40-50 насныхны гэнэтийн хэвлийн дээд өвдөлт — ‘холецистит’-ээс сэжиглэ
Хуудасны мэдээлэл
Каннам Гэгээн Петрийн эмнэлэг 26-01-15 10:53Үндсэн хэсэг
Цөсний чулуу үүсвэл үрэвсэл үүсгэдэг…цочмог ба архаг шинж тэмдэг эрс ялгаатай
Гэгээн Петрийн эмнэлгийн Пак Гван Тэ эмч «Цөсний хүүдий, нойр булчирхай, цөсний зам зэргийг цогцоор нь харах мэргэжлийн эмчийн онош шаардлагатай»
[Ыйхак Синмун · Ильган Боса] Солонгосоор «ссылгэ» гэж нэрлэгддэг цөсний хүүдий бол хэвлийн дээд хэсэгт байрладаг хоол боловсруулах гол эрхтэн бөгөөд том биш ч хоол боловсруулах үйл явцад чухал нөлөө үзүүлдэг. Гэвч цөсний хүүдий нь нас ахих тусам бодисын солилцоо буурахын хэрээр үрэвсэл болон цөсний чулуу үүсэх эрсдэл нэмэгддэг тул анхаарал шаарддаг.
Бодит байдалд цөсний хүүдийн үрэвсэл 40-50 насны бүлгээс эхлэн өвчтөний тоо эрчимтэй нэмэгдэх хандлагатай байдаг. Эрүүл мэндийн даатгалын үнэлгээ, хяналтын албаны мэдээллээс үзэхэд 2024 онд цөсний хүүдийн үрэвсэл (K81)-тэй өвчтөнүүдийн дотор 40 наснынхан 30 наснынхаас ойролцоогоор 1.4 дахин олон байв. 60 наснынхны хувьд өвчтөний тоо 30 наснынхныхаас 2 дахин их байсан нь бүх насны бүлгээс хамгийн өндөр байлаа.
Цөсний хүүдийд үүсэх үрэвсэл нь энгийн өвдөлтөөс хальж, эдийн өөрчлөлт болон үйл ажиллагааны бууралтаас болж хүндрэл үүсгэх магадлал ч өндөр. Ялангуяа 40-өөд наснаас хойш бодисын солилцооны хүчин зүйл болон эрүүл бус амьдралын хэв маяг муудахад амархан тул цөсний хүүдийн эрүүл мэндийг сайтар ажиглах нь чухал.
Цөсний хүүдий нь элэгний ойролцоо байрлаж, цөсийг хадгалдаг бөгөөд цөсний замаар дамжуулан арван хоёр гэдсэнд илгээж, хоол боловсруулалтад чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Тиймээс эмнэлзүйд элэг, цөсний хүүдий, цөсний зам, нойр булчирхайг хамтад нь авч үздэг тохиолдол ч олон. Энэ цөсний зам бөглөрөх буюу эмгэг үүсэж, цөсөнд нян нэвчвэл цөсний хүүдийн үрэвсэл үүсдэг.
Ялангуяа цөсний чулуу нь цөсний хүүдийд үрэвсэл үүсгэдэг хамгийн түгээмэл шалтгаан юм. Цөсний чулуу нь элэгнээс ялгардаг цөсний найрлагын тэнцвэргүйдлээс болж хатуурч үүсдэг нэгэн төрлийн чулуу юм. Цөсний чулуу цөсний хүүдийн сувгийг бөглөвөл хүүдий доторх даралт ихсэж тэлэлт үүсгэдэг бөгөөд хоёрдогчоор үрэвсэл үүсэх тохиолдол олонтаа.
Ялангуяа цөсний хүүдийн цочмог үрэвслийн дийлэнх нь цөсний чулуунаас үүсдэг гэдэг. Цөсний хүүдийн архаг үрэвсэл ч мөн цөсний чулуу цөсний хүүдийг байнга цочроож, эрхтэний эдийн бүтцийн өөрчлөлт үүсгэн үрэвсэл авчирдаг.
