[Булан] «Архаг бөөрний өвчин»-тэй өвчтөний халуунд бөөрөө хамгаалах дүрэм юу вэ?

 Зун бол халуун жавар, ус алдалтаас үүдэх бөөрний өвчний эрсдэл нэмэгддэг улирал юм. Энэ жилийн хувьд 7 сарын сүүлээс «давхар халуун бөмбөгөр»-өөс болж түүхэнд байгаагүй халуун болно гэсэн урьдчилсан мэдээ гарсантай холбогдуулан бөөрний эрүүл мэндэд ч анхааруулах дохио асч байна.

Ялангуяа Солонгост бөөрний архаг өвчин буюу CKD-тэй өвчтөн цөөнгүй байдаг тул аагим халуунд бөөрний эрүүл мэндээ хамгаалах нь улам чухал. Манай улс бөөрний архаг өвчний тархалтаар дэлхийд өндөр байр эзэлдэг орнуудын нэг юм. Түүнтэй холбоотой жилийн нийт эмчилгээний зардал ч 2024 оны байдлаар 2 их наяд 830 тэрбум воноос давж, дан өвчний дотор 3-т ордог хэмжээнд хүрчээ. Саяхан Үндэсний эрүүл мэндийн судалгааны хүрээлэн болон Солонгосын Нефрологийн нийгэмлэгээс солонгос хүний бөөрний архаг өвчний үед бөөрний үйл ажиллагаа муудах эрсдэл нь АНУ-ын когорт (CRIC) судалгааны өвчтөнтэй харьцуулахад ойролцоогоор 1.66 дахин өндөр бөгөөд бөөрний дутагдлын эцсийн шатанд шилжих магадлал өндөр болохыг мэдээлсэн.

Тийм ч учраас Солонгос дахь архаг бөөрний өвчтэй хүмүүс зуны халуунд бэлтгэж, бөөрний эрүүл мэндээ хамгаалахад илүү анхаарах шаардлагатай. Гэгээн Петрийн эмнэлгийн Нефрологийн тасгийн эрхлэгч Ли Жи Ён "Архаг бөөрний өвчтэй бол улирлын онцлогоос үүдэлтэй эрсдэлт хүчин зүйлүүд давхцан, зуны улиралд бөөрний үйл ажиллагаа буурах эрсдэл нэмэгдэх магадлал ч өндөр байна" гэж тайлбарлав.

■ 7~8 хүн тутмын нэг нь туддаг «архаг бөөрний өвчин», бөөрний үйл ажиллагаа буурсан ч эхэн үедээ шинж тэмдэггүй

Бөөр бол биеийн доторх орчныг тогтвортой байлгах гол эрхтэн юм. Хялгасан судаснуудаас тогтсон сая сая бөөрөнцөрөөр (гломерул) дамжуулан биеийн хаягдал бодисыг шүүж, цусыг цэвэршүүлэх нь бөөрний үндсэн үүрэг. Ингэснээр шингэн ба электролитийн тэнцвэрийг барих, дааврын зохицуулга хийх зэрэг үүргийг гүйцэтгэж, биеийн доторх гомеостазыг хадгална. Хэрэв бөөрний үйл ажиллагаа 3 сараас дээш хугацаанд тасралтгүй буурсан буюу гэмтэл нь батлагдсан бол архаг бөөрний өвчин гэж оношлогдоно.

Архаг бөөрний өвчнөөр Солонгосын хүн амын 7~8 хүн тутмын нэг нь өвчилдөг бөгөөд дэлхий даяар ч хүн ам хөгширснөөс тархалт нь нэмэгдэж байна. Бөөрний үйл ажиллагааны бууралтын зэргээс хамааран хэвийнд ойр 1-р шатнаас эхлээд диализ хийхээр авч үзэх шаардлагатай 5-р шат хүртэл хуваагддаг бөгөөд шат ахих тусам зүрх судасны хүндрэл зэрэг олон төрлийн хүндрэл дагалдах магадлал өндөр байдаг. Бөөрний эцсийн шатны дутагдал хүртэл даамжирвал таамаглал муутай тохиолдол цөөнгүй бөгөөд нас баралт ч эрс нэмэгддэг.

Асуудал нь бөөрний үйл ажиллагаа буурсан ч эхэн үедээ ихэнхдээ мэдрэгдэх шинж тэмдэггүйд оршино. Тасгийн эрхлэгч Ли Жи Ён: «Шээсний шинжилгээгээр уураг илрэх буюу дүрс оношилгоогоор хэвийн бус өөрчлөлт илрэх хүртэл бөөрний үйл ажиллагаа буурсныг мэддэггүй өвчтөн олонх байдаг» гэж тайлбарлав.

