр бүрэлдэхүүний харьцаа тэнцвэргүй өөрчлөгдвөл цөсний хүүдийд тунадас үүсэж, цөсний чулуу бий болдог.
Эдгээрээс цөсний шингэн дэх холестерин хэт ихээс үүсдэг холестерины чулуу хамгийн олон байдаг. Холестерины чулуу нь таргалалт, мах болон өөх тос ихтэй хооллолттой нягт холбоотой тул залуу насныханд анхаарал шаардагдана. Эмэгтэйн даавар болох эстроген нь цөсний шингэн дэх холестерины хэмжээг нэмэгдүүлдэг тул эмэгтэйчүүд илүү анхаарах нь зүйтэй.
Сүүлийн үед хэрэглээ нь нэмэгдэж буй GLP-1 бүлгийн эмээр огцом жин хасах нь ч цөсний чулуу зэрэг цөсний хүүдийн өвчний эрсдэл нэмэгдэхтэй холбоотой гэж мэдээлэгдэж байна. Үүн дээр нэмээд туйлширсан мацаг барилт буюу маш бага өөх тос, маш бага илчлэгтэй хоолны дэглэм нь мөн цөсний хүүдийн агшилтыг бууруулж, цөсний шингэн зогсонги байдалд ороход хялбар орчныг бүрдүүлдэг.
Тослог хоолны дараа баруун дээд хэвлийгээр өвдвөл…хэвлийн хэт авиан шинжилгээгээр оношилно
Цөсний чулуу цөсний хүүдий, цөсний сувагт цөсний урсгалыг бөглөвөл хэвлийн өвдөлт, дотор муухайрах зэрэг олон шинж тэмдэг үүсгэдэг. Гол шинж тэмдэг нь хэвлийн дээд болон баруун дээд хэсэгт голчлон илэрдэг билиар колик (цөсний базлах өвдөлт) юм. Цөсний чулуу цөсний хүүдийн сувгийг бөглөхөд цөсний хүүдий доторх даралт ихсэн үүсдэг өвдөлт бөгөөд хоол баригдах, ходоодны үрэвсэл, хоол боловсруулалтын доголдол зэрэгтэй андуурагддаг.
Цөсний чулуунаас үүдэх цөсний колик гэнэтийн өвдөлт үүсгэдэг. Гэдэс хорсох нь тогтмол илэрдэг гастрит буюу хоол шингэлтийн доголдлоос ялгаатай нь хүчтэй өвдөлт гэнэт үүсэж, 30 минутаас хэдэн цаг хүртэл үргэлжилдэг. Дотор муухайрах, бөөлжих нь дагалдаж болно.
Хэт их идсэн буюу тослог, өөх ихтэй хоол идсэний дараа өвдөлт давтагдан илэрвэл цөсний хатгаа байж болзошгүй. Өвдөлт 5-6 цагаас удаан үргэлжилж, халуурахтай хавсарвал цочмог цөсний хүүдийн үрэвсэл зэрэг хүндрэлийн эрсдэл нэмэгдэх тул яаралтай эмнэлэгт хандах хэрэгтэй.
Цөсний чулууны оношийг хэвлийн хэт авиан шинжилгээгээр тавина. 90-ээс дээш хувьд чулуутай эсэхийг илрүүлдэг. Шаардлагатай бол CT, соронзон резонанст холангиопанкреатографи (MRCP) зэргээр цөс, нойр булчирхайн сувгийн шинжилгээг мөн хийдэг. Ингэснээр чулууны байрлал, хэмжээ, чулуунаас үүдсэн үрэвсэл байгаа эсэхийг тодруулж, шинж тэмдгээс нь хамааран эмчилгээний чиглэлийг тогтооно.
Цөсний чулуутай ч шинж тэмдэггүй, цөсний хүүдийн хавдар болон хүндрэлийн эрсдэлгүй бол тусгай эмчилгээгүйгээр хяналтад авах тохиолдол ч бий. Харин цөсний чулуунаас болж өвдөж байгаа, эсвэл шинж тэмдэггүй ч хүндрэлийн эрсдэл өндөр бол мэргэжлийн эмчийн дүгнэлтээр мэс заслын эмчилгээ хийдэг.
Цөсний чулуу 3 см-ээс том, эсвэл шохойжсон (порцелан) цөсний хүүдий, цөсний хүүдийн полип, нойр булчирхай, цөсний сувгийн нийлбэрийн гажиг зэрэг шинж дагалдвал шинж тэмдэггүй чулуу байсан ч урьдчилан сэргийлэх зорилгоор авах шаардлагатай гэж үздэг. Холецистэктоми нь гол мэс заслын арга юм. Сүүлийн үед лапароскопоор холецистэктоми хийх нь голлож байна. Зүслэгийн хэмжээ бага тул 1-2 хоногийн дараа эмнэлгээс гарах хэмжээнд эдгэрэлт хурдан явагддаг.
Цөсний чулуунаас сэргийлэхийн тулд тогтмол дасгал хийж, эрүүл хооллох дадал хэвшүүлэх нь чухал. Зуны улиралд турах гэж удаан хугацаагаар өлсөх, хоолны дэглэмээ хэт хатуу барихаас зайлсхийх нь зүйтэй. Жин бууруулахдаа хугацаа гарган аажим явуулах нь тохиромжтой. Элэг, цөсний хүүдийн эрүүл мэндийг тогтмол шалгуулж байх нь бас чухал.
Гэгээн Петрийн эмнэлгийн Элэг, цөс, нойр булчирхай, судасны төвийн ерөнхий эмч Пак Гван Тэ (мэс заслын мэргэжлийн эмч) «Цөсний чулууны өвчин нь шинж тэмдэггүй өвчтөний 1~2%-д өвдөлт зэрэг шинж тэмдэг илэрдэг тул тогтмол хяналт, ажиглалт шаардсан өвчин юм» гэж хэлээд, «Цөсний чулуу үүсэх эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг зуршлаас зайлсхийж, гэнэтийн хэвлийн өвдөлт эсвэл хоол боловсруулах эрхтний шинж тэмдэг давтагдвал мэргэжлийн эмчид хандаж, зөв оношилгоо хийлгэх нь зүйтэй» гэлээ.
Эх сурвалж : Кориа Хэлслог(https://www.koreahealthlog.com)