[Ким Тэ Ёлийн Амьд Эрүүл Мэнд S-пен] «Дискний ивэрхий гэж бодсон нурууны өвдөлт...ховор өвчин болох ‘нугасны хавдар’ уу?»
Хуудасны мэдээлэл
Каннам Гэгээн Петрийн эмнэлэг 26-03-11 14:38Үндсэн хэсэг
[Herald Business = Ким Тэ Ёл, эрүүл мэнд, анагаахын ахлах сурвалжлагч] #1 жил гаруйн өмнөөс хүзүүний ар талын өвдөлт, мэдээрхэх шинжтэй байсан 50 гаруй настай Пак овогтой хүн сүүлийн үед шинж тэмдэг нь хүндэрсэн тул орон нутгийнхаа өрхийн эмнэлэгт хандахад хүзүүний дискний ивэрхий сэжиглэгдэж байгаа тул төрөлжсөн эмнэлэгт оношлуулахыг зөвлөжээ. Нуруу, үе мөчний эмнэлэгт хандсан Пак нарийвчилсан дүрс оношилгооны эцэст гэнэтхэн дискний ивэрхий биш нугасны хавдрын онош авчээ. Нурууны сувгийн хатуу бүрхүүлийн дотор талд хавдар үүсч нугасны мэдрэлийг дарж байсан аж. Аз болоход хавдар эхний шатанд байсан бөгөөд Пак тухайн эмнэлэгт мэс заслаар хавдраа авахуулсны дараа эрүүл мэндээ сэргээхэд анхаарч байна.
Хүзүү, бүсэлхийн дискний ивэрхий бол жилд хэдэн сая өвчтөнтэй түгээмэл өвчин. Гэвч ийнхүү дискний ивэрхий гэж эндүүрч, өвдөлтөө тэвчин эмнэлэгт очихоо хойшлуулсаар байгаад мөчний саа хүртэл хүргэж болзошгүй ховор өвчин байдаг. Тэр нь нугас болон нугасны сувагт хавдар үүсч, мэдрэлийн эдийг дарж, нэвчих нугасны хавдар юм.
Нугасны хавдар нь харьцангуй ховор өвчин бөгөөд жил бүр 100,000 хүн амд 2~4 орчим тохиолддог гэж мэдээлдэг. Одоогоор тодорхой шалтгааныг нь тогтооход хүндрэлтэй бөгөөд ерөнхийдөө 40-50 насны хүмүүст голчлон илэрдэг гэж үздэг. Асуудал нь эхний шинж тэмдэг нь дискний ивэрхийтэй төстэй тул зөвхөн эмнэлзүйн шинжээр ялгахад амаргүй бөгөөд MRI зэрэг нарийвчилсан дүрс оношилгоогоор оношлох шаардлагатайд оршино.
Нуруу, үе мөч, тархи, зүрх судасны эмчилгээнд төрөлжсөн нэгдсэн эмнэлэг болох Гэгээн Петрийн эмнэлгийн ерөнхий захирал Юн Кан Жун “Саяхан дискний шинж тэмдгээр ирсэн өвчтөнүүдийн дунд нугасны хавдар гэж оношлогдож мэс засал хийлгэсэн тохиолдол гарсан” гээд “Шинж тэмдэг байнга дордож байвал зүгээр л дискний ивэрхий гэж дүгнэх нь аюултай бөгөөд мэргэжлийн эмч, төрөлжсөн дүрс оношилгооны чадавхтай эмнэлгийг сонгож нарийвчилсан шинжилгээ хийлгэх шаардлагатай” гэдгийг онцлов.
▶Нугасны сувгийн дотор, гадна талд хавдар үүсч мэдрэлийг дарснаар мэдээ алдалтаас эхлээд хөдөлгөөн, мэдрэхүйн алдагдал хүртэл илэрдэг… Орхигдуулбал улам хүндэрнэ=Бидний биеийн голоор дайрч өнгөрдөг нугасны сувгийн голч ерөнхийдөө 15 мм орчим байдаг гэж үздэг. Нугасны сувгийн хатуу бүрхүүлийн доторх зайд төв мэдрэлийн системийн нэг болох нугас зэрэг гол бүтэц болон биеийн үндсэн мэдрэлийн багцууд байрладаг. Тиймээс нугасны суваг дотор хавдар үүсвэл хэмжээ нь жижиг ч гэсэн нугас, мэдрэлийг дарж, өвдөлт зэрэг олон янзын шинж тэмдэг үүсгэдэг. Түүнчлэн хавдар томорч мэдрэлийн дарагдал хүчтэй болбол мэдрэхүй алдагдах, хөдөлгөөний үйл ажиллагаа саажих, алхалт алдагдах, бие засалт өөрчлөгдөх зэрэг бие махбодийн үйл ажиллагааны ноцтой бууралтад хүрэх эрсдэл өндөр.
