Хагарвал үхэлд хүргэдэг ‘аневризм’ ихэвчлэн шинж тэмдэггүй… зуны улиралд даралтаа хянаж, шингэнээ нөхөх нь чухал
Хуудасны мэдээлэл
Гэгээн Петрийн эмнэлэг 26-07-05 00:00Үндсэн хэсэг
Хагарвал үхэлд хүргэдэг ‘аневризм’ ихэвчлэн шинж тэмдэггүй… зуны улиралд даралтаа хянаж, шингэнээ нөхөх нь чухал
Сэтгүүлч Жан Жон Хо
Оруулсан 2026-07-05 10:53
(зүүнээс)▲Тархины цус алдалт дагалдсан баруун тархины дунд артерийн аневризм (цагаан сум) ▲Хагарсан тархины аневризм дотор WEB (хар сумнууд) байрлуулсан нь ▲9 сарын дараах хяналтын дүрс оношилгоонд тархины аневризм харагдахаа больсон (цагаан сум).
(зүүнээс)▲Тархины цус алдалт дагалдсан баруун тархины дунд артерийн аневризм (цагаан сум) ▲Хагарсан тархины аневризм дотор WEB (хар сумнууд) байрлуулсан нь ▲9 сарын дараах хяналтын дүрс оношилгоонд тархины аневризм харагдахаа больсон (цагаан сум).
Advertisement
[Спорт Чосон, сурвалжлагч Жан Жон Хо] Ердийн үед онцын шинж тэмдэггүй байгаад хагарах мөчид амь насанд аюултай болдог өвчин бий. Энэ бол тархины судасны ханын нэг хэсэг чимээгүйхэн хөөрөгддөг «тархины аневризм» юм. Тархины аневризм хагарвал торлог доорх цус харвалт зэрэг хүнд хэлбэрийн тархины цус алдалтад хүргэж болох бөгөөд нас баралт, мэдрэлийн хожуу үеийн хүндрэл үлдээж болзошгүй, амь насанд аюултай яаралтай өвчний нэгд тооцогддог. Бодит байдал дээр тархины аневризм хагарсан тохиолдлын 15% орчим нь эмнэлэгт хүрч ирэхээсээ өмнө нас бардаг бөгөөд үлдсэн өвчтөний 28% орчим нь эмчилгээний явцад нас бардаг.
Advertisement
Гэвч тархины аневризм хагарахын өмнөх мөч хүртэл тодорхой урьдал шинж тэмдэггүй байх тохиолдол олон. Хагараагүй тархины аневризмын ихэнх нь шинж тэмдэггүй бөгөөд шинж тэмдэг дагалддаг тохиолдол ердөө 10~15%-ийн хэмжээнд байдаг гэж мэдэгддэг. Ийнхүү анзаарахад хэцүү атлаа хагарвал эрсдэл нь амь насанд аюултай өндөр байдаг учир ‘чимээгүй цагийн бөмбөг’ хэмээх хочтой.
Тийм ч учраас тархины аневризм бол шинж тэмдэг илрэхээс өмнө өдөр тутамдаа эрсдэлт хүчин зүйлээ урьдчилан хянаж, менежмент хийх шаардлагатай өвчин юм. Ялангуяа цусны даралт ихсэх эрсдэлт хүчин зүйлтэй, эсвэл зүрх, тархины судасны өвчний эрсдэл нэмэгддэг 40-өөс дээш насны дунд болон ахмад насныхан шинж тэмдэггүй байсан ч мэргэжлийн эмчтэй зөвлөлдөж, урьдчилан шинжилгээ хийлгэх шаардлагатай эсэхээ шалгаж үзэх нь зүйтэй.
Гэгээн Петрийн эмнэлгийн Мэдрэлийн интервенцийн тасгийн профессор Со Дэ Чоль «Шинж тэмдэггүй, хагараагүй аневризмыг өвчтөн өөрөө эрт илрүүлэхэд бэрх» гэж хэлээд, «Ялангуяа зуны улиралд аагим халуун, хөргөлт зэрэг улирлын хүчин зүйлээс болж цусны даралтын хэлбэлзэл их байдаг тул аневризмын өндөр эрсдэлт бүлэг тархины судасны эрүүл мэндэд илүү идэвхтэй анхаарах шаардлагатай» гэж тайлбарлав.
