[Эмч хүн] “Нойрны эмгэг бол залхуугийнх бус өвчний улмаас… хайхралгүй орхивол амь насанд ч аюултай”

 "Бид амьдралынхаа гуравны нэг орчмыг нойронд өнгөрөөдөг ч нойрны ач холбогдлыг үл тоомсорлодог. Нойрны эмгэг нь биеийн олон өвчнийг үүсгэж, хүндрүүлж болзошгүй тул зөв шинжилгээ, оношилгоо шаардлагатай."

Өнгөрсөн 26-нд Сөүл дэх Гэгээн Петрийн эмнэлэгт уулзсан Эпилепси, нойрны төвийн дарга Хон Сын Бон нойрны эрүүл мэндийг хамгаалахын ач холбогдлыг онцлон ийнхүү хэллээ. Нойрны эрүүл мэндэд тавих анхаарал өмнөхөөс нэмэгдсэн ч мэргэжлийн шинжилгээний ач холбогдлыг зөв ойлгодоггүй хүн олон байгаа гэсэн юм. Полисомнографи эрүүл мэндийн даатгалд хамрагдсанаар өвчтөнүүдийн хүртээмж дээшилсэн ч шинжилгээний хариуг туршлагатай неврологийн мэргэжлийн эмч нарийн зөв тайлах явц нь оношилгооноос дутуугүй чухал гэдгийг тэрээр онцлов.

Нойрны эмгэг хэдэн арван төрөл байдгаас гол нь нойргүйдэл, нойрны апноэ, нарколепси, идиопатик гиперсомни, тайван бус хөлний хам шинж, циркад хэмнэлийн нойрны эмгэг, REM нойрны зан үйлийн эмгэг зэрэг юм. Гэвч нойргүйдэл, нойрны апноэгээс бусад олон эмгэгийг амьдралын хэв маягийн асуудал гэж буруу ойлгох буюу шалтгааныг нь буруу тодорхойлсноос зохих эмчилгээ авч чадахгүй байх тохиолдол цөөнгүй.

Өдрийн цагаар ч тэвчихийн аргагүй нойр хүрдэг идиопатик гиперсомни болон нарколепси нь хүнийг сэрүүн байлгадаг орексин хэмээх даавар дутагдсанаас үүсдэг өвчин юм. Гэсэн хэдий ч ‘нойр их’, ‘залхуу’ гэсэн хувь хүний онцлог мэтээр тооцогдож эмчилгээний хугацааг алддаг тохиолдол цөөнгүй. Хөл нь мэдээрч эвгүй мэдрэмж төрдгөөс болж нойрсож чаддаггүй тайван бус хөлний хам шинжтэй өвчтөн үүнийгээ нойрны эмгэг гэж ойлгохгүй ортопедийн эмчид ханддаг тохиолдол ч бий.

Хон төвийн дарга «Тайван бус хөлний хам шинжтэй өвчтөнийг дискний ивэрхий гэж буруу оношилж, мэс засалд орох шахсан тохиолдол ч байсан» гэж хэлээд «Буруу онош тавигдвал зөвхөн эмийн эмчилгээгээр эдгэрч чадах өвчтөн шаардлагагүй эмчилгээ хийлгэхэд хүрч болзошгүй» гэлээ.

Нойрны эмгэгийг орхигдуулбал төрөл бүрийн өвчин үүсгэх буюу хүндрүүлж болно. Нойргүйдэл нь даралт ихсэлт, чихрийн шижин, зүрхний өвчин, дементиагийн эрсдэлийг нэмэгдүүлж, сэтгэлийн хямрал, түгшүүрийн эмгэг зэрэг сэтгэцийн эрүүл мэндэд ч нөлөөлдөг. Нойрны апноэ нь хүнд хэлбэрийн хүчилтөрөгчийн дутагдал үүсгэж, зүрх судасны өвчин буюу гэнэтийн үхлийн шалтгаан ч болдог. Нарколепси нь сургууль, ажлын амьдралд бэрхшээл учруулахаас гадна янз бүрийн аюулгүй байдлын осол, замын хөдөлгөөний ослын эрсдэлийг ч нэмэгдүүлдэг. Урт хугацааны нойрны дутагдал нь ерөнхий эрүүл мэнд төдийгүй наслалтад ч нөлөөлж болно.

