Дискний ивэрхий гэж бодсон чинь…мөч саажуулдаг өвчин гэнэ үү?
Хуудасны мэдээлэл
Каннам Гэгээн Петрийн эмнэлэг 26-03-11 17:54Үндсэн хэсэг
[Спорц Чосон, сурвалжлагч Жан Жон Хо] Хүзүү, бүсэлхийн дискний ивэрхий бол жилд хэдэн сая өвчтөнтэй түгээмэл өвчин юм. Гэвч дискний ивэрхий гэж андуурч, өвдөлтөө тэвчин эмнэлэгт очихоо хойшлуулсаар байгаад мөчдийн саа хүртэл үүсгэж болзошгүй ховор өвчин бий. Энэ нь нугас болон нугасны сувагт хавдар үүсэж, мэдрэлийн эдийг дарж, нэвчдэг нугасны хавдар юм.
Нугасны хавдар нь харьцангуй ховор өвчин бөгөөд жил бүр 100,000 хүн амд 2~4 орчим тохиолддог гэж мэдээлдэг. Одоогоор тодорхой шалтгааныг нь тогтооход хүндрэлтэй бөгөөд ерөнхийдөө 40-50 насны хүмүүст голчлон илэрдэг гэж үздэг. Асуудал нь эхний шинж тэмдэг нь дискний ивэрхийтэй төстэй тул зөвхөн эмнэлзүйн шинжээр ялгахад амаргүй бөгөөд MRI зэрэг нарийвчилсан дүрс оношилгоогоор оношлох шаардлагатайд оршино.
Гэгээн Петрийн эмнэлгийн ерөнхий захирал Юн Кан Жун «Бодит байдалд саяхан дискний шинж тэмдгээр ирсэн өвчтөнүүдийн дотор нугасны хавдар оношлогдож мэс засал хийсэн тохиолдол гарсан» гэж хэлээд «шинж тэмдэг байнга дордож байвал энгийн диск гэж дүгнэх нь аюултай бөгөөд мэргэжлийн эмч болон мэргэшсэн дүрс оношилгооны чадавхтай эмнэлгийг олж нарийвчилсан шинжилгээ хийлгэх шаардлагатай» гэдгийг онцлов.
◇Мэдрэлийн дарагдалт, мэдрэхүйн алдагдал, хөдөлгөөний саа зэрэг илэрнэ
Биеийн голоор дамжин өнгөрдөг нугасны сувгийн голч ерөнхийдөө 15 мм орчим байдаг гэж үздэг. Нугасны сувгийн хатуу бүрхүүлийн доторх зайд төв мэдрэлийн системийн нэг хэсэг болох нугас зэрэг чухал бүтэц, түүнчлэн биеийн гол мэдрэлийн багцууд байрладаг. Тиймээс нугасны сувагт хавдар үүсвэл жижиг ч гэсэн нугас, мэдрэлийг дарж, өвдөлт зэрэг олон янзын шинж тэмдэг үүсгэдэг. Түүнээс гадна хавдар томорч мэдрэлийн дарагдал хүндэрвэл мэдрэхүй алдагдах, хөдөлгөөний саажилт, алхалтын хямрал, бие засах үйл ажиллагааны өөрчлөлт зэрэг биеийн үйл ажиллагааны хүнд доройтолд хүргэх эрсдэл өндөр.
Нугасны хавдар нь үүссэн байрлал болон эсийн төрлөөс хамааран олон янзын хэлбэрт хуваагддаг.
