[Булан] Өвдөгний үений эрүүл мэндийн «урьдчилсан хяналт»-д туслах 5 зөвлөмж
Хуудасны мэдээлэл
Гэгээн Петрийн эмнэлэг 26-07-01 22:37Үндсэн хэсэг
Үений өвдөлт, хөшингө байдал, хавагналт зэргийг үүсгэдэг артрит нь ахмад насны өдөр тутмын амьдралыг зовоодог түгээмэл архаг өвчин юм. Ялангуяа остеоартрит (osteoarthritis, дегенератив артрит) нь артритын дотроос хамгийн түгээмэл тохиолддог төрөл юм.
Остеоартрит нь өвдгөөс гадна хонго, нуруу, гар зэрэг их ашиглагддаг эсвэл их ачаалал ирдэг үе мөчинд голчлон үүсдэг. Үений хэт их ашиглалт, ачаалал нь үений эдэд дегенератив өөрчлөлт үүсгэж, үрэвслийн урвалыг өдөөдөг. Үүнээс болж үрэвслийн урвал, хэлбэрийн өөрчлөлт үүсвэл улмаар остеоартрит үүсдэг. Өндөр насны остеоартриттай өвчтөний эзлэх хувь өндөр байдаг нь ийм механизмтай холбоотой.
Гэгээн Петрийн эмнэлгийн Өвдөгний төвийн ортопедийн мэргэжлийн эмч Кан Сын Бэк “Өвдөг эсвэл нурууны асуудлаар эмнэлэгт ханддаг 60-аас дээш насны өвчтөний нэлээд хувьд нь остеоартритын онош тавигддаг” гэж хэлээд “Остеоартритын талаар зөв ойлголт, мэдлэгт тулгуурлан үе мөчөө эрүүл байлгаж, эмчлэх нь эрүүл өтөл насны амьдралыг тодорхойлж чадна” гэдгийг онцлов.
■ Хөгшрөлт биш, үений бүтцийн өөрчлөлт шалтгаан…эрт оношилгоо явцын хурдыг тодорхойлно
Остеоартритын талаарх хамгийн том буруу ойлголт бол нас ахихаар хэн ч гэсэн зайлшгүй тусдаг өвчин гэсэн төсөөлөл юм. Сүүлийн үе хүртэл ч үүнийг зайлсхийж боломгүй хөгшрөлтөөс үүдэлтэй элэгдлийн өвчин гэж үзэх нь цөөнгүй.
Гэвч остеоартритыг зүгээр л хөгшрөлтийн үзэгдэл гэж ойлгох нь эмнэлгийн үүднээс зөв биш юм. Сүүлийн 20 гаруй жилийн олон судалгаагаар тогтоогдсоноор остеоартрит үүсэхэд хөгшрөлтөөс үл хамааран үений мөгөөрсний өөрчлөлт, үрэвсэл, мөгөөрсний доорх ясны бүтцийн өөрчлөлт зэрэг олон хүчин зүйл нийлбэрээрээ нөлөөлдөг. Бодит байдал дээр спортын тамирчин зэрэг үений гэмтэл, бэртлийн түүхтэй хүмүүс залуу насандаа ч остеоартритаар өвчилж болно.
