Эмээс мэс засал хүртэл…эпилепсийн эмчилгээний парадигм хувьсаж байна

 Сүүлийн үед эпилепсийн эмчилгээний чиглэл хурдацтай өөрчлөгдөж байна. Шинэ эм, нарийвчилсан оношилгоо, мэс заслын арга нэгэн зэрэг хөгжиж байгаагаас эмчилгээний салбар шилжилтийн үеийг туулж байгаа юм.



Дэлхий даяар 50 орчим сая, Солонгост 36 орчим мянган хүн өвчилдөг эпилепси нь тархины харвалт, дементиатай зэрэгцэн мэдрэлийн 3 том өвчний нэгд тооцогддог, түгээмэл тохиолддог архаг тархины өвчин юм.



Жил бүр 20,000 гаруй шинэ өвчтөн бүртгэгддэг бөгөөд 0-ээс 100 хүртэлх бүх насны бүлэгт тохиолдож болно.



Гэвч эмчлэхэд хүнд эпилепсийн эмчилгээний дэд бүтэц дутмаг байгаагаас болж эпилепсийг өнөө хэр эмээр таталтыг хянах өвчин гэж үзэх хандлага давамгайлж байна. Өвчтөнүүд өөрсдөө ч эмийн эмчилгээнээс цааш идэвхтэй эмчилгээ хийлгэх боломжгүй гэж үздэг нь цөөнгүй.



Гэгээн Петрийн эмнэлгийн Неврологийн Эпилепси, нойрны төвийн дарга Хон Сын Бон «Солонгост эпилепсийн оношилгоо, эмчилгээний дэд бүтэц ч тасралтгүй өргөжиж байгаа тул цаашид эмчилгээний сонголт улам өргөн болно» гэж таамаглав.



Урьд нь эпилепсийн эмчилгээ таталтын эсрэг эм хэрэглэн анхан шатны таталтыг дарахад голлон анхаардаг байсан.



Ялангуяа нийт өвчтөний 30 орчим хувийг эзэлдэг эмэнд тэсвэртэй эпилепситэй өвчтөнүүд хоёр ба түүнээс дээш эмээр эмчлүүлсэн ч таталтаа хянахад хүндрэлтэй байсаар иржээ.



Гэвч сүүлийн үеийн эмчилгээний чиг хандлага нь зөвхөн таталтыг багасгахаас цааш урт хугацаанд таталтгүй байдлыг хадгалж, өвчтөний амьдралын чанарыг сайжруулснаар эцсийн дүндээ нийгэмд эргэн нэгдэхэд туслах идэвхтэй эмчилгээний стратеги руу шилжиж байна.



Хамгийн анзаарагдам өөрчлөлт бол 3-р үеийн шинэ эмийн бий болсон явдал. Одоо байгаа 2-р үеийн эмчилгээний бэлдмэлээс ялгаатай механизмтай шинэ эмүүд ар араасаа нэвтэрч байна.



Солонгосын SK Biopharm компанийн боловсруулж, эрүүл мэндийн даатгалын нөхөн олговрын хэлэлцүүлэг явагдаж буй «ценобамат» нь эмэнд тэсвэртэй эпилепси зэрэгт сайн үр дүн үзүүлж байна.



7-р сараас даатгалын хамрах хүрээ бүрэн хэрэгжсэн ‘бриварацетам’ бэлдмэл нь сэтгэл гутрал, зан чанарын өөрчлөлт зэрэг гаж нөлөөг бууруулж, цусан дахь тогтвортой түвшинг хадгалахад тусалдаг.



Мэс заслын арга ч нарийвчлалтай, өндөр түвшинд хүрсэн. Каймеро мэс заслын роботоор эзэлхүүнт ЭЭГ электрод суулгах (SEEG) аргаар нарийвчилсан шинжилгээ хийх боломжтой болсноор эмчлэхэд хүндрэлтэй эпилепсийн эдгэрэлтийн хувийг нэмэгдүүлж байна.



Бүрэн эдгээх мэс засал хийхэд хүндрэлтэй үед тархины гүн цахилгаан өдөөлт (DBS), төөрөгч мэдрэлийн өдөөлт (VNS) зэрэг өвчтөнд тохирсон мэс засал хувилбар болон гарч ирж байгаа бөгөөд АНУ, Европын томоохон төвүүдийн адил радио давтамж эсвэл лазер ашигласан бага инвазив эмчилгээ ч идэвхтэй хийгдэж байна.