Юуны өмнө байрлалаар нь авч үзвэл экстрадурал (хатуу бүрхүүлийн гадуурх) хавдар, интрадурал экстрамедулляр (хатуу бүрхүүлийн доторх, нугаснаас гадуурх) хавдар, интрамедулляр (нугасны доторх) хавдар гэж хуваагддаг бөгөөд шинж тэмдгийн илрэл ч өөр өөр байдаг. Бүх төрлийн дунд ихээхэн хувийг эзэлдэг экстрадурал хавдар нь нэрнээсээ харагдаж байгаачлан хатуу бүрхүүлийн гадна талд үүсдэг хавдар бөгөөд хэдэн цагаас хэдэн өдрийн туршид хүч сулрах, дээд болон доод мөчний саажилтын шинж тэмдэг илэрдэг. Интрадурал экстрамедулляр хавдар нь хатуу бүрхүүлийн дотор тал ба нугасны эдийн гадна талын хооронд үүсдэг хавдар бөгөөд баруун зүүн тэгш бус мэдрэлийн үндэсний өвдөлт, мэдрэхүйн өөрчлөлт илэрч, зарим тохиолдолд «Браун-Секард (Brown Sequard)» хам шинж илэрдэг. Нугасны дотор үүсдэг интрамедулляр хавдар нь мэдрэхүйн өөрчлөлт, өвдөлтийн зэрэгцээ хөдөлгөөний алдагдал, мэдрэхүйн алдагдал, шээс ялгаралтын хямрал зэрэг шинж тэмдэг илэрч болно.
Нугасны хавдар нь үүссэн эсээсээ хамаараад нарийн төрөл нь өөр байдаг. Хатуу бүрхүүлийн гадуурх хавдрын хувьд ихэнхдээ өөр хорт хавдраас тархсан үсэрхийллийн хавдар байх нь элбэг. Хатуу бүрхүүлийн доторх, нугаснаас гадуурх хавдрын хувьд захын мэдрэлийг бүрхсэн мэдрэлийн бүрхүүлээс үүсэх шванном, нугасыг бүрхсэн тархины бүрхүүлээс үүсэх менингиом зэрэг нь нийт төрлийн ойролцоогоор 70 хувийг эзэлдэг. Үүнээс гадна нугас доторх хавдрын хувьд эпендимом, астроцитом, гемангиобластом зэргээр ангилагддаг.
Нугасны хавдрын хамгийн том онцлог нь явцын үе шатнаас хамааран шинж тэмдэг өөрчлөгддөг явдал юм. Нугасны хавдар нугасны мэдрэлийн үндсийг дарж эхлэх эхэн үед голдуу тухайн мэдрэлийн үндэстэй холбоотой хэсэгт өвдөлт, мэдрэхүйн өөрчлөлт, булчингийн хүч сулрах зэрэг бүсэлхийн дискний ивэрхийтэй төстэй шинж илэрдэг. Ялангуяа нугасны төгсгөлийн бүтэц болох «морины сүүл (cauda equina)»-д хавдар үүсвэл ишиас, хоёр гуяны дотор талын хөдөлгөөн болон мэдрэхүйн өөрчлөлт зэрэг бүсэлхийн дискний ивэрхий гэж андуурахад амархан шинжүүд голчлон илэрдэг.
Энэ үеийг өнгөрч хавдар хөгжих тусам мэдрэлийн ерөнхий үйл ажиллагаа мохож, орхих тусам мэдрэлийн гэмтэл хүндрэх магадлал нэмэгддэг. Хэрэв хавдар нугасны зүүн, баруун талын аль нэг хагасыг эзэлбэл хөдөлгөөний үйл ажиллагаа буурахын хамт өвдөлт, температур зэрэг мэдрэхүйн үйл ажиллагаа алдагдах нь тодорхой болно. Тархалтат хорт хавдар зэргээс болж хурдацтай явагдаж нугас тасарсан шинж тэмдэг илэрвэл хаагуур булчингийн үйл ажиллагаа алдагдаж, хөдөлгөөн ба мэдрэхүйн саа явагдана.
Тийм ч учраас нугасны хавдрыг эхний шатанд нарийвчлан оношлох нь маш чухал. Асуудал нь дээр дурдсанчлан бүсэлхийн дискний ивэрхийтэй хэлбэрээр нь ялгахад тийм ч амар биш явдал юм.