Advertisement
◇40-60 насныханд голчлон тохиолдоно…хагарвал нас барах эрсдэлтэй
Тархины аневризм гэдэг нь тархины доторх артерийн судасны ханын нэг хэсэг бөмбөлөг мэт хэвийн бусаар хөөрч томорсон байдлыг хэлнэ. Тархины ёроолд байрлах бүдүүн тархины артериудын үүсгэдэг Виллисийн цагираг (circle of Willis)-т ихэвчлэн илэрдэг. Ихэнх нь 10 мм-ээс бага хэмжээтэй боловч 25 мм-ээс их аварга аневризм ч үүсэх нь бий. Хэлбэр, шалтгаанаас нь хамааруулж уут хэлбэрийн саккуляр, артери бүхэлдээ хөөсөн ээрүүл хэлбэрийн (фузиформ), судасны ханын дотор ба гадна давхаргын хооронд цусан бүлэн үүсдэг диссекцийн аневризм гэж ангилдаг.
Тархалт нь нийт хүн амын 2~4 орчим хувь бөгөөд ихэвчлэн 40-өөс 60 насныханд илэрдэг. Со Дэ Чоль профессор «Аневризм үүсэх нарийн механизм хараахан тодорхой болоогүй ч сулраад байгаа судасны ханад цусны урсгалын даралт тогтмол үйлчилснээр судасны хана гэмтэж, уян хатан чанар нь буурдаг нь гол шалтгаан гэж таамаглаж байна» гэж тайлбарлав.
Аневризм хагарч тархинд цус харвахад аянга цохисон мэт хэт хүчтэй толгой өвдөх шинж илэрдэг. Дотор муухайрах, бөөлжих, хүзүүний ар хөшингө болох шинж хамт илэрч болох бөгөөд хүнд тохиолдолд таталт өгөх, ухаан балартах, зүрх зогсох хүртэл явж болно. Аневризмын хагарал нь тор бүрхүүл доорх цус харвалтын хамгийн түгээмэл шалтгаан юм. Ийм өвчтөн жил бүр 100 мянган хүн тутамд 10 хүн байх хэмжээнд тохиолддог бөгөөд өвчтөний гуравны нэг нь цус харвамагцаа нас барах хэмжээний өндөр эрсдэлтэй.
Advertisement
Аневризм хагарсан байж болзошгүй шинж тэмдэг илэрвэл яаралтай тусламжид түргэн хандах нь чухал. Хагарсан аневризмтай өвчтөнд эхний цус алдалтаас хойш 24 цагийн дотор дахин цус алдалт байнга тохиолддог бөгөөд дахин цус алдвал нас баралт 70% хүрч болзошгүй тул шуурхай арга хэмжээ авах зайлшгүй шаардлагатай. Судасны спазм, гидроцефали зэрэг хүндрэлийн шинж тэмдэг ч дагалдаж болох тул аль болох хурдан оношилгоо, эмчилгээ хийлгэх нь зүйтэй.
◇Ихэнхдээ шинж тэмдэггүй…урьдчилан шинжилгээ хийлгэх, цусны даралтын өөрчлөлтөө хянах шаардлагатай
Асуудал нь дээр дурдсанчлан цоорохоос өмнө ихэнх тархины аневризм тодорхой шинж тэмдэггүй байдагт оршино. Тиймээс 40-өөс дээш насны хүн даралт ихсэлт, удамшлын түүх, тамхи татсан түүх зэрэг тархины аневризмын эрсдэлт хүчин зүйлтэй бол ямар ч шинж тэмдэггүй байсан ч мэргэжлийн эмчийн зөвлөгөө авч тархины CT, MRI болон MRA зэрэг шинжилгээ хийлгэх нь зүйтэй.
Зуны улиралд цусны даралтын хяналт болон шингэний нөхөн хангалтад ч хангалттай анхаарах нь зүйтэй. Их халуун, шингэн алдалт, огцом температурын өөрчлөлт зэрэг нь цусны даралтын өөрчлөлтөд нийлмэл нөлөө үзүүлж болзошгүй. Эдгээр хүчин зүйлд давтан өртвөл цусны даралтын хэлбэлзлийн далайц ихсэж, судсанд үзүүлэх ачаалал ч нэмэгдэж болзошгүй тул өндөр эрсдэлт бүлгийнхэн анхаарал болгоомжтой байж биеийн байдлаа хянахыг зөвлөж байна.