Остеоартрит нь өвдөлт, хавдалт, хөшилт, үений хөдөлгөөний хязгаарлалт зэргийг үүсгэдэг. Шинж тэмдэг ерөнхийдөө удаан, аажмаар даамжирдаг ч унаж бэртэх, гэмтэл авахад үений эргэн тойрны шөрмөс холбоос зэрэг гэмтвэл хурдан хүндэрч болно. Шинж тэмдэг хүндэрвэл үеэ ашиглах боломжгүй болж, хөдөлгөөнгүй байхад ч өвдөлт мэдрэгдэж болно
Ялангуяа өвдөг бол остеоартрит хамгийн их тохиолддог үе мөч юм. Биеийн жингийн ачаалал их байхын зэрэгцээ хэрэглээ өндөртэй үе мөч учраас тэр. ДЭМБ-ын мэдээгээр ч өвдөгний остеоартриттай өвчтөн нийт тохиолдлын талаас илүү хувийг эзэлдэг. Өвдөгний артритын гол шинж тэмдэг нь удаан алхсны дараа өвдөг өвдөх буюу хавагнах, өвдөлтөөс болж шат өгсөж буухад хүндрэх, суусан байрнаасаа боссон үед өвдөг сайн тэнийхгүй байх буюу өвдөх зэрэг юм. Алхах үед өвдөгнөөс чимээ гарах, эсвэл өвдөлтөөс болж алхаа өөрчлөгдөх зэрэг нь ч сэжигтэй шинжид тооцогддог.
Юуны түрүүнд эрт оношилгоо, эмчилгээ, хяналтаар дамжуулан мөгөөрсний гэмтлийн явцыг аль болох удаашруулах нь хамгийн чухал. Гэгээн Петрийн эмнэлгийн Өвдөгний төвийн ортопедийн мэргэжлийн эмч Кан Сын Бэк ерөнхий эмч «Дегенератив артрит нь эхэн үедээ үе үе өвдөх төдийхнөөр өнгөрч болох ч цаг хугацаа өнгөрөх тусам үений хоорондын зай багасах, хатуурах, хэлбэр алдагдах зэрэг дегенератив өөрчлөлттэй хамт хавагналт, өвдөлт хүндрэх магадлал өндөр» гэж хэлээд, «Үенд дегенератив өөрчлөлт нэгэнт эхэлбэл буцаах боломжгүй тул өдөр тутам өвдөгнийхөө эрүүл мэндийг анхааралтай ажиглаж, ямар нэг сэрэмжлүүлэх шинж илэрвэл нэн даруй эмнэлэгт хандаж, үений эрүүл мэндийг аль болох удаан хадгалах нь чухал» гэж зөвлөв.
■ Жин хянах, дасгал, биеийн байрлал зэрэг өдөр тутмын 5 гол дүрмийг баримтлах хэрэгтэй
Өвдөгний дегенератив артритын оношилгоог голчлон өвдөлтийн байрлал, шинж чанар, үений хөдөлгөөний хүрээ зэргийг шалгах биеийн үзлэг, рентген шинжилгээгээр хийдэг. Энгийн рентген шинжилгээний дүгнэлттэй харьцуулахад өвдөлт хүчтэй буюу менискийн урагдал, бичил хугарал зэрэг өөр гэмтэл сэжиглэгдэж байвал MRI зэргээр нарийн онош тавьдаг.
Дегенератив артритын эмчилгээ нь өвчний явцын зэрэг, өвчтөний биеийн байдлаас хамаарч ялгаатай байдаг. Өвчний эхэн үед тохирсон дасгал хөдөлгөөн, амьдралын хэв маягийг сайжруулах зэргийг эхлүүлнэ. Дараагийн шатанд эмийн эмчилгээ, физик эмчилгээ, дасгал эмчилгээ зэрэг консерватив эмчилгээг хийнэ. Эмчилгээний үр дүн бага байвал стероид бус үрэвслийн эсрэг эм зэргээр өвдөлт, үрэвслийг хянаж, жин тавих, цахилгаан мэдрэлийн өдөөлт, сэргээн засах эмчилгээг хавсарган үений үйл ажиллагааг хадгална. Өвдөлт хүчтэй тохиолдолд өвчтөний байдлаас хамаарч тарилгын эмчилгээг ч авч үзэж болно.
Өдөр тутмын амьдралд бэрхшээл учруулах хэмжээнд өвдөлт хүчтэй эсвэл консерватив эмчилгээнд сайн хариу өгөхгүй тохиолдолд мэс заслын эмчилгээ хийдэг. Артроскопоор гэмтсэн эдийг цэвэрлэх болон үений мөгөөрсний гэмтсэн хэсгийг нөхөн төлжүүлэх микрофрактур, үүдэл эс шилжүүлэн суулгах мэс засал зэрэг нь төлөөлөл болно. Энэ нь үений мөгөөрсний гэмтлийн голомт жижиг, үений гажиг бага үед үр дүнтэй арга юм.