Эмчилгээний хүртээмж ч ихээхэн сайжирсан. Өмнө нь Солонгосын эпилепсийн мэс заслын дэд бүтэц Сөүл, Пусанаар хязгаарлагдаж, зөвхөн хүлээхэд л 1-2 жил зарцуулагддаг байсан бол сүүлийн үед их сургуулийн эмнэлгээс гадна нарийвчилсан шинжилгээ, мэс засал хийдэг мэргэжлийн эмнэлгүүд шинээр байгуулагдсанаар байдал сайжирсан.



 2026 оны 2 сараас таталтын голомтыг тодорхойлоход тусалдаг магнитоэнцефалографи (MEG) эрүүл мэндийн даатгалын заавал даатгуулах үйлчилгээнд шилжсэн.



Гэгээн Петрийн эмнэлгийн хувьд өнгөрсөн оны 4 сард Эпилепси, нойрны төвийн дарга Хон Сын Бонг тулгуур болгон төвөө нээж, оношилгооноос эмчилгээ хүртэл тасралтгүй үзлэг хийх боломжтой түргэвчилсэн (fast-track) системийг бий болгосон.



Видео ЭЭГ шинжилгээний 7 өрөө болон дэвшилтэт тоног төхөөрөмж бүхий Солонгос дахь хамгийн том хэмжээний байгууламж бөгөөд магнитоэнцефалографийн уншилт болон сард дунджаар 60 гаруй видео ЭЭГ шинжилгээ хийж байна.

Хон Сын Бон төвийн дарга ценобаматыг Солонгост хамгийн олон өвчтөнд хэрэглэсэн дээд амжилт эзэмшдэг бөгөөд яаралтай тусламжийн эм ‘Buccolam’-ыг Солонгост нэвтрүүлэхийг тэргүүлж, Японы мэргэжлийн эмч нартай хамтран Солонгосын нейрохирургчдад зориулсан мэс заслын богино хугацааны сургалтын хөтөлбөр боловсруулах зэргээр дэд бүтцийг өргөжүүлэхэд хувь нэмэр оруулсан.



Шинэ эмчилгээний стратеги хайх дараагийн үеийн судалгаа ч идэвхтэй явагдаж байна. Сөүлийн их сургуулийн эмнэлэг AI ашиглан эпилепсийн таталтын эсрэг эмийн эмчилгээний хариу урвалыг таамаглах машин сургалтын загварын ретроспектив судалгааг нийтлэв.



Мөн KAIST-ийн багш нарын байгуулсан Собажен компани эмчлэхэд хүндрэлтэй эпилепсийг эмчлэх RNA шинэ эм хөгжүүлж, олон улсын эмийн компанитай 770 тэрбум орчим воны технологи шилжүүлэх гэрээ байгууллаа.



Төвийн дарга Хон Сын Бон: «Урьд нь эмчилгээний дэд бүтэц дутмаг байсан тул өвчтөн бүрийн байдалд тохирсон идэвхтэй эмчилгээ хийхэд хүндрэлтэй байсан бол сүүлийн үед шинэ эмчилгээний аргууд гарч, төрөлжсөн төвүүд байгуулагдсанаар оношилгоо, эмчилгээний орчин хурдацтай өөрчлөгдөж байна» гэж хэлээд, «Төрөл бүрийн эм болон мэс заслын аргыг хослуулан ашигласан судалгааны хөгжлөөр дамжуулан урт хугацаанд таталтыг хянах, эдгэрүүлэх зэрэг үр дүнд хүрвэл илүү олон өвчтөнд ‘таталтгүй амьдрал’-ыг бэлэглэж чадна» гэлээ.



Түүнчлэн Гэгээн Петрийн эмнэлгийн Эпилепси, нойрны төв 2020 оны 7 сараас хойш Эпилепсийн дэмжлэгийн төвийг өөрийн хүчээр ажиллуулж байна. Эпилепсийн тусламжийн утсаар дамжуулан эмчлэхэд хүндрэлтэй тохиолдлын үнэ төлбөргүй зөвлөгөө, нийгмийн халамжийн үйлчилгээний уялдаа холбоо, сэтгэл гутрал зэрэг сэтгэл санааны асуудлын зөвлөгөө үзүүлж, өнөөг хүртэл 24,000 орчим удаагийн зөвлөгөө өгсөн.