Юн Кан Жун ерөнхий захирал "Эхний үеийн нугасны хавдар нь нурууны өвдөлт, хөлний цацраг өвдөлт, мэдрэхүйн өөрчлөлт, булчингийн хүч суларах зэрэг дискний ивэрхийтэй төстэй мэдрэлийн шинж тэмдэг үүсгэдэг тул дискний ивэрхийтэй андуурагдахад хялбар, болгоомжлох шаардлагатай" хэмээгээд "Нурууны өвдөлт зэрэг биеийн эмгэг шинжийг заавал дискний ивэрхий буюу булчингийн өвдөлт гэж бодон өнгөрөөхийн оронд нурууны чиглэлээр арвин туршлагатай мэргэжлийн эмчид хандаж нарийвчилсан үзлэг, оношилгоо хийлгэх нь зүйтэй" гэлээ.
◇Эмчилгээний хугацааг алдвал мэдрэлийн гэмтэл даамжрах эрсдэлтэй
Нугасны хавдар нь хугацаа өнгөрөх тусам мэдрэлийн гэмтэл хуримтлагдаж, шинж тэмдэг ноцтой хүндрэх эрсдэлтэй тул аль болох хурдан оношилж эмчлэх нь хамгийн чухал. Тиймээс захиалгын дараалал 6 сараас дээш удаан хүлээлгэдэг эмнэлгийг сонговол шинж тэмдэг хүндрэх эрсдэлтэй. Шинж тэмдэг хурдан даамжирч байгаа буюу мэдрэлийн эмгэг илрэл хүндэрч байвал зөвхөн том эмнэлгийг зорихын оронд хангалттай мэргэжлийн чадавхтай төрөлжсөн эмнэлгийг олж, үзлэг, шинжилгээний хуваарийг идэвхтэй урагшлуулах шаардлагатай.
Ялангуяа эмнэлэг сонгохдоо хамгийн чухал нь нурууны мэс заслын мэргэшил юм. Нугасны хавдар нь биеийн гол мэдрэл дайран өнгөрдөг хэсэгт үүсдэг тул мэс заслын нарийвчлал нь тавиланд ч ихээхэн нөлөөлдөг. Тиймээс эмч нарын нурууны мэс заслын туршлага, чадвар, орчин үеийн тоног төхөөрөмжтэй эсэх, хамтарсан үзлэг, өвчтөний менежмент зэрэг тогтолцоо нь бүрэн бүрдсэн газрыг сонгох нь зүйтэй.
Юн Кан Жун ерөнхий захирал: «Нугасны хавдрын мэс заслын үед хэт авианы мэс заслын аспиратор (CUSA) зэрэг микро мэс заслын багаж ашиглан мэс заслын аюулгүй байдлыг улам дээшлүүлж, эргэн тойрны мэдрэлийн гэмтлийг хамгийн бага байлгах мэс заслын стратеги хэрэглэдэг» гэж хэлээд, «Юуны түрүүнд хавдрын байрлал, онцлогт тохируулан мэргэшсэн мэс заслын стратеги боловсруулж чадах эсэх нь чухал» гэж тайлбарлав.
Нугасны хавдрын оношилгоог эхлээд мэдрэхүйн өөрчлөлт, булчингийн хүч, тэнцвэр, зохицуулга, хараа, сонсгол зэргийн мэдрэлийн үзлэг хийсний дараа дүрс оношилгоогоор гүйцэтгэдэг. Рентген зураг, CT, MRI зэргийг авч гэмтлийн голомтыг ажиглан онош тавина. Хэрэв үсэрхийлсэн хавдар сэжиглэвэл бүх биеийн PET-CT шинжилгээг нэмж хийдэг.