Таргалалт, чихрийн шижин, липидийн хэмжээ алдагдах зэрэг өөх тосны хуримтлал ба холестерины ихсэлт, бодисын солилцооны өвчин зэрэг нь цөсний чулуу үүсэх эрсдэлийг нэмэгдүүлэх гол хүчин зүйл юм. Тийм ч учраас хэт их идэх, илчлэг өндөртэй хоолны дэглэм үргэлжилбэл цөсний чулуу үүсэх, үрэвсэл гарах зэргээр эрхтэн бүрийн үйл ажиллагаа муудахад амархан.
Дунд наснаас хойш буруу хооллолтоо үргэлжлүүлж байгаа бол цөсний хүүдийд хэт их ачаалал хуримтлуулах эрсдэл өндөр. Эсрэгээрээ гэнэтийн жин хасалт ч бас цөсний чулуу үүсэхэд нөлөөлдөг. Бодит байдал дээр хатуу диет барьсан хүмүүсийн 25 орчим хувьд цөсний чулуу үүссэн гэсэн судалгаа ч бий.
Цөсний хүүдийн үрэвсэл нь цочмог болон архаг хэлбэртээ эрс өөр шинж тэмдэг илэрдгээрээ онцлог. Цочмог цөсний хүүдийн үрэвсэлтэй өвчтөнүүдийн олонх нь хэвлийн баруун дээд хэсгийн хүчтэй өвдөлт, дотор муухайрах, бөөлжих, халуурах зэрэг шинж тэмдэгтэй байдаг. Тэмтрэлт хийхэд хэвлийн баруун дээд хэсэгт дарахад өвдөлт хүчтэй илрэх нь бий. Харин архаг цөсний хүүдийн үрэвсэл нь шинж тэмдэггүй байх нь ч цөөнгүй бөгөөд хэвлийн дээд хэсгээр бүлээрэх, эвгүйрхэх, дүүрэх мэдрэмж зэрэг шинж илэрдэг тул ходоодны асуудал гэж андуурахад амархан.
Элэг, цөс, нойр булчирхайн мэргэжлийн эмчтэй эмнэлгийг сонгох нь эмчилгээнд ашигтай
Цөсний хүүдийн үрэвслийн оношилгоог голчлон хэвлийн хэт авиан шинжилгээгээр хийдэг. Цөсний чулууны 90~95 орчим хувийг хэт авиагаар харах боломжтой. Цөсний хүүдийн үрэвсэлтэй өвчтөний хувьд хэт авиан шинжилгээгээр цөсний хүүдий дотор чулуу байгаа, үрэвсэл эсвэл фиброзын улмаас цөсний хүүдийн хана зузаарсан байдал зэргийг тодруулж болно.
Цочмог цөсний хүүдийн үрэвсэлтэй өвчтөний хувьд цусны шинжилгээнд цагаан эсийн тоо нэмэгдсэн байдал ажиглагдах, эсвэл цөсний хүүдийн эргэн тойронд шингэн хуримтлагдсан байх нь илэрдэг. Үүнээс гадна шаардлагын дагуу төрөл бүрийн шинжилгээг нэмж хийж онош тавьдаг.
Эмчилгээний арга нь өвчтөний биеийн байдлаас хамаарч өөр өөр байна. Цочмог цөсний хүүдийн үрэвслийн хувьд эрхтнийг тайрах мэс заслын эмчилгээг стандарт болгон хийдэг. Цөсний хүүдий нь цөсийг хадгалж, өтгөрүүлдэг эрхтэн бөгөөд авсны дараа ч хоол боловсруулах хэвийн үйл ажиллагаа хадгалагдана. Шинж тэмдэг хөнгөн бол эмээр цөсний чулууг уусгах, амаар хэрэглэх уусгалтын эмчилгээг хэрэглэж болох ч бүрэн уусах тохиолдол 30%-иас бага, 5-аас дээш жил өнгөрөхөд ойролцоогоор тал хувь нь дахидаг сул талтай.