Мөгөөрсний гэмтэл, урагдал хүнд буюу артрит эцсийн шатанд хүртэл даамжирвал хиймэл үе солих мэс заслыг авч үздэг. Гэмтсэн хэсгийг зайлуулж, биомеханикийн үүднээс зохион бүтээсэн хиймэл гуяны яс болон шилбэний ясны суулгацаар үеийг орлуулах мэс засал юм. Энэ нь өвдөлтийг ихээхэн бууруулж, хэлбэр алдагдсан үений үйл ажиллагааг сэргээхэд үр дүнтэй.
Дегенератив артритын явцыг жингээ хянах, дасгал хийх зэрэг менежментээр удаашруулж, шинж тэмдгийг хөнгөвчилж болно. Кан Сын Бэк захирал өвдөгний үений эрүүл мэндийн төлөө ▲зохих жингээ барих, зөв хооллох зуршил ▲тогтмол дасгал ▲үед муугаар нөлөөлөх амьдралын байрлалаас зайлсхийх ▲тамхи, архинаас татгалзах ▲өвдөлтийн эхэн үед өвчнөө хянаж, жин тавих зэрэг 5 гол зөвлөмжийг санал болгож байна.
Өвдөгний үений эрүүл мэндийн төлөө ачааллыг харгалзан жингээ хянаж, тонгойн суух, завилах, хөл сэлгэн суух зэрэг тодорхой хэсэгт ачаалал өгдөг байрлалаас зайлсхийх нь зүйтэй. Суухдаа шалан дээр суухын оронд сандал, буйдан ашиглаж өвдөгний нугалалтыг хамгийн бага байлгах нь тохиромжтой. Хэт их кофейн, давс хэрэглэхээс зайлсхийж, тэнцвэртэй хооллолтод анхаарвал сайн. Үрэвслийг дарах антиоксидант ихтэй хүнс зэрэг үений үйл ажиллагааг сайжруулахад тустай хоол хүнс хэрэглэх нь тус болно. Мөн ясны нягтралыг бууруулдаг тамхидалт, жин нэмэгдэлт, гуяны толгойн үхжлийн шалтгаан болдог хэт архидалтаас зайлсхийхийг зөвлөж байна.
Ялангуяа чухал нь зохистой дасгал хөдөлгөөн юм. Өвдөлт болон өвчин хүндэрнэ гэж эмээж дасгал хийхээс зайлсхийдэг хүн олон байдаг ч энэ бол буруу ойлголт. Үений эргэн тойрны булчинг бэхжүүлбэл үений ачаалал буурахын зэрэгцээ үйл ажиллагаа нь хэвийн хадгалагдана. Өдөрт 30 орчим минут тэгш газраар зөөлөн алхах, сунгалт хийх, усанд сэлэх, дотор дугуй унах зэрэг дунд зэргийн дасгал нь эсрэгээрээ үений булчинг бэхжүүлж, хөшингөөс сэргийлэхэд ихээхэн тустай. Ялангуяа гуяны дөрвөн толгойт булчинг бэхжүүлэх дасгал нь өвдөгний үеийг хамгаалж, доод биеийн булчингийн хүчийг нэмэгдүүлэхэд маш үр дүнтэй дасгал юм.
Кан Сын Бэк эмч өвдөгний үений эрүүл мэнд нь өвдөж байгаа эсэхээс хальж, өтөл насны эрүүл наслалттай шууд холбоотой чухал хүчин зүйл гэдгийг онцолж, ялангуяа 65-аас дээш насны эмэгтэйчүүд өвдөг өвдөх, хавагнах, алхахад эвгүйрхэх зэрэг сэрэмжлүүлэх шинжийг анхааралтай ажиглаж, эрт үнэн зөв онош, эмчилгээ авбал үений эрүүл үйл ажиллагааг удаан хугацаанд хадгалж чадна гэж хэлэв.