Дараа нь хавдрын байрлал, төрөл, мэдрэлийн дарагдлын хэмжээнээс хамаарч эмчилгээний өөр өөр чиглэлийг тодорхойлно. Хоргүй хавдар болон анхдагч нугасны хавдрын хувьд мэс заслаар бүрэн авах аргыг эхлээд авч үздэг. Дурын гаднах нугасны хавдрын ихэнхийг ламинэктомийн аргаар авч чаддаг. Харин дурын доторх, нугаснаас гадуурх хавдруудын дунд нейрофибром зэрэг тохиолдолд бүрэн авахын тулд мэдрэлийн үндсийг таслах шаардлагатай гэж үздэг.
Тохиолдлоос хамаарч хавдрын зөвхөн нэг хэсгийг авах буюу туяа эмчилгээ хийх нь ч бий. Ялангуяа үсэрхийлсэн хавдар нь олон газар тархсан байдаг тул бүх хавдрыг бүрэн авах боломжгүй байж болно. Ийм үед мэдрэлийн дарамтад нөлөөлж буй хавдрын голомтыг хэсэгчлэн авсны дараа хими эмчилгээ болон туяа эмчилгээг хавсран авч үздэг.
Хоргүй нугасны хавдрын мэс заслын дараах тавилан ерөнхийдөө сайн байдаг гэж үздэг. Тохирох цагт нь эрт эмчилгээ хийлгэвэл мэс заслын дараа мэдрэлийн үйл ажиллагаа хэвийн хадгалагдах буюу сайжрах тохиолдол ч олон байдаг. Гэхдээ мэс заслын өмнө, дараа мэдрэлийн үйл ажиллагаа буурсан эсвэл саажилтын улмаас мэдрэхүй алдагдсан тохиолдолд тромбофлебит, уушгины эмболи, хэвтрийн шарх зэргээс сэргийлэхийн тулд нарийн анхаарал шаардагдана.
Ерөнхий захирал Юн Кан Жун «Нугасны хавдар бол юуны түрүүнд эрт оношилгоо, эмчилгээ нь урьдчилсан таамгийг ихээхэн тодорхойлдог өвчин учраас зүгээр л удаан хүлээхээс илүүтэй эмч нарын туршлага, дэд бүтцийг харж эмнэлгээ сонгох нь чухал» гэж хэлээд «Ховор өвчин боловч нэг удаа үүсвэл хөдөлгөөний үйл ажиллагаа алдагдаж, мэдрэлийн саа хүртэл хүргэж болзошгүй тул төрөлжсөн нарийвчилсан үзлэгээр өвчнийг хурдан илрүүлж, шуурхай эмчлэх нь гол түлхүүр» гэдгийг онцоллоо.
Нугасны хавдар нь харьцангуй ховор өвчин бөгөөд жил бүр 100,000 хүн амд 2~4 орчим тохиолддог гэж мэдээлдэг. Одоогоор тодорхой шалтгааныг нь тогтооход хүндрэлтэй бөгөөд ерөнхийдөө 40-50 насны хүмүүст голчлон илэрдэг гэж үздэг. Асуудал нь эхний шинж тэмдэг нь дискний ивэрхийтэй төстэй тул зөвхөн эмнэлзүйн шинжээр ялгахад амаргүй бөгөөд MRI зэрэг нарийвчилсан дүрс оношилгоогоор оношлох шаардлагатайд оршино.
Гэгээн Петрийн эмнэлгийн ерөнхий захирал Юн Кан Жун «Бодит байдалд саяхан дискний шинж тэмдгээр ирсэн өвчтөнүүдийн дотор нугасны хавдар оношлогдож мэс засал хийсэн тохиолдол гарсан» гэж хэлээд «шинж тэмдэг байнга дордож байвал энгийн диск гэж дүгнэх нь аюултай бөгөөд мэргэжлийн эмч болон мэргэшсэн дүрс оношилгооны чадавхтай эмнэлгийг олж нарийвчилсан шинжилгээ хийлгэх шаардлагатай» гэдгийг онцлов.