Архаг цөсний хүүдийн үрэвслийн хувьд шинж тэмдэггүй бол тусгай эмчилгээ хийхгүй байх нь зарчим юм. Гэвч урт хугацаанд цочмог цөсний хүүдийн үрэвсэл болж хувирах эрсдэлтэй тул нэг удаа цөсний чулуу илэрсэн бол хэвлийн хэт авиан шинжилгээг тогтмол хийлгэж, өөрчлөлтийг хянан ажиглах нь зүйтэй. Дараа нь хэвлийн гэнэтийн өвдөлт зэрэг цочмог цөсний хүүдийн үрэвсэлтэй төстэй шинж тэмдэг илэрвэл эмнэлэгт яаралтай хандаж үзүүлэх нь зүйтэй.
Ялангуяа цөсний хүүдийн үрэвсэл сэжиглэгдэж байвал цөсний хүүдий, нойр булчирхай, цөсний зам зэргийг бүгдийг нь цогцоор нь харж чадах элэг, цөс, нойр булчирхайн мэргэжлийн эмчтэй эмнэлэгт хандах нь зүйтэй. Цочмог цөсний хүүдийн үрэвслийн үед өвчтөнүүдийн 10%-д хүндрэл үүсэх магадлалтай бөгөөд архаг байсан ч өвчний явцаас хамаарч цочмог болж хувирах тохиолдол ч хааяа гардаг тул дотрын болон мэс заслын талаас нь цогцоор нь харж, урт хугацааны эмчилгээ авах нь чухал.
Хэвлийн дээд хэсэгт урьд нь мэдэрч байгаагүй өвдөлт мэдэрсэн бол шинж тэмдэг нь түр зуур арилсан ч үүнийг үл тоомсорлож болохгүй. Цөсний хүүдий, нойр булчирхай, цөсний суваг зэргийг бүгдийг нь иж бүрэн шалгаж чадах мэргэжлийн эмчийн оношилгоог эрт хийлгэх нь юунаас ч чухал.
Гэгээн Петрийн эмнэлгийн Пак Гван Тэ эмч «Цөсний хүүдий, нойр булчирхай, цөсний зам зэргийг цогцоор нь харах мэргэжлийн эмчийн онош шаардлагатай»
[Ыйхак Синмун · Ильган Боса] Солонгосоор «ссылгэ» гэж нэрлэгддэг цөсний хүүдий бол хэвлийн дээд хэсэгт байрладаг хоол боловсруулах гол эрхтэн бөгөөд том биш ч хоол боловсруулах үйл явцад чухал нөлөө үзүүлдэг. Гэвч цөсний хүүдий нь нас ахих тусам бодисын солилцоо буурахын хэрээр үрэвсэл болон цөсний чулуу үүсэх эрсдэл нэмэгддэг тул анхаарал шаарддаг.
Бодит байдалд цөсний хүүдийн үрэвсэл 40-50 насны бүлгээс эхлэн өвчтөний тоо эрчимтэй нэмэгдэх хандлагатай байдаг. Эрүүл мэндийн даатгалын үнэлгээ, хяналтын албаны мэдээллээс үзэхэд 2024 онд цөсний хүүдийн үрэвсэл (K81)-тэй өвчтөнүүдийн дотор 40 наснынхан 30 наснынхаас ойролцоогоор 1.4 дахин олон байв. 60 наснынхны хувьд өвчтөний тоо 30 наснынхныхаас 2 дахин их байсан нь бүх насны бүлгээс хамгийн өндөр байлаа.