Нугасны хавдрыг үүсэх байрлал болон эсийн төрлөөс нь хамааран янз бүрийн хэлбэрт хуваадаг. Юуны өмнө байрлалаар нь хатуу бүрхүүлийн гадуурх (экстрадурал) хавдар, хатуу бүрхүүлийн доторх нугаснаас гадуурх (интрадурал экстрамедуляр) хавдар, нугасны доторх (интрамедуляр) хавдар гэж хуваадаг бөгөөд шинж тэмдгийн илрэл нь ч өөр өөр байдаг. Бүх хэлбэрийн дотор олонхыг эзэлдэг экстрадурал хавдар нь нэрнээсээ харагдахаар хатуу бүрхүүлийн гадна талд үүсэх хавдар бөгөөд хэдэн цаг эсвэл хэдэн хоногийн туршид хүч сулрах, дээд доод мөчний саажилтын шинж тэмдэг илэрдэг. Интрадурал экстрамедуляр хавдар нь хатуу бүрхүүлийн дотор тал ба нугасны эдийн гадна талын хооронд үүсэх хавдар бөгөөд баруун зүүн тэгш бус мэдрэлийн үндэсний өвдөлт, мэдрэхүйн өөрчлөлт илэрч, ‘Браун-Секарын (Brown Sequard)’ хам шинж илрэх тохиолдол ч бий. Нугасны дотор үүсэх интрамедуляр хавдар нь мэдрэхүйн өөрчлөлт, өвдөлтийн хамт хөдөлгөөний хямрал, мэдрэхүйн хямрал, шээс ялгаралтын хямрал зэрэг шинж тэмдэг илэрч болно.
Нугасны хавдар нь үүссэн эсээсээ хамаараад нарийн төрөл нь өөр байдаг. Хатуу бүрхүүлийн гадуурх хавдрын хувьд ихэнхдээ өөр хорт хавдраас тархсан үсэрхийллийн хавдар байх нь элбэг. Хатуу бүрхүүлийн доторх, нугаснаас гадуурх хавдрын хувьд захын мэдрэлийг бүрхсэн мэдрэлийн бүрхүүлээс үүсэх шванном, нугасыг бүрхсэн тархины бүрхүүлээс үүсэх менингиом зэрэг нь нийт төрлийн ойролцоогоор 70 хувийг эзэлдэг. Үүнээс гадна нугас доторх хавдрын хувьд эпендимом, астроцитом, гемангиобластом зэргээр ангилагддаг.
Нугасны хавдрын хамгийн том онцлог нь явцын үе шатнаас хамааран шинж тэмдэг өөрчлөгддөгт оршино. Нугасны хавдар нугасны мэдрэлийн үндсийг дарж эхэлсэн эхний үед голдуу тухайн мэдрэлийн үндэстэй холбоотой хэсэгт өвдөлт, мэдрэхүйн өөрчлөлт, булчингийн хүч сулрал зэрэг бүсэлхийн дискний ивэрхийтэй төстэй шинж илэрдэг. Ялангуяа нугасны төгсгөлийн бүтэц болох ‘адууны сүүл (cauda equina)’-д хавдар үүсвэл ишиас, хоёр гуяны дотор талын хөдөлгөөн ба мэдрэхүйн өөрчлөлт зэрэг бүсэлхийн дискний ивэрхий гэж эндүүрэхэд амархан шинж тэмдэг голчлон илэрдэг.
Энэ үеийг өнгөрч хавдар хөгжих тусам мэдрэлийн ерөнхий үйл ажиллагаа мохож, орхих тусам мэдрэлийн гэмтэл хүндрэх магадлал нэмэгддэг. Хэрэв хавдар нугасны зүүн, баруун талын аль нэг хагасыг эзэлбэл хөдөлгөөний үйл ажиллагаа буурахын хамт өвдөлт, температур зэрэг мэдрэхүйн үйл ажиллагаа алдагдах нь тодорхой болно. Тархалтат хорт хавдар зэргээс болж хурдацтай явагдаж нугас тасарсан шинж тэмдэг илэрвэл хаагуур булчингийн үйл ажиллагаа алдагдаж, хөдөлгөөн ба мэдрэхүйн саа явагдана.