◇Мэдрэлийн дарагдалт, мэдрэхүйн алдагдал, хөдөлгөөний саа зэрэг илэрнэ
Биеийн голоор дамжин өнгөрдөг нугасны сувгийн голч ерөнхийдөө 15 мм орчим байдаг гэж үздэг. Нугасны сувгийн хатуу бүрхүүлийн доторх зайд төв мэдрэлийн системийн нэг хэсэг болох нугас зэрэг чухал бүтэц, түүнчлэн биеийн гол мэдрэлийн багцууд байрладаг. Тиймээс нугасны сувагт хавдар үүсвэл жижиг ч гэсэн нугас, мэдрэлийг дарж, өвдөлт зэрэг олон янзын шинж тэмдэг үүсгэдэг. Түүнээс гадна хавдар томорч мэдрэлийн дарагдал хүндэрвэл мэдрэхүй алдагдах, хөдөлгөөний саажилт, алхалтын хямрал, бие засах үйл ажиллагааны өөрчлөлт зэрэг биеийн үйл ажиллагааны хүнд доройтолд хүргэх эрсдэл өндөр.
Нугасны хавдар нь үүссэн байрлал болон эсийн төрлөөс хамааран олон янзын хэлбэрт хуваагддаг.
Юуны өмнө байрлалаар нь авч үзвэл экстрадурал (хатуу бүрхүүлийн гадуурх) хавдар, интрадурал экстрамедулляр (хатуу бүрхүүлийн доторх, нугаснаас гадуурх) хавдар, интрамедулляр (нугасны доторх) хавдар гэж хуваагддаг бөгөөд шинж тэмдгийн илрэл ч өөр өөр байдаг. Бүх төрлийн дунд ихээхэн хувийг эзэлдэг экстрадурал хавдар нь нэрнээсээ харагдаж байгаачлан хатуу бүрхүүлийн гадна талд үүсдэг хавдар бөгөөд хэдэн цагаас хэдэн өдрийн туршид хүч сулрах, дээд болон доод мөчний саажилтын шинж тэмдэг илэрдэг. Интрадурал экстрамедулляр хавдар нь хатуу бүрхүүлийн дотор тал ба нугасны эдийн гадна талын хооронд үүсдэг хавдар бөгөөд баруун зүүн тэгш бус мэдрэлийн үндэсний өвдөлт, мэдрэхүйн өөрчлөлт илэрч, зарим тохиолдолд «Браун-Секард (Brown Sequard)» хам шинж илэрдэг. Нугасны дотор үүсдэг интрамедулляр хавдар нь мэдрэхүйн өөрчлөлт, өвдөлтийн зэрэгцээ хөдөлгөөний алдагдал, мэдрэхүйн алдагдал, шээс ялгаралтын хямрал зэрэг шинж тэмдэг илэрч болно.
Нугасны хавдар нь үүссэн эсээсээ хамаараад нарийн төрөл нь өөр байдаг. Хатуу бүрхүүлийн гадуурх хавдрын хувьд ихэнхдээ өөр хорт хавдраас тархсан үсэрхийллийн хавдар байх нь элбэг. Хатуу бүрхүүлийн доторх, нугаснаас гадуурх хавдрын хувьд захын мэдрэлийг бүрхсэн мэдрэлийн бүрхүүлээс үүсэх шванном, нугасыг бүрхсэн тархины бүрхүүлээс үүсэх менингиом зэрэг нь нийт төрлийн ойролцоогоор 70 хувийг эзэлдэг. Үүнээс гадна нугас доторх хавдрын хувьд эпендимом, астроцитом, гемангиобластом зэргээр ангилагддаг.
Нугасны хавдрын хамгийн том онцлог нь явцын үе шатнаас хамааран шинж тэмдэг өөрчлөгддөг явдал юм. Нугасны хавдар нугасны мэдрэлийн үндсийг дарж эхлэх эхэн үед голдуу тухайн мэдрэлийн үндэстэй холбоотой хэсэгт өвдөлт, мэдрэхүйн өөрчлөлт, булчингийн хүч сулрах зэрэг бүсэлхийн дискний ивэрхийтэй төстэй шинж илэрдэг. Ялангуяа нугасны төгсгөлийн бүтэц болох «морины сүүл (cauda equina)»-д хавдар үүсвэл ишиас, хоёр гуяны дотор талын хөдөлгөөн болон мэдрэхүйн өөрчлөлт зэрэг бүсэлхийн дискний ивэрхий гэж андуурахад амархан шинжүүд голчлон илэрдэг.