Цөсний хүүдийд үүсэх үрэвсэл нь энгийн өвдөлтөөс хальж, эдийн өөрчлөлт болон үйл ажиллагааны бууралтаас болж хүндрэл үүсгэх магадлал ч өндөр. Ялангуяа 40-өөд наснаас хойш бодисын солилцооны хүчин зүйл болон эрүүл бус амьдралын хэв маяг муудахад амархан тул цөсний хүүдийн эрүүл мэндийг сайтар ажиглах нь чухал.
Цөсний хүүдий нь элэгний ойролцоо байрлаж, цөсийг хадгалдаг бөгөөд цөсний замаар дамжуулан арван хоёр гэдсэнд илгээж, хоол боловсруулалтад чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Тиймээс эмнэлзүйд элэг, цөсний хүүдий, цөсний зам, нойр булчирхайг хамтад нь авч үздэг тохиолдол ч олон. Энэ цөсний зам бөглөрөх буюу эмгэг үүсэж, цөсөнд нян нэвчвэл цөсний хүүдийн үрэвсэл үүсдэг.
Ялангуяа цөсний чулуу нь цөсний хүүдийд үрэвсэл үүсгэдэг хамгийн түгээмэл шалтгаан юм. Цөсний чулуу нь элэгнээс ялгардаг цөсний найрлагын тэнцвэргүйдлээс болж хатуурч үүсдэг нэгэн төрлийн чулуу юм. Цөсний чулуу цөсний хүүдийн сувгийг бөглөвөл хүүдий доторх даралт ихсэж тэлэлт үүсгэдэг бөгөөд хоёрдогчоор үрэвсэл үүсэх тохиолдол олонтаа.
Ялангуяа цөсний хүүдийн цочмог үрэвслийн дийлэнх нь цөсний чулуунаас үүсдэг гэдэг. Цөсний хүүдийн архаг үрэвсэл ч мөн цөсний чулуу цөсний хүүдийг байнга цочроож, эрхтэний эдийн бүтцийн өөрчлөлт үүсгэн үрэвсэл авчирдаг.
Таргалалт, чихрийн шижин, липидийн хэмжээ алдагдах зэрэг өөх тосны хуримтлал ба холестерины ихсэлт, бодисын солилцооны өвчин зэрэг нь цөсний чулуу үүсэх эрсдэлийг нэмэгдүүлэх гол хүчин зүйл юм. Тийм ч учраас хэт их идэх, илчлэг өндөртэй хоолны дэглэм үргэлжилбэл цөсний чулуу үүсэх, үрэвсэл гарах зэргээр эрхтэн бүрийн үйл ажиллагаа муудахад амархан.
Дунд наснаас хойш буруу хооллолтоо үргэлжлүүлж байгаа бол цөсний хүүдийд хэт их ачаалал хуримтлуулах эрсдэл өндөр. Эсрэгээрээ гэнэтийн жин хасалт ч бас цөсний чулуу үүсэхэд нөлөөлдөг. Бодит байдал дээр хатуу диет барьсан хүмүүсийн 25 орчим хувьд цөсний чулуу үүссэн гэсэн судалгаа ч бий.
Цөсний хүүдийн үрэвсэл нь цочмог болон архаг хэлбэртээ эрс өөр шинж тэмдэг илэрдгээрээ онцлог. Цочмог цөсний хүүдийн үрэвсэлтэй өвчтөнүүдийн олонх нь хэвлийн баруун дээд хэсгийн хүчтэй өвдөлт, дотор муухайрах, бөөлжих, халуурах зэрэг шинж тэмдэгтэй байдаг. Тэмтрэлт хийхэд хэвлийн баруун дээд хэсэгт дарахад өвдөлт хүчтэй илрэх нь бий. Харин архаг цөсний хүүдийн үрэвсэл нь шинж тэмдэггүй байх нь ч цөөнгүй бөгөөд хэвлийн дээд хэсгээр бүлээрэх, эвгүйрхэх, дүүрэх мэдрэмж зэрэг шинж илэрдэг тул ходоодны асуудал гэж андуурахад амархан.