Тийм ч учраас нугасны хавдрыг эхэн үед нь нарийвчлан оношлох нь маш чухал. Асуудал нь өмнө дурдсанчлан бүсэлхийн дискний ивэрхийтэй ялгахад амаргүй байдагт оршино. Гэгээн Петрийн эмнэлгийн нейрохирургийн мэргэжлийн эмч, ерөнхий захирал Юн Кан Жун “Эхний үеийн нугасны хавдар нь нурууны өвдөлт, хөл рүү дамжсан өвдөлт, мэдрэхүйн өөрчлөлт, булчингийн хүч сулрал зэрэг бүсэлхийн дискний ивэрхийтэй төстэй мэдрэлийн шинж тэмдэг үүсгэдэг тул дискний ивэрхий гэж эндүүрэхэд амархан бөгөөд болгоомжлох шаардлагатай” гэж хэлээд “Нурууны өвдөлт зэрэг биеийн эмгэг шинжийг заавал диск буюу булчингийн өвдөлт гэж бодон өнгөрөөхийн оронд нурууны чиглэлээр арвин туршлагатай мэргэжлийн эмчид хандаж нарийвчилсан үзлэг, оношилгоо хийлгэх нь зүйтэй” гэлээ.
▶Эмчилгээний хугацааг алдвал мэдрэлийн гэмтэл хүндрэх эрсдэл↑…хурдан эмчилж чадах мэргэжлийн чадавхтай эмнэлгийг олох хэрэгтэй=Нугасны хавдар цаг хугацаа өнгөрөх тусам мэдрэлийн гэмтэл хуримтлагдаж, шинж тэмдэг ноцтой хүндрэх эрсдэлтэй тул аль болох эрт оношлож эмчлэх нь хамгийн тэргүүнд тавигдана. Тиймээс цаг захиалгын хүлээлт нь 6 сараас удаан үргэлжилдэг эмнэлгийг сонговол шинж тэмдэг хүндрэх эрсдэлтэй. Шинж тэмдэг хурдан даамжирч байгаа буюу мэдрэлийн эмгэг хүндэрч байвал зөвхөн том эмнэлгийг зүтгэхээсээ илүү хангалттай мэргэжлийн чадавхтай төрөлжсөн эмнэлгийг олж, үзлэг шинжилгээний хуваарийг идэвхтэй урагшлуулах шаардлагатай.
Ялангуяа эмнэлэг сонгохдоо хамгийн чухал нь нурууны мэс заслын мэргэшил юм. Нугасны хавдар нь биеийн гол мэдрэл дайран өнгөрдөг хэсэгт үүсдэг тул мэс заслын нарийвчлал нь тавиланд ч ихээхэн нөлөөлдөг. Тиймээс эмч нарын нурууны мэс заслын туршлага, чадвар, орчин үеийн тоног төхөөрөмжтэй эсэх, хамтарсан үзлэг, өвчтөний менежмент зэрэг тогтолцоо нь бүрэн бүрдсэн газрыг сонгох нь зүйтэй.
Нейрохирургийн мэргэжлийн эмч, Гэгээн Петрийн эмнэлгийн ерөнхий захирал Юн Кан Жун «Нугасны хавдрын мэс заслын үед хэт авианы мэс заслын аспиратор (CUSA) зэрэг микро мэс заслын багажийг ашиглан мэс заслын аюулгүй байдлыг улам дээшлүүлж, эргэн тойрны мэдрэлийн гэмтлийг хамгийн бага түвшинд байлгах стратегийг хэрэглэдэг» гэж хэлээд, «Юуны түрүүнд хавдрын байрлал, шинж чанарт тохируулан мэргэжлийн мэс заслын стратеги боловсруулж чадах эсэх нь чухал» гэж тайлбарлав.
Нугасны хавдрын оношилгоог эхлээд мэдрэхүйн өөрчлөлт, булчингийн хүч, тэнцвэр, зохицуулга, хараа, сонсгол зэргийн мэдрэлийн үзлэг хийсний дараа дүрс оношилгоогоор гүйцэтгэдэг. Рентген зураг, CT, MRI зэргийг авч гэмтлийн голомтыг ажиглан онош тавина. Хэрэв үсэрхийлсэн хавдар сэжиглэвэл бүх биеийн PET-CT шинжилгээг нэмж хийдэг.