Гэхдээ сүүлийн үед хагарсан аневризм жил бүр буурах хандлагатай байна. Урьд нь аневризм хагарсны дараа л онош тавигддаг тохиолдол олон байсан бол, жил бүр хагараагүй аневризмыг урьдчилан оношлох, эмчлэх нь тогтмол нэмэгдэж байгаатай холбоотой. Эрүүл мэндийн даатгалын хяналт үнэлгээний хүрээлэнгийн мэдээллээр 2025 онд хагараагүй аневризмтай өвчтөн 209,242 болж, 2020 оны 123,579-тэй харьцуулахад ойролцоогоор 69 хувиар нэмэгджээ.
Хагараагүй тархины аневризм оношлогдсон үед өвчтөний биеийн байдалд тохируулан мэс засал болон интервенцийн эмчилгээг сонгодог. Урьд нь гавлын ясыг нээж, аневризмын хүзүүг клипсээр шууд боож хаадаг аневризмын хүзүү боох мэс заслыг голчлон хийдэг байсан бол сүүлийн үед зүсэлт хийхгүйгээр цавины гуяны артериар дамжуулан тархины артерид хүрч, цагаан алтан ороомог зэргийг байрлуулан аневризмыг хаадаг эмболизацийн эмчилгээ ч янз бүрээр хийгдэх болжээ.
Ялангуяа судасны дотор багаж оруулж дотоод цусны урсгалыг хааж, хагарах эрсдэлийг бууруулдаг эмболизаци сүүлийн үед хурдацтай хөгжиж байна. Тэдгээрийн дотроос тортой хэлбэрийн цусны урсгал хаагч WEB (Woven EndoBridge)-ийг ашигласан эмболизаци нь койл эмболизацийн хязгаарлагдмал талыг нөхөх эмчилгээ болж анхаарал татаж байна. Гэгээн Петрийн эмнэлгийн Мэдрэлийн интервенцийн тасгийн профессор Со Дэ Чолийн баг ч мөн аневризмын хэлбэрээс хамаарсан WEB ашиглах стратегийн шинжилгээ зэрэг холбогдох судалгаагаа үргэлжлүүлж, эмчлэх боломжийг өргөжүүлэхэд гол анхаарлаа хандуулж байна.
Со Дэ Чоль профессор "Аневризмыг хагараагүй байхад нь хянах нь хамгийн чухал" гээд "Хагараагүй аневризмыг урьдчилан илрүүлбэл хяналтын шинжилгээ, мэс засал, интервенцийн эмчилгээ зэрэг өвчтөний байдалд тохирсон эмчилгээний стратеги боловсруулж, хагарах эрсдэлийг бууруулж чадах тул идэвхтэй, урьдчилсан хяналтыг авч үзэх нь зүйтэй" гэж зөвлөв.
Сэтгүүлч Жан Жон Хо bellho@sportschosun.com
Сэтгүүлч Жан Жон Хо
Оруулсан 2026-07-05 10:53
(зүүнээс)▲Тархины цус алдалт дагалдсан баруун тархины дунд артерийн аневризм (цагаан сум) ▲Хагарсан тархины аневризм дотор WEB (хар сумнууд) байрлуулсан нь ▲9 сарын дараах хяналтын дүрс оношилгоонд тархины аневризм харагдахаа больсон (цагаан сум).
(зүүнээс)▲Тархины цус алдалт дагалдсан баруун тархины дунд артерийн аневризм (цагаан сум) ▲Хагарсан тархины аневризм дотор WEB (хар сумнууд) байрлуулсан нь ▲9 сарын дараах хяналтын дүрс оношилгоонд тархины аневризм харагдахаа больсон (цагаан сум).
Advertisement
[Спорт Чосон, сурвалжлагч Жан Жон Хо] Ердийн үед онцын шинж тэмдэггүй байгаад хагарах мөчид амь насанд аюултай болдог өвчин бий. Энэ бол тархины судасны ханын нэг хэсэг чимээгүйхэн хөөрөгддөг «тархины аневризм» юм. Тархины аневризм хагарвал торлог доорх цус харвалт зэрэг хүнд хэлбэрийн тархины цус алдалтад хүргэж болох бөгөөд нас баралт, мэдрэлийн хожуу үеийн хүндрэл үлдээж болзошгүй, амь насанд аюултай яаралтай өвчний нэгд тооцогддог. Бодит байдал дээр тархины аневризм хагарсан тохиолдлын 15% орчим нь эмнэлэгт хүрч ирэхээсээ өмнө нас бардаг бөгөөд үлдсэн өвчтөний 28% орчим нь эмчилгээний явцад нас бардаг.