Эх сурвалж : Medworld News(http://www.medworld.co.kr)
Остеоартрит нь өвдгөөс гадна хонго, нуруу, гар зэрэг их ашиглагддаг эсвэл их ачаалал ирдэг үе мөчинд голчлон үүсдэг. Үений хэт их ашиглалт, ачаалал нь үений эдэд дегенератив өөрчлөлт үүсгэж, үрэвслийн урвалыг өдөөдөг. Үүнээс болж үрэвслийн урвал, хэлбэрийн өөрчлөлт үүсвэл улмаар остеоартрит үүсдэг. Өндөр насны остеоартриттай өвчтөний эзлэх хувь өндөр байдаг нь ийм механизмтай холбоотой.
Гэгээн Петрийн эмнэлгийн Өвдөгний төвийн ортопедийн мэргэжлийн эмч Кан Сын Бэк “Өвдөг эсвэл нурууны асуудлаар эмнэлэгт ханддаг 60-аас дээш насны өвчтөний нэлээд хувьд нь остеоартритын онош тавигддаг” гэж хэлээд “Остеоартритын талаар зөв ойлголт, мэдлэгт тулгуурлан үе мөчөө эрүүл байлгаж, эмчлэх нь эрүүл өтөл насны амьдралыг тодорхойлж чадна” гэдгийг онцлов.
■ Хөгшрөлт биш, үений бүтцийн өөрчлөлт шалтгаан…эрт оношилгоо явцын хурдыг тодорхойлно
Остеоартритын талаарх хамгийн том буруу ойлголт бол нас ахихаар хэн ч гэсэн зайлшгүй тусдаг өвчин гэсэн төсөөлөл юм. Сүүлийн үе хүртэл ч үүнийг зайлсхийж боломгүй хөгшрөлтөөс үүдэлтэй элэгдлийн өвчин гэж үзэх нь цөөнгүй.
Гэвч остеоартритыг зүгээр л хөгшрөлтийн үзэгдэл гэж ойлгох нь эмнэлгийн үүднээс зөв биш юм. Сүүлийн 20 гаруй жилийн олон судалгаагаар тогтоогдсоноор остеоартрит үүсэхэд хөгшрөлтөөс үл хамааран үений мөгөөрсний өөрчлөлт, үрэвсэл, мөгөөрсний доорх ясны бүтцийн өөрчлөлт зэрэг олон хүчин зүйл нийлбэрээрээ нөлөөлдөг. Бодит байдал дээр спортын тамирчин зэрэг үений гэмтэл, бэртлийн түүхтэй хүмүүс залуу насандаа ч остеоартритаар өвчилж болно.
Остеоартрит нь өвдөлт, хавдалт, хөшилт, үений хөдөлгөөний хязгаарлалт зэргийг үүсгэдэг. Шинж тэмдэг ерөнхийдөө удаан, аажмаар даамжирдаг ч унаж бэртэх, гэмтэл авахад үений эргэн тойрны шөрмөс холбоос зэрэг гэмтвэл хурдан хүндэрч болно. Шинж тэмдэг хүндэрвэл үеэ ашиглах боломжгүй болж, хөдөлгөөнгүй байхад ч өвдөлт мэдрэгдэж болно
Ялангуяа өвдөг бол остеоартрит хамгийн их тохиолддог үе мөч юм. Биеийн жингийн ачаалал их байхын зэрэгцээ хэрэглээ өндөртэй үе мөч учраас тэр. ДЭМБ-ын мэдээгээр ч өвдөгний остеоартриттай өвчтөн нийт тохиолдлын талаас илүү хувийг эзэлдэг. Өвдөгний артритын гол шинж тэмдэг нь удаан алхсны дараа өвдөг өвдөх буюу хавагнах, өвдөлтөөс болж шат өгсөж буухад хүндрэх, суусан байрнаасаа боссон үед өвдөг сайн тэнийхгүй байх буюу өвдөх зэрэг юм. Алхах үед өвдөгнөөс чимээ гарах, эсвэл өвдөлтөөс болж алхаа өөрчлөгдөх зэрэг нь ч сэжигтэй шинжид тооцогддог.