Дараа нь хавдрын байрлал, төрөл, мэдрэлийн дарагдлын хэмжээнээс хамаарч эмчилгээний өөр өөр чиглэлийг тодорхойлно. Хоргүй хавдар болон анхдагч нугасны хавдрын хувьд мэс заслаар бүрэн авах аргыг эхлээд авч үздэг. Дурын гаднах нугасны хавдрын ихэнхийг ламинэктомийн аргаар авч чаддаг. Харин дурын доторх, нугаснаас гадуурх хавдруудын дунд нейрофибром зэрэг тохиолдолд бүрэн авахын тулд мэдрэлийн үндсийг таслах шаардлагатай гэж үздэг.
Тохиолдлоос хамаарч хавдрын зөвхөн нэг хэсгийг авах буюу туяа эмчилгээ хийх нь ч бий. Ялангуяа үсэрхийлсэн хавдар нь олон газар тархсан байдаг тул бүх хавдрыг бүрэн авах боломжгүй байж болно. Ийм үед мэдрэлийн дарамтад нөлөөлж буй хавдрын голомтыг хэсэгчлэн авсны дараа хими эмчилгээ болон туяа эмчилгээг хавсран авч үздэг.
Хоргүй нугасны хавдрын мэс заслын дараах тавилан ерөнхийдөө сайн байдаг гэж үздэг. Тохирох цагт нь эрт эмчилгээ хийлгэвэл мэс заслын дараа мэдрэлийн үйл ажиллагаа хэвийн хадгалагдах буюу сайжрах тохиолдол ч олон байдаг. Гэхдээ мэс заслын өмнө, дараа мэдрэлийн үйл ажиллагаа буурсан эсвэл саажилтын улмаас мэдрэхүй алдагдсан тохиолдолд тромбофлебит, уушгины эмболи, хэвтрийн шарх зэргээс сэргийлэхийн тулд нарийн анхаарал шаардагдана.
Гэгээн Петрийн эмнэлгийн ерөнхий захирал Юн Кан Жун «Нугасны хавдар бол юуны түрүүнд эрт оношилж эмчлэх нь өвчний тавиланд ихээхэн нөлөөлдөг өвчин тул зүгээр л удаан дараалалд хүлээхээс илүү эмч нарын туршлага, дэд бүтцийг харж эмнэлгээ сонгох нь чухал» гэж хэлээд, «Ховор өвчин боловч нэг удаа үүсвэл хөдөлгөөний үйл ажиллагаа алдагдах, мэдрэлийн саа хүртэл хүргэж болзошгүй тул мэргэжлийн нарийвчилсан үзлэгээр өвчнийг хурдан илрүүлж, шуурхай эмчлэх нь гол түлхүүр болно» гэлээ.
Хүзүү, бүсэлхийн дискний ивэрхий бол жилд хэдэн сая өвчтөнтэй түгээмэл өвчин. Гэвч ийнхүү дискний ивэрхий гэж эндүүрч, өвдөлтөө тэвчин эмнэлэгт очихоо хойшлуулсаар байгаад мөчний саа хүртэл хүргэж болзошгүй ховор өвчин байдаг. Тэр нь нугас болон нугасны сувагт хавдар үүсч, мэдрэлийн эдийг дарж, нэвчих нугасны хавдар юм.
Нугасны хавдар нь харьцангуй ховор өвчин бөгөөд жил бүр 100,000 хүн амд 2~4 орчим тохиолддог гэж мэдээлдэг. Одоогоор тодорхой шалтгааныг нь тогтооход хүндрэлтэй бөгөөд ерөнхийдөө 40-50 насны хүмүүст голчлон илэрдэг гэж үздэг. Асуудал нь эхний шинж тэмдэг нь дискний ивэрхийтэй төстэй тул зөвхөн эмнэлзүйн шинжээр ялгахад амаргүй бөгөөд MRI зэрэг нарийвчилсан дүрс оношилгоогоор оношлох шаардлагатайд оршино.