Энэ үеийг өнгөрч хавдар хөгжих тусам мэдрэлийн ерөнхий үйл ажиллагаа мохож, орхих тусам мэдрэлийн гэмтэл хүндрэх магадлал нэмэгддэг. Хэрэв хавдар нугасны зүүн, баруун талын аль нэг хагасыг эзэлбэл хөдөлгөөний үйл ажиллагаа буурахын хамт өвдөлт, температур зэрэг мэдрэхүйн үйл ажиллагаа алдагдах нь тодорхой болно. Тархалтат хорт хавдар зэргээс болж хурдацтай явагдаж нугас тасарсан шинж тэмдэг илэрвэл хаагуур булчингийн үйл ажиллагаа алдагдаж, хөдөлгөөн ба мэдрэхүйн саа явагдана.
Тийм ч учраас нугасны хавдрыг эхний шатанд нарийвчлан оношлох нь маш чухал. Асуудал нь дээр дурдсанчлан бүсэлхийн дискний ивэрхийтэй хэлбэрээр нь ялгахад тийм ч амар биш явдал юм.
Юн Кан Жун ерөнхий захирал "Эхний үеийн нугасны хавдар нь нурууны өвдөлт, хөлний цацраг өвдөлт, мэдрэхүйн өөрчлөлт, булчингийн хүч суларах зэрэг дискний ивэрхийтэй төстэй мэдрэлийн шинж тэмдэг үүсгэдэг тул дискний ивэрхийтэй андуурагдахад хялбар, болгоомжлох шаардлагатай" хэмээгээд "Нурууны өвдөлт зэрэг биеийн эмгэг шинжийг заавал дискний ивэрхий буюу булчингийн өвдөлт гэж бодон өнгөрөөхийн оронд нурууны чиглэлээр арвин туршлагатай мэргэжлийн эмчид хандаж нарийвчилсан үзлэг, оношилгоо хийлгэх нь зүйтэй" гэлээ.
◇Эмчилгээний хугацааг алдвал мэдрэлийн гэмтэл даамжрах эрсдэлтэй
Нугасны хавдар нь хугацаа өнгөрөх тусам мэдрэлийн гэмтэл хуримтлагдаж, шинж тэмдэг ноцтой хүндрэх эрсдэлтэй тул аль болох хурдан оношилж эмчлэх нь хамгийн чухал. Тиймээс захиалгын дараалал 6 сараас дээш удаан хүлээлгэдэг эмнэлгийг сонговол шинж тэмдэг хүндрэх эрсдэлтэй. Шинж тэмдэг хурдан даамжирч байгаа буюу мэдрэлийн эмгэг илрэл хүндэрч байвал зөвхөн том эмнэлгийг зорихын оронд хангалттай мэргэжлийн чадавхтай төрөлжсөн эмнэлгийг олж, үзлэг, шинжилгээний хуваарийг идэвхтэй урагшлуулах шаардлагатай.
Ялангуяа эмнэлэг сонгохдоо хамгийн чухал нь нурууны мэс заслын мэргэшил юм. Нугасны хавдар нь биеийн гол мэдрэл дайран өнгөрдөг хэсэгт үүсдэг тул мэс заслын нарийвчлал нь тавиланд ч ихээхэн нөлөөлдөг. Тиймээс эмч нарын нурууны мэс заслын туршлага, чадвар, орчин үеийн тоног төхөөрөмжтэй эсэх, хамтарсан үзлэг, өвчтөний менежмент зэрэг тогтолцоо нь бүрэн бүрдсэн газрыг сонгох нь зүйтэй.