Юуны түрүүнд эрт оношилгоо, эмчилгээ, хяналтаар дамжуулан мөгөөрсний гэмтлийн явцыг аль болох удаашруулах нь хамгийн чухал. Гэгээн Петрийн эмнэлгийн Өвдөгний төвийн ортопедийн мэргэжлийн эмч Кан Сын Бэк ерөнхий эмч «Дегенератив артрит нь эхэн үедээ үе үе өвдөх төдийхнөөр өнгөрч болох ч цаг хугацаа өнгөрөх тусам үений хоорондын зай багасах, хатуурах, хэлбэр алдагдах зэрэг дегенератив өөрчлөлттэй хамт хавагналт, өвдөлт хүндрэх магадлал өндөр» гэж хэлээд, «Үенд дегенератив өөрчлөлт нэгэнт эхэлбэл буцаах боломжгүй тул өдөр тутам өвдөгнийхөө эрүүл мэндийг анхааралтай ажиглаж, ямар нэг сэрэмжлүүлэх шинж илэрвэл нэн даруй эмнэлэгт хандаж, үений эрүүл мэндийг аль болох удаан хадгалах нь чухал» гэж зөвлөв.
■ Жин хянах, дасгал, биеийн байрлал зэрэг өдөр тутмын 5 гол дүрмийг баримтлах хэрэгтэй
Өвдөгний дегенератив артритын оношилгоог голчлон өвдөлтийн байрлал, шинж чанар, үений хөдөлгөөний хүрээ зэргийг шалгах биеийн үзлэг, рентген шинжилгээгээр хийдэг. Энгийн рентген шинжилгээний дүгнэлттэй харьцуулахад өвдөлт хүчтэй буюу менискийн урагдал, бичил хугарал зэрэг өөр гэмтэл сэжиглэгдэж байвал MRI зэргээр нарийн онош тавьдаг.
Дегенератив артритын эмчилгээ нь өвчний явцын зэрэг, өвчтөний биеийн байдлаас хамаарч ялгаатай байдаг. Өвчний эхэн үед тохирсон дасгал хөдөлгөөн, амьдралын хэв маягийг сайжруулах зэргийг эхлүүлнэ. Дараагийн шатанд эмийн эмчилгээ, физик эмчилгээ, дасгал эмчилгээ зэрэг консерватив эмчилгээг хийнэ. Эмчилгээний үр дүн бага байвал стероид бус үрэвслийн эсрэг эм зэргээр өвдөлт, үрэвслийг хянаж, жин тавих, цахилгаан мэдрэлийн өдөөлт, сэргээн засах эмчилгээг хавсарган үений үйл ажиллагааг хадгална. Өвдөлт хүчтэй тохиолдолд өвчтөний байдлаас хамаарч тарилгын эмчилгээг ч авч үзэж болно.
Өдөр тутмын амьдралд бэрхшээл учруулах хэмжээнд өвдөлт хүчтэй эсвэл консерватив эмчилгээнд сайн хариу өгөхгүй тохиолдолд мэс заслын эмчилгээ хийдэг. Артроскопоор гэмтсэн эдийг цэвэрлэх болон үений мөгөөрсний гэмтсэн хэсгийг нөхөн төлжүүлэх микрофрактур, үүдэл эс шилжүүлэн суулгах мэс засал зэрэг нь төлөөлөл болно. Энэ нь үений мөгөөрсний гэмтлийн голомт жижиг, үений гажиг бага үед үр дүнтэй арга юм.