Иймд унтахад 30 гаруй минут зарцуулагдах байдал үргэлжлэх, эсвэл байнга сэрж гүн нойр авч чадахгүй байх шинж 3 сараас дээш хугацаанд үргэлжилбэл мэргэжлийн шинжилгээ хийлгэх шаардлагатай. Хурхиралт хүчтэй буюу нойрны апноэ сэжиглэгдэж буй тохиолдолд, өдөрт 7-оос дээш цаг унтсан ч өдрийн турш хүчтэй нойрмоглол үргэлжилдэг тохиолдолд, мөн даралт ихсэлт, чихрийн шижин, тархины харвалттай байсан хүмүүс ч нойрны шинжилгээг авч үзэх шаардлагатай.

Полисомнографи бол тархины цахилгаан бичлэгээр (ЭЭГ) нойрны гүн, чанар, сэрэлтийн давтамжийг тодорхойлж, нойрны үеийн ЭКГ, хүчилтөрөгчийн ханалт, амьсгалын хэмжээ, хөлний хөдөлгөөн зэрэг олон төрлийн биет дохиог цогцоор бүртгэн шинжилж, нойрны эмгэгийг оношилдог шинжилгээ юм. Гэвч шинжилгээний өрөөний орчин, шинжилгээний аргаас хамаарч үр дүнгийн нарийвчлал өөр өөр байж болох тул шинжилгээ хийлгэх байгууллагаа сонгохдоо ч сайтар нягтлах шаардлагатай. Ердийнхөө адил байгалийн жамаар унтаж чадах орчин бүрдсэн эсэх, туршлагатай нойрны шинжилгээний техникч шинжилгээг гүйцэтгэдэг эсэх, нойрны мэргэжлийн эмч үр дүнг өөрөө уншиж дүгнэдэг эсэх зэргийг харах нь чухал. Ялангуяа тархины цахилгаан бичлэгийг оруулаад олон төрлийн биет дохиог цогцоор тайлбарлах шаардлагатай тул тархи, мэдрэлийн тогтолцооны өвчний талаар өндөр мэдлэгтэй неврологийн мэргэжлийн эмчийн үзлэг, дүгнэлт чухал гэж тайлбарлав.

Төвийн дарга Хон: «Хүн хүч дутмаг шинжилгээний өрөөнд өвчтөнийг үүрийн 4~6 цагт сэрээж, шинжилгээг яаран дуусгах тохиолдол ч байдаг. Ийм үед нойрны бүтэц хэвийн бусаар бичигдэж, үр дүн буруу гарч болно» гэж хэлээд, «24 цагаар ажилладаг шинжилгээний өрөөнд өвчтөн ердийн амьдралынхаа хэв маягаар унтаж, сэрэх хүртэл шинжилгээг үргэлжлүүлэх нь илүү оновчтой оношилгоонд тусалдаг» гэж тайлбарлав. Улмаар тэрбээр «Туршлагатай мэдрэлийн эмч шинжилгээний хариуг тайлж унших нь бас маш чухал» гэж хэлээд, «АНУ, Европт нойрны анагаах ухааны 1 ба түүнээс дээш жилийн фелоушип төгссөн эмчид л нойрны шинжилгээний өрөө ажиллуулах эрх олгодог бол манай улсад ийм тогтолцоо хараахан байхгүй тул өвчтөн эмнэлгийн ажилтны мэргэшлийг өөрөө шалгах шаардлагатай» гэлээ.

Гэгээн Петрийн эмнэлгийн Нойрны төв нь тусгайлсан ЭЭГ, нойрны шинжилгээний техникчид ээлжлэн ажилладаг 24 цагийн шинжилгээний системийг ажиллуулж байгаа бөгөөд видео ЭЭГ болон полисомнографийг уялдуулсан оношилгооны тогтолцоотой. Энэ нь тус төвийн дарга Хон, Самсунгийн Сөүлийн эмнэлгийн Эпилепси, нойрны төвийн даргаар ажиллаж байсан туршлагадаа тулгуурлан бүтээсэн систем бөгөөд өөр эмнэлгээс илгээсэн өвчтөн ч нарийвчилсан шинжилгээнд хамрагдах боломжтой нээлттэй шинжилгээний системийг хамт ажиллуулж байна.

Төвийн дарга Хон "Нойрны эмгэгийг зөв оношилбол бүрэн эмчлэх боломжтой өвчин учраас туршлагатай нойрны анагаах ухааны мэргэжлийн эмчид үзүүлж үнэн зөв шинжилгээ хийлгээд шалтгаанд нь тохирсон эмчилгээ авахыг зөвлөж байна" гэж хэлээд "Чанартай нойроо эргүүлж олох нь эрч хүчтэй өдөр тутам, бие махбод, сэтгэцийн эрүүл мэндээ сэргээх эхний алхам" гэлээ.