Нуруу, үе мөч, тархи, зүрх судасны эмчилгээнд төрөлжсөн нэгдсэн эмнэлэг болох Гэгээн Петрийн эмнэлгийн ерөнхий захирал Юн Кан Жун “Саяхан дискний шинж тэмдгээр ирсэн өвчтөнүүдийн дунд нугасны хавдар гэж оношлогдож мэс засал хийлгэсэн тохиолдол гарсан” гээд “Шинж тэмдэг байнга дордож байвал зүгээр л дискний ивэрхий гэж дүгнэх нь аюултай бөгөөд мэргэжлийн эмч, төрөлжсөн дүрс оношилгооны чадавхтай эмнэлгийг сонгож нарийвчилсан шинжилгээ хийлгэх шаардлагатай” гэдгийг онцлов.
▶Нугасны сувгийн дотор, гадна талд хавдар үүсч мэдрэлийг дарснаар мэдээ алдалтаас эхлээд хөдөлгөөн, мэдрэхүйн алдагдал хүртэл илэрдэг… Орхигдуулбал улам хүндэрнэ=Бидний биеийн голоор дайрч өнгөрдөг нугасны сувгийн голч ерөнхийдөө 15 мм орчим байдаг гэж үздэг. Нугасны сувгийн хатуу бүрхүүлийн доторх зайд төв мэдрэлийн системийн нэг болох нугас зэрэг гол бүтэц болон биеийн үндсэн мэдрэлийн багцууд байрладаг. Тиймээс нугасны суваг дотор хавдар үүсвэл хэмжээ нь жижиг ч гэсэн нугас, мэдрэлийг дарж, өвдөлт зэрэг олон янзын шинж тэмдэг үүсгэдэг. Түүнчлэн хавдар томорч мэдрэлийн дарагдал хүчтэй болбол мэдрэхүй алдагдах, хөдөлгөөний үйл ажиллагаа саажих, алхалт алдагдах, бие засалт өөрчлөгдөх зэрэг бие махбодийн үйл ажиллагааны ноцтой бууралтад хүрэх эрсдэл өндөр.
Нугасны хавдрыг үүсэх байрлал болон эсийн төрлөөс нь хамааран янз бүрийн хэлбэрт хуваадаг. Юуны өмнө байрлалаар нь хатуу бүрхүүлийн гадуурх (экстрадурал) хавдар, хатуу бүрхүүлийн доторх нугаснаас гадуурх (интрадурал экстрамедуляр) хавдар, нугасны доторх (интрамедуляр) хавдар гэж хуваадаг бөгөөд шинж тэмдгийн илрэл нь ч өөр өөр байдаг. Бүх хэлбэрийн дотор олонхыг эзэлдэг экстрадурал хавдар нь нэрнээсээ харагдахаар хатуу бүрхүүлийн гадна талд үүсэх хавдар бөгөөд хэдэн цаг эсвэл хэдэн хоногийн туршид хүч сулрах, дээд доод мөчний саажилтын шинж тэмдэг илэрдэг. Интрадурал экстрамедуляр хавдар нь хатуу бүрхүүлийн дотор тал ба нугасны эдийн гадна талын хооронд үүсэх хавдар бөгөөд баруун зүүн тэгш бус мэдрэлийн үндэсний өвдөлт, мэдрэхүйн өөрчлөлт илэрч, ‘Браун-Секарын (Brown Sequard)’ хам шинж илрэх тохиолдол ч бий. Нугасны дотор үүсэх интрамедуляр хавдар нь мэдрэхүйн өөрчлөлт, өвдөлтийн хамт хөдөлгөөний хямрал, мэдрэхүйн хямрал, шээс ялгаралтын хямрал зэрэг шинж тэмдэг илэрч болно.
Нугасны хавдар нь үүссэн эсээсээ хамаараад нарийн төрөл нь өөр байдаг. Хатуу бүрхүүлийн гадуурх хавдрын хувьд ихэнхдээ өөр хорт хавдраас тархсан үсэрхийллийн хавдар байх нь элбэг. Хатуу бүрхүүлийн доторх, нугаснаас гадуурх хавдрын хувьд захын мэдрэлийг бүрхсэн мэдрэлийн бүрхүүлээс үүсэх шванном, нугасыг бүрхсэн тархины бүрхүүлээс үүсэх менингиом зэрэг нь нийт төрлийн ойролцоогоор 70 хувийг эзэлдэг. Үүнээс гадна нугас доторх хавдрын хувьд эпендимом, астроцитом, гемангиобластом зэргээр ангилагддаг.
