"Амь аварвал цээж дүүрэн…20 жил зэлүүд газраар явлаа"

 Хагарах гэж буй мэт хавдсан царай, цухуйх гэж буй мэт нүд, арай гэж үргэлжлэх хүнд амьсгалын чимээ… Өнгөрсөн Сарын шинийн амралтаар Этиопт тааралдсан 30-аад насны эмэгтэй өвчтөний байдал эмгэнэлтэй байлаа. Мөнгөгүйн улмаас 2 долоо хоногийн хэрэглээний хямд катетер (гемодиализ хийхээр судсанд суулгадаг хуванцар хоолой)-ыг 6 сар гаруй зүүж явсны улмаас хөндий вен нь бүрэн бөглөрсөн өвчтөн байв.

Гэгээн Петрийн эмнэлгийн элэг, цөс, нойр булчирхай, судасны төвийн эрхлэгч Пак Гван Тэ Солонгосоос шууд авчирсан стент (металл тор)-ийг өвчтөний судсанд суулгав. Энэ нь Этиопын түүхэн дэх анхны хөндий венийн стент тавих эмчилгээ байлаа. Пак эмч “Эмнэлгийн сайн дурын ажил хийж явахад ‘Би байхгүй бол энэ хүн өнөөдөр нас барах байна’ гэж бодогдох мөч байдаг” гэж хэлээд “Аюулд орсон амийг аварсны дараа сэтгэлийг дүүргэх тэрхүү баясгалан л эмч хүний амьдралыг тэтгэдэг хөдөлгөгч хүч юм” гэлээ.

Пак эмч бол Солонгосын эрхтэн шилжүүлэн суулгах, судасны мэс заслын салбарын нэр хүндтэй мэргэжилтэн юм. Корёгийн их сургуулийн Анагаахын сургуулийг төгсөөд Сөүлийн Асан эмнэлгийн эмнэлзүйн туслах профессор, Корёгийн их сургуулийн Анам эмнэлгийн Эрхтэн шилжүүлэн суулгах төвийн дэд захирал зэрэг албыг хашиж, ярвигтай мэс заслын ур чадвар, эмнэлзүйн туршлага хуримтлуулсан. Түүнийг хамт олон нь 'хээрийн эмч' гэж дууддаг. Их сургуулийн эмнэлгийн профессороор тухтай амьдрах замыг сонгохгүй, 20 гаруй жил хамгийн хүнд нөхцөлтэй эмнэлгийн орчинд ажилласных нь хүндэтгэл юм.

Түүнийг анх алслагдсан бүс рүү явсан нь резидентурээ төгссөний дараахан буюу 2001 он юм. Анагаахын сургуульд байхдаа хамгийн дотно найз байсан талийгаач Шим Жэ Хактай «мэргэжлийн эмч болсныхоо дараа хамтдаа Монгол руу сайн дурын ажлаар явъя» гэж тохиролцсон байлаа. Гэвч Шим резидентурын 3 дахь жилдээ хорт хавдраар өөд болжээ. «Миний хувь хэмжээг хүртэл гүйцэлдүүлж өгөөрэй» гэсэн найзынхаа гэрээслэлийг цээжиндээ хадгалж, Пак ерөнхий эмч мэргэжлийн эмчийн эрх авмагцаа Монгол руу нисэх онгоцонд суусан юм.

Тэрбээр Монгол дахь Ёнсэ Найрамдал эмнэлгийн мэс заслын тасгийн эрхлэгчээр томилогдсон ч нөхцөл байдал маш хүнд байлаа. Пак ерөнхий эмч "Мэс заслын өрөө ч байхгүй жижигхэн эмнэлэгт үзлэг хүлээж буй өвчтөн өдөр бүр 100 гаруй байсан. Ихэнх өвчтөн эмчилгээгүй орхигдсон байдалтай байв" гэж ярив. Тэр үед Монголд мэс заслын эмчилгээ гэвэл зөвхөн хэвлий нээх мэс засал байсан. Пак ерөнхий эмч лапароскопын тоног төхөөрөмжийг өөрийн биеэр тухайн газарт нь нэвтрүүлж, мэс заслын тогтолцооны суурийг тавьсан юм. Түүний 4 жилийн хугацаанд хийсэн цөсний хүүдий авах мэс засал л гэхэд 5000 гаруй байна. Өдөрт дунджаар 8 мэс засал хийснээс гарт нь шөрмөсний үрэвсэл тусав ч тэрбээр гараа бүтэн гипсэлж, зөвхөн хурууныхаа үзүүрийг гаргаад мэс заслаа үргэлжлүүлж байлаа.