Гэвч бөөрний архаг өвчтэй хүмүүсийн дунд бөөрний үйл ажиллагаа бодитойгоор мэдэгдэхүйц буурдаг тохиолдол 5~7% орчим байдаг бөгөөд өвчтөний үе шат, байдлаас хамааран хүндрэлийн зэрэг, эмчилгээний түвшин ихээхэн ялгаатай. Тиймээс эхний үе шатанд өвчнийг эрт илрүүлж, тогтмол хяналтаар өвчний даамжралаас сэргийлэх нь чухал. Ялангуяа чихрийн шижин, даралт ихсэлт нь бөөрний архаг өвчний гол шалтгаан гэгддэг тул эдгээр өвчтэй бол илүү болгоомжлох хэрэгтэй.

■ Кали хэрэглээг багасгаж, хувь хүнд тохирсон хэмжээний ус уух хэрэгтэй

Ялангуяа архаг бөөрний өвчтэй хүмүүсийн анхаарах ёстой зүйл бол зуны улирлын бөөрний эрүүл мэндийн хяналт юм. Зуны халуун бүгшилт нь өөрөө архаг бөөрний өвчтэй хүний бөөрөнд ачаалал өгдөг хүчин зүйл болдог. Хэт халуун нь шингэн алдалт болон электролитийн тэнцвэргүй байдал үүсгэж болзошгүй бөгөөд шээс хөөх эм зэрэг хэрэглэж буй эмийн нөлөө нэмэгдвэл энэ эрсдэл улам их болно.

Тасгийн эрхлэгч Ли Жи Ён «Халуун бүгшилт нь шингэн алдалтаар дамжин бөөрний цусны урсгалыг бууруулж болзошгүй бөгөөд ийм үед цочмог бөөрний гэмтлийн эрсдэлийг нэмэгдүүлж, архаг бөөрний өвчний шинжийг хүндрүүлж болно» гэж хэлээд, «Бодитоор өндөр халуунтай орчинд бөөрний өвчин үүсэх, түүнтэй холбоотой эмнэлэгт хэвтэх, яаралтай тусламжид хандах зэрэг өвчлөлийн эрсдэл 30 орчим хувиар нэмэгддэг гэсэн мета шинжилгээний үр дүн ч мэдээлэгдсэн байдаг» гэж тайлбарлав.

Илүү том асуудал бол зуны хоолны дадал юм. Ялангуяа амтат гуа, тарвас, гадил зэрэг кали ихтэй зуны жимс бөөрөнд ачаалал өгч, гиперкалиеми үүсгэх эрсдэлтэй тул хэрэглэх хэмжээгээ заавал тохируулах хэрэгтэй. Шүүс, ионы ундаа зэргийг хэт их хэрэглэх зуршлаас ч татгалзах нь зүйтэй. Өдөрт 5 гр-аас илүү давс хэрэглэх, кофейн болон архины ундаа хэрэглэхээс мөн зайлсхийх нь зүйтэй.

Бөөрний үйл ажиллагаа, өвчний байдалд тохирсон зохистой хэмжээний шингэн хэрэглэх нь ч чухал. Зун хөлс ихээр гарч цангаагаа тайлах гэж ердийнхөөс их ус уух хандлагатай ч бөөрний архаг өвчтэй хүн хэт их шингэн хэрэглэвэл эсрэгээрээ бөөрөнд ачаалал өгч болзошгүй тул болгоомжлох хэрэгтэй. Мөн нэг дор их хэмжээний ус уухаас илүү, хугацааны зайтай хэд хэдэн удаа хувааж уухыг зөвлөдөг. Өвчний хяналтын газраас энэ оны 7-р сарын эхээр гаргасан аагим халуунд бэлтгэх эмзэг бүлгийн зөвлөмжид ч бөөрний өвчтэй хүмүүст хувь хүнд тохирсон зохистой шингэний хэмжээг баримтлахыг онцолсон байна.

Мөн шингэн алдалт үргэлжлэх, шээсний хэмжээ, өнгө өөрчлөгдөх, хэт ядрах зэрэг эмгэг шинж илэрвэл зүгээр л халуунаас болсон гэж өнгөрөөлгүй мэргэжлийн эмчид хандаж зөвлөгөө авах нь зүйтэй.

Ли Жи Ён тасгийн эрхлэгч «Архаг бөөрний өвчтэй хүмүүсийн хувьд зуны улиралд шингэн алдах болон бөөрний үйл ажиллагаа муудах эрсдэлээс юуны түрүүнд болгоомжлох хэрэгтэй» гэж хэлээд, «Заавал ус ууж, тэжээллэг хоол идэхээс илүү эмч нартайгаа зөвлөлдөж, өөрийн бөөрний үйл ажиллагаа, өвчний байдлаа харгалзан анхааралтай хянах шаардлагатай» гэдгийг онцлов

Эх сурвалж : Medworld News(http://www.medworld.co.kr)