Нугасны хавдрын хамгийн том онцлог нь явцын үе шатнаас хамааран шинж тэмдэг өөрчлөгддөгт оршино. Нугасны хавдар нугасны мэдрэлийн үндсийг дарж эхэлсэн эхний үед голдуу тухайн мэдрэлийн үндэстэй холбоотой хэсэгт өвдөлт, мэдрэхүйн өөрчлөлт, булчингийн хүч сулрал зэрэг бүсэлхийн дискний ивэрхийтэй төстэй шинж илэрдэг. Ялангуяа нугасны төгсгөлийн бүтэц болох ‘адууны сүүл (cauda equina)’-д хавдар үүсвэл ишиас, хоёр гуяны дотор талын хөдөлгөөн ба мэдрэхүйн өөрчлөлт зэрэг бүсэлхийн дискний ивэрхий гэж эндүүрэхэд амархан шинж тэмдэг голчлон илэрдэг.
Энэ үеийг өнгөрч хавдар хөгжих тусам мэдрэлийн ерөнхий үйл ажиллагаа мохож, орхих тусам мэдрэлийн гэмтэл хүндрэх магадлал нэмэгддэг. Хэрэв хавдар нугасны зүүн, баруун талын аль нэг хагасыг эзэлбэл хөдөлгөөний үйл ажиллагаа буурахын хамт өвдөлт, температур зэрэг мэдрэхүйн үйл ажиллагаа алдагдах нь тодорхой болно. Тархалтат хорт хавдар зэргээс болж хурдацтай явагдаж нугас тасарсан шинж тэмдэг илэрвэл хаагуур булчингийн үйл ажиллагаа алдагдаж, хөдөлгөөн ба мэдрэхүйн саа явагдана.
Тийм ч учраас нугасны хавдрыг эхэн үед нь нарийвчлан оношлох нь маш чухал. Асуудал нь өмнө дурдсанчлан бүсэлхийн дискний ивэрхийтэй ялгахад амаргүй байдагт оршино. Гэгээн Петрийн эмнэлгийн нейрохирургийн мэргэжлийн эмч, ерөнхий захирал Юн Кан Жун “Эхний үеийн нугасны хавдар нь нурууны өвдөлт, хөл рүү дамжсан өвдөлт, мэдрэхүйн өөрчлөлт, булчингийн хүч сулрал зэрэг бүсэлхийн дискний ивэрхийтэй төстэй мэдрэлийн шинж тэмдэг үүсгэдэг тул дискний ивэрхий гэж эндүүрэхэд амархан бөгөөд болгоомжлох шаардлагатай” гэж хэлээд “Нурууны өвдөлт зэрэг биеийн эмгэг шинжийг заавал диск буюу булчингийн өвдөлт гэж бодон өнгөрөөхийн оронд нурууны чиглэлээр арвин туршлагатай мэргэжлийн эмчид хандаж нарийвчилсан үзлэг, оношилгоо хийлгэх нь зүйтэй” гэлээ.
▶Эмчилгээний хугацааг алдвал мэдрэлийн гэмтэл хүндрэх эрсдэл↑…хурдан эмчилж чадах мэргэжлийн чадавхтай эмнэлгийг олох хэрэгтэй=Нугасны хавдар цаг хугацаа өнгөрөх тусам мэдрэлийн гэмтэл хуримтлагдаж, шинж тэмдэг ноцтой хүндрэх эрсдэлтэй тул аль болох эрт оношлож эмчлэх нь хамгийн тэргүүнд тавигдана. Тиймээс цаг захиалгын хүлээлт нь 6 сараас удаан үргэлжилдэг эмнэлгийг сонговол шинж тэмдэг хүндрэх эрсдэлтэй. Шинж тэмдэг хурдан даамжирч байгаа буюу мэдрэлийн эмгэг хүндэрч байвал зөвхөн том эмнэлгийг зүтгэхээсээ илүү хангалттай мэргэжлийн чадавхтай төрөлжсөн эмнэлгийг олж, үзлэг шинжилгээний хуваарийг идэвхтэй урагшлуулах шаардлагатай.