Түүний хээрийн туршлага гамшгийн голомтод бүр ч тодоор илэрсэн. 2010 онд Гаити улсад болсон газар хөдлөлтийн үеэр олон улсын эмнэлгийн багт нэгдсэн тэрээр эгзэгтэй байдалд орсон жирэмсэн эхтэй тааралджээ. Тоо томшгүй олон өвчтөнийг аварсан туршлагатай ч төрөх эмчилгээний туршлагагүй байсан тул эх барих, эмэгтэйчүүдийн мэргэжлийн эмч эхнэрээсээ олон улсын утсаар мэс заслын аргыг асуусаар амьдралынхаа анхны кесар хагалгаанд оржээ. Тэрээр «Эхнэр маань “буруу зүйл битгий хий” гэж үсрэн эсэргүүцсэн ч хоёр хүний амь нас эрсдэлд орсон учир ухарч чадалгүй, мэс заслын явцыг толгойдоо төсөөлөн хэвлийг нь нээсэн» гэж хэлээд, «Германы эмч мэдээ алдуулалт, Америкийн эмч туслах үүрэг гүйцэтгэх зэргээр эмч нар хүчээ нэгтгэсний ачаар хүүхэд эрүүл саруул мэндэлсэн» гэлээ. Улмаар «Тоо томшгүй олон мэс засал хийж үзсэн ч жинхэнэ “амь”-ыг аварсан гэдгээ мэдэрсэн үнэ цэнэтэй туршлага байлаа» хэмээн дурсав.

Өвлийн дундуур Монголын алслагдсан суманд тааралдсан ивэрхийтэй өвчтөн түүний хувьд хамгийн аймшигтай дурсамж болон үлджээ. Гэдэсний үхжил явагдаж байсан тэр нөхцөлд тэрээр гэрэлтүүлэг ч байхгүй гэрийн доторх ширээн дээр өвчтөнийг хэвтүүлж, зөвхөн нурууны мэдээ алдуулалт хийгээд хэвлийг нээжээ. Хар болтлоо өнгө нь хувирсан гэдсэн дээр бүлээн ус хийсээр арай гэж цусан хангамжийг нь сэргээсэн боловч халдварын эрсдэл өндөртэй орчинд гэдэс тайрах мэс засал хийнэ гэдэг цаг тохируулсан бөмбөг мэт байлаа. Эцэст нь гэдсийг хэвлийн хөндийд нь буцаан хийж оёсны дараа том эмнэлэг рүү шилжүүлэхээр шийдсэн байна. Гэдэс нь дахин ялзарвал амь насыг нь баталгаажуулах аргагүй байдалтай байв.

Өвчтөнөө аврах ёстой гэсэн ганц бодлоор Пак ерөнхий эмч хөлдүү мөстсөн уудам Хөвсгөл нуурын мөсөн дээгүүр машинаа жолоодсон юм. Тэрээр «Мөс хэзээ хагарахыг мэдэхгүй айдсын дунд хамгийн ойрын аймгийн нэгдсэн эмнэлэг хүртэл бүтэн 5 цаг зогсолтгүй давхисан» гэж хэлээд, «Хэдэн өдрийн дараа бүрэн эдгэрсэн байдлыг нь харахад төрсөн сэтгэлийн хөдөлгөөн насан туршийн дурсамж болон үлдсэн» гэлээ.

Солонгост ч тэрээр хээрийн эмч хэвээр. Одоо ажиллаж буй Гэгээн Петрийн эмнэлэгтээ ч долоо хоногт 6 өдөр ажиллах зарчмаа баримталж, өдөр шөнө, амралтын өдөр гэлтгүй мэс заслын ширээний ард зогсдог.

Тэрээр амьдралынхаа туршид тоо томшгүй олон хүний амийг аварсан ч өөрийнхөө төлөө нэг ч удаа амралт аваагүй. Ирэх 7 дугаар сарын амралтаараа ч мөн адил Африкт эмнэлгийн сайн дурын ажилд явна. Завсарлагагүй зүтгэсээр ирсэн түүний мөрөөдөл бол эх газрын гүн, зэлүүд нутагт хүрэх «нисдэг мэс заслын өрөө» юм. Пак ерөнхий эмч «Эмнэлгийн хөлөг далайн эрэгт зогсох ёстой гэсэн хязгаартай биз дээ» гэж хэлээд «Эмнэлгийн дэд бүтэц огт хүрдэггүй газарт шууд нисэн очих нь миний зорилго» гэлээ. Үргэлжлүүлэн «Нисдэг мэс заслын өрөөг хөөргөж, дэлхийн хамгийн орхигдсон хүмүүст сүүлчийн эрмэлзлээ зориулмаар байна» гэсэн бөгөөд «Бие бялдар зөвшөөрөх 60-аад насны эхэн, дунд үе орчим болох байх» гэж инээмсэглэв.