Advertisement
Гэвч тархины аневризм хагарахын өмнөх мөч хүртэл тодорхой урьдал шинж тэмдэггүй байх тохиолдол олон. Хагараагүй тархины аневризмын ихэнх нь шинж тэмдэггүй бөгөөд шинж тэмдэг дагалддаг тохиолдол ердөө 10~15%-ийн хэмжээнд байдаг гэж мэдэгддэг. Ийнхүү анзаарахад хэцүү атлаа хагарвал эрсдэл нь амь насанд аюултай өндөр байдаг учир ‘чимээгүй цагийн бөмбөг’ хэмээх хочтой.
Тийм ч учраас тархины аневризм бол шинж тэмдэг илрэхээс өмнө өдөр тутамдаа эрсдэлт хүчин зүйлээ урьдчилан хянаж, менежмент хийх шаардлагатай өвчин юм. Ялангуяа цусны даралт ихсэх эрсдэлт хүчин зүйлтэй, эсвэл зүрх, тархины судасны өвчний эрсдэл нэмэгддэг 40-өөс дээш насны дунд болон ахмад насныхан шинж тэмдэггүй байсан ч мэргэжлийн эмчтэй зөвлөлдөж, урьдчилан шинжилгээ хийлгэх шаардлагатай эсэхээ шалгаж үзэх нь зүйтэй.
Гэгээн Петрийн эмнэлгийн Мэдрэлийн интервенцийн тасгийн профессор Со Дэ Чоль «Шинж тэмдэггүй, хагараагүй аневризмыг өвчтөн өөрөө эрт илрүүлэхэд бэрх» гэж хэлээд, «Ялангуяа зуны улиралд аагим халуун, хөргөлт зэрэг улирлын хүчин зүйлээс болж цусны даралтын хэлбэлзэл их байдаг тул аневризмын өндөр эрсдэлт бүлэг тархины судасны эрүүл мэндэд илүү идэвхтэй анхаарах шаардлагатай» гэж тайлбарлав.
Advertisement
◇40-60 насныханд голчлон тохиолдоно…хагарвал нас барах эрсдэлтэй
Тархины аневризм гэдэг нь тархины доторх артерийн судасны ханын нэг хэсэг бөмбөлөг мэт хэвийн бусаар хөөрч томорсон байдлыг хэлнэ. Тархины ёроолд байрлах бүдүүн тархины артериудын үүсгэдэг Виллисийн цагираг (circle of Willis)-т ихэвчлэн илэрдэг. Ихэнх нь 10 мм-ээс бага хэмжээтэй боловч 25 мм-ээс их аварга аневризм ч үүсэх нь бий. Хэлбэр, шалтгаанаас нь хамааруулж уут хэлбэрийн саккуляр, артери бүхэлдээ хөөсөн ээрүүл хэлбэрийн (фузиформ), судасны ханын дотор ба гадна давхаргын хооронд цусан бүлэн үүсдэг диссекцийн аневризм гэж ангилдаг.
Тархалт нь нийт хүн амын 2~4 орчим хувь бөгөөд ихэвчлэн 40-өөс 60 насныханд илэрдэг. Со Дэ Чоль профессор «Аневризм үүсэх нарийн механизм хараахан тодорхой болоогүй ч сулраад байгаа судасны ханад цусны урсгалын даралт тогтмол үйлчилснээр судасны хана гэмтэж, уян хатан чанар нь буурдаг нь гол шалтгаан гэж таамаглаж байна» гэж тайлбарлав.
Аневризм хагарч тархинд цус харвахад аянга цохисон мэт хэт хүчтэй толгой өвдөх шинж илэрдэг. Дотор муухайрах, бөөлжих, хүзүүний ар хөшингө болох шинж хамт илэрч болох бөгөөд хүнд тохиолдолд таталт өгөх, ухаан балартах, зүрх зогсох хүртэл явж болно. Аневризмын хагарал нь тор бүрхүүл доорх цус харвалтын хамгийн түгээмэл шалтгаан юм. Ийм өвчтөн жил бүр 100 мянган хүн тутамд 10 хүн байх хэмжээнд тохиолддог бөгөөд өвчтөний гуравны нэг нь цус харвамагцаа нас барах хэмжээний өндөр эрсдэлтэй.
Advertisement
Аневризм хагарсан байж болзошгүй шинж тэмдэг илэрвэл яаралтай тусламжид түргэн хандах нь чухал. Хагарсан аневризмтай өвчтөнд эхний цус алдалтаас хойш 24 цагийн дотор дахин цус алдалт байнга тохиолддог бөгөөд дахин цус алдвал нас баралт 70% хүрч болзошгүй тул шуурхай арга хэмжээ авах зайлшгүй шаардлагатай. Судасны спазм, гидроцефали зэрэг хүндрэлийн шинж тэмдэг ч дагалдаж болох тул аль болох хурдан оношилгоо, эмчилгээ хийлгэх нь зүйтэй.