Мөгөөрсний гэмтэл, урагдал хүнд буюу артрит эцсийн шатанд хүртэл даамжирвал хиймэл үе солих мэс заслыг авч үздэг. Гэмтсэн хэсгийг зайлуулж, биомеханикийн үүднээс зохион бүтээсэн хиймэл гуяны яс болон шилбэний ясны суулгацаар үеийг орлуулах мэс засал юм. Энэ нь өвдөлтийг ихээхэн бууруулж, хэлбэр алдагдсан үений үйл ажиллагааг сэргээхэд үр дүнтэй.
Дегенератив артритын явцыг жингээ хянах, дасгал хийх зэрэг менежментээр удаашруулж, шинж тэмдгийг хөнгөвчилж болно. Кан Сын Бэк захирал өвдөгний үений эрүүл мэндийн төлөө ▲зохих жингээ барих, зөв хооллох зуршил ▲тогтмол дасгал ▲үед муугаар нөлөөлөх амьдралын байрлалаас зайлсхийх ▲тамхи, архинаас татгалзах ▲өвдөлтийн эхэн үед өвчнөө хянаж, жин тавих зэрэг 5 гол зөвлөмжийг санал болгож байна.
Өвдөгний үений эрүүл мэндийн төлөө ачааллыг харгалзан жингээ хянаж, тонгойн суух, завилах, хөл сэлгэн суух зэрэг тодорхой хэсэгт ачаалал өгдөг байрлалаас зайлсхийх нь зүйтэй. Суухдаа шалан дээр суухын оронд сандал, буйдан ашиглаж өвдөгний нугалалтыг хамгийн бага байлгах нь тохиромжтой. Хэт их кофейн, давс хэрэглэхээс зайлсхийж, тэнцвэртэй хооллолтод анхаарвал сайн. Үрэвслийг дарах антиоксидант ихтэй хүнс зэрэг үений үйл ажиллагааг сайжруулахад тустай хоол хүнс хэрэглэх нь тус болно. Мөн ясны нягтралыг бууруулдаг тамхидалт, жин нэмэгдэлт, гуяны толгойн үхжлийн шалтгаан болдог хэт архидалтаас зайлсхийхийг зөвлөж байна.
Ялангуяа чухал нь зохистой дасгал хөдөлгөөн юм. Өвдөлт болон өвчин хүндэрнэ гэж эмээж дасгал хийхээс зайлсхийдэг хүн олон байдаг ч энэ бол буруу ойлголт. Үений эргэн тойрны булчинг бэхжүүлбэл үений ачаалал буурахын зэрэгцээ үйл ажиллагаа нь хэвийн хадгалагдана. Өдөрт 30 орчим минут тэгш газраар зөөлөн алхах, сунгалт хийх, усанд сэлэх, дотор дугуй унах зэрэг дунд зэргийн дасгал нь эсрэгээрээ үений булчинг бэхжүүлж, хөшингөөс сэргийлэхэд ихээхэн тустай. Ялангуяа гуяны дөрвөн толгойт булчинг бэхжүүлэх дасгал нь өвдөгний үеийг хамгаалж, доод биеийн булчингийн хүчийг нэмэгдүүлэхэд маш үр дүнтэй дасгал юм.
Кан Сын Бэк эмч өвдөгний үений эрүүл мэнд нь өвдөж байгаа эсэхээс хальж, өтөл насны эрүүл наслалттай шууд холбоотой чухал хүчин зүйл гэдгийг онцолж, ялангуяа 65-аас дээш насны эмэгтэйчүүд өвдөг өвдөх, хавагнах, алхахад эвгүйрхэх зэрэг сэрэмжлүүлэх шинжийг анхааралтай ажиглаж, эрт үнэн зөв онош, эмчилгээ авбал үений эрүүл үйл ажиллагааг удаан хугацаанд хадгалж чадна гэж хэлэв.
Эх сурвалж : Medworld News(http://www.medworld.co.kr)