Элэг, цөс, нойр булчирхайн мэргэжлийн эмчтэй эмнэлгийг сонгох нь эмчилгээнд ашигтай
Цөсний хүүдийн үрэвслийн оношилгоог голчлон хэвлийн хэт авиан шинжилгээгээр хийдэг. Цөсний чулууны 90~95 орчим хувийг хэт авиагаар харах боломжтой. Цөсний хүүдийн үрэвсэлтэй өвчтөний хувьд хэт авиан шинжилгээгээр цөсний хүүдий дотор чулуу байгаа, үрэвсэл эсвэл фиброзын улмаас цөсний хүүдийн хана зузаарсан байдал зэргийг тодруулж болно.
Цочмог цөсний хүүдийн үрэвсэлтэй өвчтөний хувьд цусны шинжилгээнд цагаан эсийн тоо нэмэгдсэн байдал ажиглагдах, эсвэл цөсний хүүдийн эргэн тойронд шингэн хуримтлагдсан байх нь илэрдэг. Үүнээс гадна шаардлагын дагуу төрөл бүрийн шинжилгээг нэмж хийж онош тавьдаг.
Эмчилгээний арга нь өвчтөний биеийн байдлаас хамаарч өөр өөр байна. Цочмог цөсний хүүдийн үрэвслийн хувьд эрхтнийг тайрах мэс заслын эмчилгээг стандарт болгон хийдэг. Цөсний хүүдий нь цөсийг хадгалж, өтгөрүүлдэг эрхтэн бөгөөд авсны дараа ч хоол боловсруулах хэвийн үйл ажиллагаа хадгалагдана. Шинж тэмдэг хөнгөн бол эмээр цөсний чулууг уусгах, амаар хэрэглэх уусгалтын эмчилгээг хэрэглэж болох ч бүрэн уусах тохиолдол 30%-иас бага, 5-аас дээш жил өнгөрөхөд ойролцоогоор тал хувь нь дахидаг сул талтай.
Архаг цөсний хүүдийн үрэвслийн хувьд шинж тэмдэггүй бол тусгай эмчилгээ хийхгүй байх нь зарчим юм. Гэвч урт хугацаанд цочмог цөсний хүүдийн үрэвсэл болж хувирах эрсдэлтэй тул нэг удаа цөсний чулуу илэрсэн бол хэвлийн хэт авиан шинжилгээг тогтмол хийлгэж, өөрчлөлтийг хянан ажиглах нь зүйтэй. Дараа нь хэвлийн гэнэтийн өвдөлт зэрэг цочмог цөсний хүүдийн үрэвсэлтэй төстэй шинж тэмдэг илэрвэл эмнэлэгт яаралтай хандаж үзүүлэх нь зүйтэй.
Ялангуяа цөсний хүүдийн үрэвсэл сэжиглэгдэж байвал цөсний хүүдий, нойр булчирхай, цөсний зам зэргийг бүгдийг нь цогцоор нь харж чадах элэг, цөс, нойр булчирхайн мэргэжлийн эмчтэй эмнэлэгт хандах нь зүйтэй. Цочмог цөсний хүүдийн үрэвслийн үед өвчтөнүүдийн 10%-д хүндрэл үүсэх магадлалтай бөгөөд архаг байсан ч өвчний явцаас хамаарч цочмог болж хувирах тохиолдол ч хааяа гардаг тул дотрын болон мэс заслын талаас нь цогцоор нь харж, урт хугацааны эмчилгээ авах нь чухал.
Хэвлийн дээд хэсэгт урьд нь мэдэрч байгаагүй өвдөлт мэдэрсэн бол шинж тэмдэг нь түр зуур арилсан ч үүнийг үл тоомсорлож болохгүй. Цөсний хүүдий, нойр булчирхай, цөсний суваг зэргийг бүгдийг нь иж бүрэн шалгаж чадах мэргэжлийн эмчийн оношилгоог эрт хийлгэх нь юунаас ч чухал.