◇Ихэнхдээ шинж тэмдэггүй…урьдчилан шинжилгээ хийлгэх, цусны даралтын өөрчлөлтөө хянах шаардлагатай
Асуудал нь дээр дурдсанчлан цоорохоос өмнө ихэнх тархины аневризм тодорхой шинж тэмдэггүй байдагт оршино. Тиймээс 40-өөс дээш насны хүн даралт ихсэлт, удамшлын түүх, тамхи татсан түүх зэрэг тархины аневризмын эрсдэлт хүчин зүйлтэй бол ямар ч шинж тэмдэггүй байсан ч мэргэжлийн эмчийн зөвлөгөө авч тархины CT, MRI болон MRA зэрэг шинжилгээ хийлгэх нь зүйтэй.
Зуны улиралд цусны даралтын хяналт болон шингэний нөхөн хангалтад ч хангалттай анхаарах нь зүйтэй. Их халуун, шингэн алдалт, огцом температурын өөрчлөлт зэрэг нь цусны даралтын өөрчлөлтөд нийлмэл нөлөө үзүүлж болзошгүй. Эдгээр хүчин зүйлд давтан өртвөл цусны даралтын хэлбэлзлийн далайц ихсэж, судсанд үзүүлэх ачаалал ч нэмэгдэж болзошгүй тул өндөр эрсдэлт бүлгийнхэн анхаарал болгоомжтой байж биеийн байдлаа хянахыг зөвлөж байна.
Гэхдээ сүүлийн үед хагарсан аневризм жил бүр буурах хандлагатай байна. Урьд нь аневризм хагарсны дараа л онош тавигддаг тохиолдол олон байсан бол, жил бүр хагараагүй аневризмыг урьдчилан оношлох, эмчлэх нь тогтмол нэмэгдэж байгаатай холбоотой. Эрүүл мэндийн даатгалын хяналт үнэлгээний хүрээлэнгийн мэдээллээр 2025 онд хагараагүй аневризмтай өвчтөн 209,242 болж, 2020 оны 123,579-тэй харьцуулахад ойролцоогоор 69 хувиар нэмэгджээ.
Хагараагүй тархины аневризм оношлогдсон үед өвчтөний биеийн байдалд тохируулан мэс засал болон интервенцийн эмчилгээг сонгодог. Урьд нь гавлын ясыг нээж, аневризмын хүзүүг клипсээр шууд боож хаадаг аневризмын хүзүү боох мэс заслыг голчлон хийдэг байсан бол сүүлийн үед зүсэлт хийхгүйгээр цавины гуяны артериар дамжуулан тархины артерид хүрч, цагаан алтан ороомог зэргийг байрлуулан аневризмыг хаадаг эмболизацийн эмчилгээ ч янз бүрээр хийгдэх болжээ.
Ялангуяа судасны дотор багаж оруулж дотоод цусны урсгалыг хааж, хагарах эрсдэлийг бууруулдаг эмболизаци сүүлийн үед хурдацтай хөгжиж байна. Тэдгээрийн дотроос тортой хэлбэрийн цусны урсгал хаагч WEB (Woven EndoBridge)-ийг ашигласан эмболизаци нь койл эмболизацийн хязгаарлагдмал талыг нөхөх эмчилгээ болж анхаарал татаж байна. Гэгээн Петрийн эмнэлгийн Мэдрэлийн интервенцийн тасгийн профессор Со Дэ Чолийн баг ч мөн аневризмын хэлбэрээс хамаарсан WEB ашиглах стратегийн шинжилгээ зэрэг холбогдох судалгаагаа үргэлжлүүлж, эмчлэх боломжийг өргөжүүлэхэд гол анхаарлаа хандуулж байна.
Со Дэ Чоль профессор "Аневризмыг хагараагүй байхад нь хянах нь хамгийн чухал" гээд "Хагараагүй аневризмыг урьдчилан илрүүлбэл хяналтын шинжилгээ, мэс засал, интервенцийн эмчилгээ зэрэг өвчтөний байдалд тохирсон эмчилгээний стратеги боловсруулж, хагарах эрсдэлийг бууруулж чадах тул идэвхтэй, урьдчилсан хяналтыг авч үзэх нь зүйтэй" гэж зөвлөв.
Сэтгүүлч Жан Жон Хо bellho@sportschosun.com