Юн Кан Жун ерөнхий захирал: «Нугасны хавдрын мэс заслын үед хэт авианы мэс заслын аспиратор (CUSA) зэрэг микро мэс заслын багаж ашиглан мэс заслын аюулгүй байдлыг улам дээшлүүлж, эргэн тойрны мэдрэлийн гэмтлийг хамгийн бага байлгах мэс заслын стратеги хэрэглэдэг» гэж хэлээд, «Юуны түрүүнд хавдрын байрлал, онцлогт тохируулан мэргэшсэн мэс заслын стратеги боловсруулж чадах эсэх нь чухал» гэж тайлбарлав.
Нугасны хавдрын оношилгоог эхлээд мэдрэхүйн өөрчлөлт, булчингийн хүч, тэнцвэр, зохицуулга, хараа, сонсгол зэргийн мэдрэлийн үзлэг хийсний дараа дүрс оношилгоогоор гүйцэтгэдэг. Рентген зураг, CT, MRI зэргийг авч гэмтлийн голомтыг ажиглан онош тавина. Хэрэв үсэрхийлсэн хавдар сэжиглэвэл бүх биеийн PET-CT шинжилгээг нэмж хийдэг.
Дараа нь хавдрын байрлал, төрөл, мэдрэлийн дарагдлын хэмжээнээс хамаарч эмчилгээний өөр өөр чиглэлийг тодорхойлно. Хоргүй хавдар болон анхдагч нугасны хавдрын хувьд мэс заслаар бүрэн авах аргыг эхлээд авч үздэг. Дурын гаднах нугасны хавдрын ихэнхийг ламинэктомийн аргаар авч чаддаг. Харин дурын доторх, нугаснаас гадуурх хавдруудын дунд нейрофибром зэрэг тохиолдолд бүрэн авахын тулд мэдрэлийн үндсийг таслах шаардлагатай гэж үздэг.
Тохиолдлоос хамаарч хавдрын зөвхөн нэг хэсгийг авах буюу туяа эмчилгээ хийх нь ч бий. Ялангуяа үсэрхийлсэн хавдар нь олон газар тархсан байдаг тул бүх хавдрыг бүрэн авах боломжгүй байж болно. Ийм үед мэдрэлийн дарамтад нөлөөлж буй хавдрын голомтыг хэсэгчлэн авсны дараа хими эмчилгээ болон туяа эмчилгээг хавсран авч үздэг.
Хоргүй нугасны хавдрын мэс заслын дараах тавилан ерөнхийдөө сайн байдаг гэж үздэг. Тохирох цагт нь эрт эмчилгээ хийлгэвэл мэс заслын дараа мэдрэлийн үйл ажиллагаа хэвийн хадгалагдах буюу сайжрах тохиолдол ч олон байдаг. Гэхдээ мэс заслын өмнө, дараа мэдрэлийн үйл ажиллагаа буурсан эсвэл саажилтын улмаас мэдрэхүй алдагдсан тохиолдолд тромбофлебит, уушгины эмболи, хэвтрийн шарх зэргээс сэргийлэхийн тулд нарийн анхаарал шаардагдана.
Ерөнхий захирал Юн Кан Жун «Нугасны хавдар бол юуны түрүүнд эрт оношилгоо, эмчилгээ нь урьдчилсан таамгийг ихээхэн тодорхойлдог өвчин учраас зүгээр л удаан хүлээхээс илүүтэй эмч нарын туршлага, дэд бүтцийг харж эмнэлгээ сонгох нь чухал» гэж хэлээд «Ховор өвчин боловч нэг удаа үүсвэл хөдөлгөөний үйл ажиллагаа алдагдаж, мэдрэлийн саа хүртэл хүргэж болзошгүй тул төрөлжсөн нарийвчилсан үзлэгээр өвчнийг хурдан илрүүлж, шуурхай эмчлэх нь гол түлхүүр» гэдгийг онцоллоо.