Ялангуяа эмнэлэг сонгохдоо хамгийн чухал нь нурууны мэс заслын мэргэшил юм. Нугасны хавдар нь биеийн гол мэдрэл дайран өнгөрдөг хэсэгт үүсдэг тул мэс заслын нарийвчлал нь тавиланд ч ихээхэн нөлөөлдөг. Тиймээс эмч нарын нурууны мэс заслын туршлага, чадвар, орчин үеийн тоног төхөөрөмжтэй эсэх, хамтарсан үзлэг, өвчтөний менежмент зэрэг тогтолцоо нь бүрэн бүрдсэн газрыг сонгох нь зүйтэй.
Нейрохирургийн мэргэжлийн эмч, Гэгээн Петрийн эмнэлгийн ерөнхий захирал Юн Кан Жун «Нугасны хавдрын мэс заслын үед хэт авианы мэс заслын аспиратор (CUSA) зэрэг микро мэс заслын багажийг ашиглан мэс заслын аюулгүй байдлыг улам дээшлүүлж, эргэн тойрны мэдрэлийн гэмтлийг хамгийн бага түвшинд байлгах стратегийг хэрэглэдэг» гэж хэлээд, «Юуны түрүүнд хавдрын байрлал, шинж чанарт тохируулан мэргэжлийн мэс заслын стратеги боловсруулж чадах эсэх нь чухал» гэж тайлбарлав.
Нугасны хавдрын оношилгоог эхлээд мэдрэхүйн өөрчлөлт, булчингийн хүч, тэнцвэр, зохицуулга, хараа, сонсгол зэргийн мэдрэлийн үзлэг хийсний дараа дүрс оношилгоогоор гүйцэтгэдэг. Рентген зураг, CT, MRI зэргийг авч гэмтлийн голомтыг ажиглан онош тавина. Хэрэв үсэрхийлсэн хавдар сэжиглэвэл бүх биеийн PET-CT шинжилгээг нэмж хийдэг.
Дараа нь хавдрын байрлал, төрөл, мэдрэлийн дарагдлын хэмжээнээс хамаарч эмчилгээний өөр өөр чиглэлийг тодорхойлно. Хоргүй хавдар болон анхдагч нугасны хавдрын хувьд мэс заслаар бүрэн авах аргыг эхлээд авч үздэг. Дурын гаднах нугасны хавдрын ихэнхийг ламинэктомийн аргаар авч чаддаг. Харин дурын доторх, нугаснаас гадуурх хавдруудын дунд нейрофибром зэрэг тохиолдолд бүрэн авахын тулд мэдрэлийн үндсийг таслах шаардлагатай гэж үздэг.
Тохиолдлоос хамаарч хавдрын зөвхөн нэг хэсгийг авах буюу туяа эмчилгээ хийх нь ч бий. Ялангуяа үсэрхийлсэн хавдар нь олон газар тархсан байдаг тул бүх хавдрыг бүрэн авах боломжгүй байж болно. Ийм үед мэдрэлийн дарамтад нөлөөлж буй хавдрын голомтыг хэсэгчлэн авсны дараа хими эмчилгээ болон туяа эмчилгээг хавсран авч үздэг.
Хоргүй нугасны хавдрын мэс заслын дараах тавилан ерөнхийдөө сайн байдаг гэж үздэг. Тохирох цагт нь эрт эмчилгээ хийлгэвэл мэс заслын дараа мэдрэлийн үйл ажиллагаа хэвийн хадгалагдах буюу сайжрах тохиолдол ч олон байдаг. Гэхдээ мэс заслын өмнө, дараа мэдрэлийн үйл ажиллагаа буурсан эсвэл саажилтын улмаас мэдрэхүй алдагдсан тохиолдолд тромбофлебит, уушгины эмболи, хэвтрийн шарх зэргээс сэргийлэхийн тулд нарийн анхаарал шаардагдана.
Гэгээн Петрийн эмнэлгийн ерөнхий захирал Юн Кан Жун «Нугасны хавдар бол юуны түрүүнд эрт оношилж эмчлэх нь өвчний тавиланд ихээхэн нөлөөлдөг өвчин тул зүгээр л удаан дараалалд хүлээхээс илүү эмч нарын туршлага, дэд бүтцийг харж эмнэлгээ сонгох нь чухал» гэж хэлээд, «Ховор өвчин боловч нэг удаа үүсвэл хөдөлгөөний үйл ажиллагаа алдагдах, мэдрэлийн саа хүртэл хүргэж болзошгүй тул мэргэжлийн нарийвчилсан үзлэгээр өвчнийг хурдан илрүүлж, шуурхай эмчлэх нь гол түлхүүр болно» гэлээ.